સતત બીજા વર્ષે લાલ કિલ્લાના કાર્યક્રમમાં ખડગે-રાહુલની ગેરહાજરી, પ્રોટોકોલ કે વિવાદ?
છેલ્લું અપડેટ : 15 Aug 2026
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વમાં દિલ્હીના ઐતિહાસિક લાલ કિલ્લા ખાતે ૮૦મા સ્વતંત્રતા દિવસ (Independence Day) ની ભવ્ય ઉજવણી કરવામાં આવી હતી. જોકે, આ રાષ્ટ્રીય સમારોહમાં કોંગ્રેસ પ્રમુખ મલ્લિકાર્જુન ખડગે અને લોકસભાના વિપક્ષી નેતા (Leader of Opposition - LoP) રાહુલ ગાંધી સતત બીજા વર્ષે ગેરહાજર રહ્યા હતા.
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, બંને વિપક્ષી નેતાઓએ યોગ્ય પ્રોટોકોલ (Ceremonial Protocol) અને બેઠક વ્યવસ્થા (Seating Arrangement) તેમના હોદ્દા અનુસાર ન હોવાના કારણે આ સમારોહમાં જવાનું ટાળ્યું હતું.
પ્રોટોકોલ અને 'ટેબલ ઓફ પ્રિસીડન્સ' પર વિવાદ
સંરક્ષણ મંત્રાલય (Defence Ministry) દ્વારા બંને નેતાઓને આ વર્ષના સ્વતંત્રતા દિવસ સમારોહ માટે નિમંત્રણ મોકલવામાં આવ્યું હતું. મંત્રાલય અનુસાર, બેઠક વ્યવસ્થા રાષ્ટ્રપતિ સચિવાલય દ્વારા જારી કરવામાં આવતા અધિકૃત 'ટેબલ ઓફ પ્રિસીડન્સ' (Table of Precedence) મુજબ જ નક્કી કરવામાં આવી હતી. નિયમ અનુસાર, લોકસભાના વિપક્ષી નેતાનો રેન્ક કેન્દ્રીય કેબિનેટ મંત્રી (Union Cabinet Minister) ના સમકક્ષ હોય છે.
કોંગ્રેસના આ બંને વરિષ્ઠ નેતાઓની ગેરહાજરી પાછળ ભૂતકાળમાં સર્જાયેલા બેઠક વ્યવસ્થાનો વિવાદ પણ મુખ્ય કારણ માનવામાં આવી રહ્યા છે.
જૂના વિવાદો
-
વર્ષ ૨૦૨૪ સ્વતંત્રતા દિવસ: ૨૦૨૪માં લોકસભામાં કેબિનેટ મંત્રીનો દરજ્જો ધરાવતા વિપક્ષી નેતા તરીકે નિયુક્ત થયા બાદ પણ રાહુલ ગાંધીને લાલ કિલ્લા પર ૫મી હરોળ (Fifth Row) માં બેસાડવામાં આવ્યા હતા. કોંગ્રેસે તેનો સખત વિરોધ કરતા આરોપ લગાવ્યો હતો કે સરકારે વિપક્ષી નેતાના પદનું અપમાન કર્યું છે. જોકે, સંરક્ષણ મંત્રાલયે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે ઓલિમ્પિક ખેલાડીઓ (Olympians) ને આગળ સ્થાન આપવા માટે આ વ્યવસ્થા કરવામાં આવી હતી.
-
વર્ષ ૨૦૨૫ સ્વતંત્રતા દિવસ: ૨૦૨૫ના સ્વતંત્રતા દિવસ સમારોહમાં પણ રાહુલ ગાંધી અને મલ્લિકાર્જુન ખડગે ગેરહાજર રહ્યા હતા.
-
પ્રજાસત્તાક દિવસ સમારોહ: કોંગ્રેસે ૨૦૨૬ના પ્રજાસત્તાક દિવસ (Republic Day) સમારોહમાં પણ બેઠક વ્યવસ્થા અંગે સવાલો ઉઠાવ્યા હતા, જ્યાં રાહુલ ગાંધી અને ખડગેને ૩જી હરોળ (Third Row) માં જગ્યા આપવામાં આવી હતી.
સંરક્ષણ મંત્રાલયનો પક્ષ
સંરક્ષણ મંત્રાલયે પોતાનો પક્ષ મૂકતા સ્પષ્ટ કર્યું છે કે પ્રજાસત્તાક દિવસ અને સ્વતંત્રતા દિવસના તમામ કાર્યક્રમોમાં બેઠક વ્યવસ્થા 'ટેબલ ઓફ પ્રિસીડન્સ' મુજબ જ કરવામાં આવે છે. આ પ્રોટોકોલ કોઈપણ રાજકીય પક્ષ (Political Affiliation) ના આધારે નહીં, પરંતુ બંધારણીય હોદ્દા (Constitutional Rank) અને પદના આધારે જ નક્કી કરવામાં આવે છે.
