VIDEO: Saharanpur/ મસ્જિદ તોડી કાટમાળ હટાવ્યો તો નીકળ્યો 20 ફૂટ ઊંડો કૂવો, હવે ASI કરશે તપાસ
છેલ્લું અપડેટ : 06 Sept 2026
ઉત્તર પ્રદેશ (Uttar Pradesh)ના સહારનપુર (Saharanpur)માં કોર્ટના આદેશ બાદ તોડી પાડવામાં આવેલી મસ્જિદના સ્થળેથી હવે એક રહસ્યમય રચના મળી આવી છે. મસ્જિદનું ધ્વસ્તીકરણ (Demolition) કર્યા બાદ કાટમાળ હટાવવાની કામગીરી દરમિયાન જમીનની નીચે આશરે 20 ફૂટ ઊંડો કૂવો મળી આવ્યો છે. કૂવો મસ્જિદની મધ્યમાં હોવાની માહિતી સામે આવતાં પ્રશાસન પણ વધુ સતર્ક બન્યું છે. હવે સંબંધિત ટેક્નિકલ ટીમો અને ભારતીય પુરાતત્વ સર્વેક્ષણ (ASI) દ્વારા તેની તપાસ કરવામાં આવશે.
મસ્જિદ તોડ્યા બાદ કૂવો મળ્યો
મળતી માહિતી અનુસાર, સહારનપુર આવેલી મસ્જિદને કોર્ટના આદેશ બાદ તોડી પાડવામાં આવી હતી. કાર્યવાહી પૂર્ણ થયા પછી જ્યારે સ્થળ પરથી કાટમાળ હટાવવામાં આવી રહ્યો હતો ત્યારે જમીનની નીચે ઈંટોથી બનેલી એક રચના જોવા મળી હતી.
તપાસ કરતાં પ્રથમ નજરે તે એક જૂનો કૂવો હોવાનું જણાયું હતું. કૂવો કેટલો મોટો છે, તેની ચોક્કસ ઊંડાઈ અને તેની રચના કયા સમયગાળાની છે તે અંગે હજુ સત્તાવાર રીતે કોઈ નિષ્કર્ષ સામે આવ્યો નથી. આ અંગેની માહિતી ટેક્નિકલ તપાસ (Technical Investigation) બાદ જ સ્પષ્ટ થશે.
સદર SDM સુબોધ કુમારે જણાવ્યું હતું કે આ રચના ઈંટોથી બનેલી છે અને પ્રથમ દૃષ્ટિએ તે કૂવો જ લાગે છે. જોકે, તેની વાસ્તવિક સ્થિતિ અને ઐતિહાસિક મહત્વ અંગે સંબંધિત એજન્સીઓ તપાસ કરશે.
કૂવાને હાલ ઢાંકી દેવામાં આવ્યો
કૂવો મળ્યા બાદ પોલીસ અને વહીવટી તંત્ર (Administration)ના અધિકારીઓ ઘટનાસ્થળે હાજર રહ્યા હતા. સુરક્ષાને ધ્યાનમાં રાખીને કૂવાને હાલ ઢાંકી દેવામાં આવ્યો છે. પ્રશાસન દ્વારા કોઈપણ પ્રકારની અનધિકૃત હિલચાલ ન થાય તે માટે સ્થળ પર નજર રાખવામાં આવી રહી છે.
મસ્જિદના ધ્વસ્તીકરણ બાદ સમગ્ર જગ્યા સમતલ કરી દેવામાં આવી છે. મસ્જિદમાંથી નીકળેલો કાટમાળ પણ સહારનપુરથી આશરે 10 કિલોમીટર દૂર લઈ જઈને નાખવામાં આવ્યો હોવાનું જણાવાયું છે. કાટમાળ હટાવવાની પ્રક્રિયા દરમિયાન એક-એક ઈંટ પણ સ્થળ પરથી દૂર કરવામાં આવી હતી.
મસ્જિદની મધ્યમાં કૂવો મળી આવતાં હવે પ્રશાસન આ મામલે કોઈ ઉતાવળભર્યું તારણ કાઢવા માંગતું નથી. ટેક્નિકલ નિષ્ણાતોની તપાસ બાદ જ કૂવાની રચના અને તેના મહત્વ અંગે સ્પષ્ટતા થઈ શકશે.
ASIની ટીમ કરશે તપાસ
કૂવો મળ્યા બાદ હવે ભારતીય પુરાતત્વ સર્વેક્ષણ (Archaeological Survey of India)ની ટીમ દ્વારા તેની તપાસ કરવામાં આવે તેવી માહિતી સામે આવી છે. નિષ્ણાતો કૂવાની બનાવટ, ઉપયોગમાં લેવાયેલી ઈંટો અને તેની રચનાત્મક વિશેષતાઓનો અભ્યાસ કરી શકે છે.
આ તપાસથી કૂવો કેટલો જૂનો છે અને તે કયા હેતુથી બનાવવામાં આવ્યો હતો તે અંગે માહિતી મળી શકે છે. જોકે, તપાસ પૂર્ણ થાય ત્યાં સુધી તેના ઐતિહાસિક સમયગાળા કે કોઈ ચોક્કસ સંદર્ભ અંગે દાવો કરવો યોગ્ય નહીં રહે.
પ્રશાસને પણ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ટેક્નિકલ ટીમોની તપાસ બાદ જ સમગ્ર મામલો વધુ સ્પષ્ટ થઈ શકશે.
સચિવાલય નહીં, હવે રાજકીય વિવાદ પણ તેજ
આ ઘટનાને લઈને રાજકીય ચર્ચા પણ શરૂ થઈ છે. સમાજવાદી પાર્ટી (Samajwadi Party)નું પ્રતિનિધિમંડળ રવિવારે સહારનપુર પહોંચવાનું છે. પાર્ટીના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ અખિલેશ યાદવના (Akhilesh Yadav) નિર્દેશ બાદ પ્રતિનિધિમંડળને સહારનપુર મોકલવામાં આવી રહ્યું છે.
સપાના જણાવ્યા અનુસાર, પ્રતિનિધિમંડળ મસ્જિદને તોડી પાડવાની સમગ્ર ઘટનાની માહિતી મેળવશે અને સ્થળની વાસ્તવિક સ્થિતિ અંગે તથ્યો એકત્રિત કરશે.
પાર્ટી દ્વારા જણાવાયું છે કે મસ્જિદને તોડી પાડવા અંગે 4 સપ્ટેમ્બરની સાંજે જિલ્લા પ્રશાસને તેને સીલ કરવાની ખાતરી આપી હતી અને તેને તોડી પાડવામાં નહીં આવે તેવી વાત કરવામાં આવી હતી. જોકે, ત્યારબાદ મસ્જિદને બુલડોઝર (Bulldozer) દ્વારા તોડી પાડવામાં આવી હોવાનો સપાનો દાવો છે.
કમિશ્નર સાથે મુલાકાત કરશે સપા પ્રતિનિધિમંડળ
સપાનું પ્રતિનિધિમંડળ સહારનપુર પહોંચ્યા બાદ મંડલાયુક્ત (Commissioner) સાથે પણ મુલાકાત કરશે. પાર્ટીનું કહેવું છે કે આ મુલાકાત દરમિયાન સમગ્ર ઘટનાની વાસ્તવિક માહિતી મેળવવામાં આવશે.
પ્રતિનિધિમંડળ સ્થળની સ્થિતિનું નિરીક્ષણ કરશે અને સ્થાનિક અધિકારીઓ પાસેથી પણ માહિતી મેળવશે. ત્યારબાદ પ્રતિનિધિમંડળ પોતાની તપાસ અને મુલાકાતનો અહેવાલ પાર્ટીના પ્રદેશ કાર્યાલયને સોંપશે.
કૂવો મળ્યા બાદ અનેક સવાલો
મસ્જિદના સ્થળેથી 20 ફૂટ ઊંડો કૂવો મળ્યા બાદ હવે તેની રચના અને ઉપયોગ અંગે અનેક સવાલો ઊભા થયા છે. કૂવો કેટલો જૂનો છે? તેને ક્યારે બનાવવામાં આવ્યો હતો? મસ્જિદની રચના સાથે તેનો શું સંબંધ હતો? જેવા પ્રશ્નોના જવાબ હવે નિષ્ણાતોની તપાસ બાદ જ મળી શકશે.
હાલમાં પ્રશાસન દ્વારા સ્થળને સુરક્ષિત રાખવામાં આવ્યું છે અને તપાસ માટે જરૂરી વ્યવસ્થા કરવામાં આવી રહી છે. ASI તથા અન્ય ટેક્નિકલ ટીમોની તપાસ બાદ કૂવા અંગે વધુ સચોટ માહિતી સામે આવવાની શક્યતા છે.
આ સમગ્ર મામલો કોર્ટના આદેશ બાદ થયેલી કાર્યવાહી સાથે જોડાયેલો હોવાથી પ્રશાસન માટે પણ દરેક તથ્યની યોગ્ય તપાસ કરવી મહત્વપૂર્ણ બની છે. હાલ કૂવો મળ્યો હોવાની વાતની પુષ્ટિ થઈ છે, પરંતુ તેના ઐતિહાસિક અથવા અન્ય કોઈ મહત્વ અંગે અંતિમ નિષ્કર્ષ તપાસ પૂર્ણ થયા બાદ જ સામે આવશે.
