પ્રજાસત્તાક દિવસ માટે મુખ્ય મહેમાન કોણ પસંદ કરે છે? અંતિમ નિર્ણય કોનો હોય છે? જાણો, સંપૂર્ણ માહિતી
છેલ્લું અપડેટ : 26 Jan 2026
આજે દેશભરમાં 77મો પ્રજાસત્તાક દિવસ ઉજવવામાં આવી રહ્યો છે. 26 જાન્યુઆરી, 1950ના રોજ ભારતનું બંધારણ ઘડવામાં આવ્યું હતું, જે ભારતને લોકશાહી પ્રજાસત્તાક તરીકે સ્થાપિત કરે છે.
આ રીતે કરાય છે પ્રજાસત્તાક દિવસની ઉજવણી
1950માં બંધારણના અમલીકરણથી ભારતમાં આ દિવસની ઉજવણી કરવાની પરંપરા સ્થાપિત થઈ. રાષ્ટ્રીય રાજધાની દિલ્હીમાં રાજપથ (હવે કર્તવ્યપથ) પર દર વર્ષે પરેડ યોજવામાં આવે છે. ભારત પ્રજાસત્તાક બન્યું ત્યારથી આ પરંપરા દર વર્ષે દેશના લોકો માટે ગૌરવ લાવે છે.
કૂચમાં ભારતીય સેનાના સૈનિકોની બહાદુરી અને આકાશમાં લડાકુ વિમાનોની ગર્જના વિશ્વને ભારતની શક્તિ દર્શાવે છે. પરેડમાં ભાગ લેનારા રાજ્યોના ટેબ્લો દેશની અનોખી કલા, પરંપરા અને વારસો દર્શાવે છે.
ભારતની પ્રજાસત્તાક દિવસની પરંપરા
ભારતમાં પણ પ્રજાસત્તાક દિવસ પર ખાસ મહેમાનને આમંત્રણ આપવાની પરંપરા છે. આ ખાસ પ્રથા 1950થી અનુસરવામાં આવી રહી છે.
આ વર્ષે, યુરોપિયન કમિશનના પ્રમુખ ઉર્સુલા વોન ડેર લેયન અને યુરોપિયન કાઉન્સિલના પ્રમુખ એન્ટોનિયો કોસ્ટા પ્રજાસત્તાક દિવસની પરેડમાં મુખ્ય અતિથિ તરીકે હાજરી આપી રહ્યા છે.
પ્રજાસત્તાક દિવસ પર ખાસ મહેમાનનું સ્થાન રાષ્ટ્રપતિના આસનની બાજુમાં જ રાખવામાં આવ્યું છે. 26 જાન્યુઆરીએ પરેડ ગ્રાઉન્ડ પર મોટી સંખ્યામાં લોકો પરેડ જોવા માટે ભેગા થાય છે.
મુખ્ય મહેમાન કોણ પસંદ કરે છે?
પ્રજાસત્તાક દિવસ માટે મુખ્ય મહેમાનની પસંદગી કરવાની પ્રક્રિયા વિદેશ મંત્રાલય દ્વારા હાથ ધરવામાં આવે છે. મીડિયા અહેવાલો અનુસાર, સંરક્ષણ મંત્રાલય સંભવિત મહેમાનોની યાદી તૈયાર કરે છે.
સંરક્ષણ મંત્રાલય યાદીમાં સમાવિષ્ટ મહેમાનોની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત કરવા માટે પણ જવાબદાર છે.
સંરક્ષણ મંત્રાલય યાદી તૈયાર કરે તે પછી, મુખ્ય મહેમાન અંગેનો અંતિમ નિર્ણય પ્રધાનમંત્રી કાર્યાલયમાં લેવામાં આવે છે. આ હેતુ માટે પસંદ કરેલા દેશોનો પણ સંપર્ક કરવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયામાં ઘણો સમય લાગે છે.
મુખ્ય મહેમાન કેવી રીતે નક્કી કરવામાં આવે છે?
દર વર્ષે, પ્રજાસત્તાક દિવસે વિવિધ દેશોના રાષ્ટ્રાધ્યક્ષો અને અગ્રણી નેતાઓ ભારતની મુલાકાત લે છે. ભારતના વૈશ્વિક સંબંધોને ધ્યાનમાં રાખીને આ રાષ્ટ્રાધ્યક્ષોની પસંદગી કરવામાં આવે છે.
આ વર્ષે, યુરોપિયન યુનિયનનું એક પ્રતિનિધિમંડળ પ્રજાસત્તાક દિવસે ભારતની મુલાકાતે આવી રહ્યું છે. 27 જાન્યુઆરીએ ભારત અને યુરોપિયન યુનિયન વચ્ચે થયેલી બેઠક બાદ, વેપાર સંબંધો સંબંધિત ઘણી મોટી જાહેરાતો કરવામાં આવી શકે છે.
1950માં જ્યારે ભારતમાં આ પરંપરા શરૂ થઈ, ત્યારે તત્કાલીન ઇન્ડોનેશિયાના રાષ્ટ્રપતિ સુકર્ણોએ પહેલીવાર પ્રજાસત્તાક દિવસની પરેડમાં હાજરી આપી હતી. તે સમયે, ભારત નવા સ્વતંત્ર દેશો સાથે ગાઢ સંબંધો બનાવવા પર ભાર મૂકી રહ્યું હતું.