Health: શરીરના આ અંગો પર કેન્સર સૌથી પહેલા કરે છે હુમલો, WHOએ આપી ચેતવણી
છેલ્લું અપડેટ : 06 Feb 2026
કેન્સર એક એવી બિમારી છે જેના કોષો અનિયંત્રિત રીતે શરીરમાં વધવા લાગે છે. સમય જતાં આ કોષો આસપાસની પેશીઓ અને અંગોને નુકસાન પહોંચાડે છે. આ રોગ શરીરના કોઈપણ ભાગમાં થઈ શકે છે, પરંતુ કેટલાક અંગો એવા છે જે અન્યની સરખામણીમાં વધુ પ્રભાવિત જોવા મળ્યા છે. કયું અંગ કેન્સરની ઝપેટમાં આવશે, તે ઘણી બાબતો પર નિર્ભર કરે છે, જેમ કે તે અંગમાં કોષોના બદલાવાની ગતિ, પર્યાવરણીય પરિબળોની અસર, આનુવંશિક ગુણો અને ઉંમર સાથે સંકળાયેલા ફેરફારો. વિશ્વભરના સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત આંકડાઓ મુજબ, કેટલાક ખાસ અંગો એવા છે જ્યાં કેન્સર સૌથી વધુ થાય છે.
સામાન્ય કેન્સર અને તે કયા અંગોને અસર કરે છે?
વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઈઝેશન (WHO) ના આંકડા મુજબ, વિશ્વભરમાં છ પ્રકારના કેન્સર સૌથી વધુ જોવા મળે છે. જેમાં ફેફસાનું કેન્સર, બ્રેસ્ટ કેન્સર, કોલોરેક્ટલ કેન્સર, પ્રોસ્ટેટ કેન્સર, લિવર કેન્સર અને પેટનું કેન્સર સામેલ છે. ફેફસાનું કેન્સર શ્વાસ લેવાની નળીઓ અને નાના વાયુમાર્ગના અંદરના પડમાં બને છે. લાંબા સમય સુધી ધૂમ્રપાન અથવા પ્રદૂષિત હવાના સંપર્કમાં રહેવાથી તેનું જોખમ વધી જાય છે. બ્રેસ્ટ કેન્સર, સ્તનની નળીઓ અને ગ્રંથીઓમાં વિકસે છે, જ્યાં હોર્મોનલ ફેરફારોની અસર પડે છે.
તેમજ, કોલોરેક્ટલ કેન્સર મોટા આંતરડા અને મળાશયના અંદરના પડમાં થાય છે, જ્યાં કોષોનું નવીનીકરણ સતત ચાલતું રહે છે. પ્રોસ્ટેટ કેન્સર પ્રોસ્ટેટ ગ્રંથિમાં બને છે અને મોટાભાગે મોટી ઉંમરના પુરુષોમાં જોવા મળે છે. લિવર કેન્સર સામાન્ય રીતે લિવરના કોષોથી શરૂ થાય છે અને તે લાંબા સમય સુધી લિવરના રોગ, વાયરલ ઇન્ફેક્શન અથવા રસાયણોના સંપર્ક સાથે સંકળાયેલ હોઈ શકે છે. પેટનું કેન્સર પેટના અંદરના પડમાંથી પેદા થાય છે અને તેનો સંબંધ ખાન-પાનની આદતો અને 'હેલિકોબેક્ટર પાયલોરી' ઇન્ફેક્શન સાથે જોવા મળ્યો છે.
કેન્સર થવાના કારણો
કેન્સર ત્યારે થાય છે જ્યારે કોષોના વિભાજનને નિયંત્રિત કરતા જનીનોને નુકસાન પહોંચે છે. આ નુકસાન જન્મજાત હોઈ શકે છે અથવા સમય જતાં થઈ શકે છે. લાંબા સમય સુધી ચેપ, તમાકુ અને રસાયણોના સંપર્ક, રેડિયેશન, હોર્મોનલ ફેરફારો અને સતત સોજો રહેવો વગેરે જેવા કારણો આમાં ભૂમિકા ભજવે છે.
કોને વધુ જોખમ રહેલું છે?
* ૫૦ વર્ષથી વધુ ઉંમર.
* તમાકુનું સેવન (કોઈપણ સ્વરૂપે).
* અસંતુલિત આહાર અને વધુ પડતો દારૂ.
* સ્થૂળતા અને શારીરિક પ્રવૃત્તિનો અભાવ.
* પારિવારિક ઇતિહાસ (Genetic history).
* પ્રદૂષણ અને લાંબા ગાળાના ઇન્ફેક્શન.
બચાવ અને વહેલી ઓળખ
ધૂમ્રપાન છોડવું, જરૂરી રસીકરણ, સંતુલિત આહાર, નિયમિત વ્યાયામ, દારૂ મર્યાદિત કરવો અને સમયાંતરે તપાસ કરાવવાથી કેન્સરનું જોખમ ઘટાડી શકાય છે. ઈમેજિંગ ટેસ્ટ, બાયોપ્સી અને સ્ક્રીનિંગ પ્રોગ્રામ જેવી તપાસ બીમારીને સમયસર પકડવામાં મદદ કરે છે.
વર્તમાન સમયમાં સારવાર
કેન્સરની સારવાર ટ્યુમરની સ્થિતિ અને દર્દીના સ્વાસ્થ્ય પર આધારિત છે. સર્જરી, રેડિયોથેરાપી, કીમોથેરાપી, ટાર્ગેટેડ થેરાપી, ઇમ્યુનોથેરાપી અને હોર્મોન થેરાપી મુખ્ય વિકલ્પો છે. જ્યારે સારવાર શક્ય ન હોય, ત્યારે 'પેલિએટિવ કેર' દ્વારા દુખાવો અને તકલીફ ઘટાડીને જીવનની ગુણવત્તા જાળવી રાખવા પર ધ્યાન આપવામાં આવે છે.
ડિસ્ક્લેમર: આ માહિતી સંશોધન અભ્યાસો પર આધારિત છે. તેને તબીબી સલાહનો વિકલ્પ ન માનવો. કોઈપણ નવી પ્રવૃત્તિ કે કસરત અપનાવતા પહેલા તમારા ડોક્ટર અથવા સંબંધિત નિષ્ણાતની સલાહ જરૂર લેવી.
