દર 3 માંથી 1 વકીલ નકલી? SCના આદેશથી વકીલાતના વ્યવસાય માટે બનશે 'National Digital Registry'

દેશમાં વકીલાત (Legal Profession) ના વ્યવસાયમાં નકલી ડિગ્રીઓ અને કાયદાકીય કથિત ઘૂસણખોરીને રોકવા માટે સુપ્રીમ કોર્ટે (Supreme Court) એક મહત્વપૂર્ણ પગલું ભર્યું છે. બાર એસોસિએશન ઓફ ઇન્ડિયા (Bar Association of India - BAI) ના એક ચોંકાવનારા અહેવાલ મુજબ, દેશમાં દર ત્રણમાંથી એક વકીલ નકલી (Fake Practitioner) છે. આ ગંભીર મુદ્દાની નોંધ લેતા સુપ્રીમ કોર્ટે દેશભરના વકીલો માટે એક ડિજિટલ રજીસ્ટ્રી (Digital Registry) બનાવવાની માંગ કરતી અરજી પર કેન્દ્ર સરકાર અને બાર કાઉન્સિલ ઓફ ઇન્ડિયા (Bar Council of India - BCI) પાસે જવાબ માંગ્યો છે.

ચીફ જસ્ટિસ સૂર્યકાંત અને જસ્ટિસ વી. મોહનની બેન્ચ (Bench) દ્વારા આ મામલે સુનાવણી કરવામાં આવી રહી છે. કોર્ટે જણાવ્યું કે આ એક ઘણો ઇનોવેટિવ આઈડિયા (Innovative Idea) છે અને ટેક્નોલોજીની મદદથી તેને સરળતાથી લાગુ કરી શકાય તેમ છે.

દરેક વકીલને મળશે યુનિક નેશનલ આઈડેન્ટિફાયર

Investigation અને અરજીમાં કરાયેલી માંગણીઓ અનુસાર, જો આ ડિજિટલ સિસ્ટમ અમલમાં આવશે તો તેનાથી નકલી વકીલો પર સંપૂર્ણપણે લગામ લગાવી શકાશે:

• યુનિક આઈડી (Unique National Advocate Identifier): આ રજીસ્ટ્રી હેઠળ દેશના દરેક એનરોલ્ડ (Enrolled) વકીલને એક વિશિષ્ટ આઈડેન્ટિફાયર (ઓળખ નંબર) આપવામાં આવશે.

• ડિજિટલ આચાર સંહિતા: આ પિટિશન (Petition) માં બીસીઆઈને એડવોકેટ્સ એક્ટ, 1961 (Advocates Act, 1961) ની કલમ 49 હેઠળ ઇન્ટરનેટ મીડિયા અને ડિજિટલ આચાર સંહિતા (Digital Code of Conduct) બનાવવાનો નિર્દેશ આપવાની પણ માંગ કરવામાં આવી છે.

સુપ્રીમ કોર્ટે નોટિસ પાઠવી, જુલાઈમાં આગામી સુનાવણી

સુપ્રીમ કોર્ટમાં 'બીએઆઈ' તરફથી વરિષ્ઠ એડવોકેટ વિપિન નાયર અને પ્રશાંત કુમારે પક્ષ રજૂ કર્યો હતો. ટોચની અદાલતે આ મામલાની ગંભીરતાને જોતા કેન્દ્ર સરકાર, BCI, યુનિવર્સિટી ગ્રાન્ટ્સ કમિશન (UGC - University Grants Commission) અને અન્ય પક્ષકારોને નોટિસ (Notice) ફટકારીને તેમનો જવાબ રજૂ કરવા જણાવ્યું છે. આ કેસની આગામી સુનાવણી હવે જુલાઈ (July) મહિનામાં નિયત કરવામાં આવી છે.

અદાલતે એ બાબત પર પણ ભાર મૂક્યો હતો કે નકલી ડિગ્રીઓનું દૂષણ અટકાવવા માટે તમામ લૉ યુનિવર્સિટીઝ (Law Universities) ને પણ આ કેસમાં પક્ષકાર તરીકે જોડવામાં આવે, જેથી પાયાના સ્તરેથી જ વેરિફિકેશન (Verification) પ્રક્રિયા મજબૂત કરી શકાય.

શા માટે પડી રહી છે ડિજિટલ ડેટાબેઝની જરૂર?

હાલમાં દેશના અલગ-અલગ રાજ્યોની સ્ટેટ બાર કાઉન્સિલ (State Bar Councils) પાસે વકીલોનો ડેટા મેન્યુઅલ અથવા વિખરાયેલી સ્થિતિમાં છે. સેન્ટ્રલાઈઝ્ડ ડિજિટલ ડેટાબેઝ (Centralized Digital Database) ન હોવાને કારણે કોર્ટ પરિસરમાં કાયદાની ડિગ્રી વગર જ વકીલાત કરતા અને કેસ લડતા નકલી વકીલોને પકડવા મુશ્કેલ બને છે. જો આ રાષ્ટ્રીય રજીસ્ટ્રી બને છે, તો કોઈપણ વકીલના સભ્યપદ અને ડિગ્રીની સત્યતા એક ક્લિક પર ઓનલાઈન ચેક (Online Check) કરી શકાશે.