15 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકોનો પાસપોર્ટ હવે 5 વર્ષ સુધી માન્ય, જાણો નવા નિયમો
છેલ્લું અપડેટ : 18 Sept 2026
ભારત સરકારે બાળકોના પાસપોર્ટ (Passport)ને લઈને મહત્વનો નિયમ બદલ્યો છે. વિદેશ મંત્રાલય (Ministry of External Affairs) દ્વારા પાસપોર્ટ નિયમોમાં સુધારો કરીને 15 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકો માટે પાસપોર્ટની માન્યતા (Validity) અંગે નવી જોગવાઈ લાગુ કરવામાં આવી છે. નવા નિયમ મુજબ હવે 15 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકને આપવામાં આવતો સામાન્ય 36 પાનાનો પાસપોર્ટ પાંચ વર્ષ સુધી અથવા બાળક 18 વર્ષની ઉંમર પૂર્ણ કરે ત્યાં સુધી માન્ય રહેશે. આ બંનેમાંથી જે સમયગાળો પહેલા પૂર્ણ થાય તે પ્રમાણે પાસપોર્ટની માન્યતા નક્કી થશે.
15 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકો માટે નવો નિયમ
નવા સુધારેલા નિયમ 12(1એ) હેઠળ 15 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકને આપવામાં આવતા 36 પાનાના સામાન્ય પાસપોર્ટની માન્યતા હવે પાંચ વર્ષ નક્કી કરવામાં આવી છે. જોકે, જો બાળક પાંચ વર્ષ પૂર્ણ થાય તે પહેલાં જ 18 વર્ષનું થઈ જાય તો પાસપોર્ટની માન્યતા 18 વર્ષની ઉંમર પૂર્ણ થતાં સમાપ્ત થશે.
અર્થાત, પાસપોર્ટની માન્યતા માટે પાંચ વર્ષ અથવા 18 વર્ષની ઉંમર, બંનેમાંથી જે પહેલા આવે તેને ધ્યાનમાં લેવામાં આવશે. આ ફેરફારનો હેતુ બાળકોના પાસપોર્ટની માન્યતા અંગેની પ્રક્રિયાને વધુ સ્પષ્ટ બનાવવાનો છે.
પાસપોર્ટ નિયમોમાં સત્તાવાર સુધારો
પાસપોર્ટ (સુધારા) નિયમો, 2026 (Passport Amendment Rules, 2026) 17 સપ્ટેમ્બરે ભારતના રાજપત્ર (Gazette of India)માં પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યા હતા. આ સુધારા દ્વારા વર્ષ 1980ના પાસપોર્ટ નિયમોમાં ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે.
નવા નિયમો રાજપત્રમાં પ્રકાશિત થયાની તારીખથી જ અમલમાં આવી ગયા છે. આ સાથે પાસપોર્ટ અરજી ફી (Application Fee) સંબંધિત નિયમ 8માં પણ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો છે. હવે અલગ-અલગ પ્રકારની પાસપોર્ટ સેવાઓ માટે ચૂકવવાની ફી નિયમોની અનુસૂચિ-4 (Schedule IV) મુજબ રહેશે.
8 વર્ષથી નાના બાળકોને ફીમાં છૂટ
પાસપોર્ટ માટેની ફીમાં પણ કેટલીક છૂટ યથાવત રાખવામાં આવી છે. આઠ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકો અને 60 વર્ષથી વધુ ઉંમરના વરિષ્ઠ નાગરિકો (Senior Citizens) માટે નવા પાસપોર્ટની અરજી કરતી વખતે 10 ટકાની છૂટ ચાલુ રહેશે.
જોકે, આ 10 ટકાની છૂટ પાસપોર્ટના પુનઃ જારી (Re-issue) માટે કરવામાં આવતી અરજી પર લાગુ નહીં પડે. એટલે કે નવા પાસપોર્ટ માટે પાત્ર વર્ગને મળતી છૂટ અને પાસપોર્ટ રિન્યુઅલની ફીમાં અલગ નિયમ રહેશે.
પુખ્ત વયના પાસપોર્ટની ફીમાં પણ વધારો
સરકારે પુખ્ત વયના લોકો માટે પાસપોર્ટની ફીમાં પણ વધારો કર્યો છે. 36 પાનાના સામાન્ય પાસપોર્ટ માટે નવી અરજી અથવા રિન્યુઅલની ફી અગાઉની ₹1,500ની સરખામણીએ વધારીને ₹2,500 કરવામાં આવી છે.
તે જ રીતે 60 પાનાના સામાન્ય પાસપોર્ટની ફી ₹2,000થી વધારીને ₹3,500 કરવામાં આવી છે. એટલે કે પાસપોર્ટના પાનાની સંખ્યા પ્રમાણે પણ નવી ફી લાગુ થશે.
તત્કાલ પાસપોર્ટ માટે હવે વધુ ફી
તત્કાલ (Tatkal) પાસપોર્ટ સેવા હેઠળ પણ ફીમાં વધારો કરવામાં આવ્યો છે. 36 પાનાના પુખ્ત પાસપોર્ટ માટે તત્કાલ ફી ₹3,500થી વધારીને ₹5,000 કરવામાં આવી છે. જ્યારે 60 પાનાના પાસપોર્ટ માટેની તત્કાલ ફી ₹4,000થી વધારીને ₹6,000 થઈ છે.
60 પાનાના પુખ્ત પાસપોર્ટના રિપ્લેસમેન્ટ (Replacement) માટે તત્કાલ શ્રેણીમાં હવે ₹8,500 ફી ચૂકવવી પડશે, જે અગાઉ ₹5,500 હતી.
બાળકોના પાસપોર્ટની ફીમાં પણ વધારો
18 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકો માટે પાસપોર્ટ સેવાઓ પણ હવે મોંઘી બની છે. 36 પાનાના નવા અથવા પુનઃ જારી કરવામાં આવતા સામાન્ય પાસપોર્ટની ફી ₹1,000થી વધારીને ₹1,750 કરવામાં આવી છે.
તત્કાલ શ્રેણીમાં બાળકોના 36 પાનાના નવા અથવા પુનઃ જારી પાસપોર્ટ માટેની ફી પણ ₹3,000થી વધારીને ₹4,250 કરવામાં આવી છે.
1 જુલાઈથી પાસપોર્ટ સેવાઓની ફીમાં વધારો
વિદેશ મંત્રાલયે 1 જુલાઈથી પાસપોર્ટ સંબંધિત વિવિધ સેવાઓની ફીમાં વધારો કર્યો હતો. આમાં નવા પાસપોર્ટ માટેની અરજી, રિન્યુઅલ (Renewal), તત્કાલ સેવા, પાસપોર્ટ ખોવાઈ જવા અથવા નુકસાન થવાના કિસ્સામાં નવો પાસપોર્ટ, પોલીસ ક્લિયરન્સ સર્ટિફિકેટ (PCC) સહિતની અનેક સેવાઓનો સમાવેશ થાય છે.
આમ, નવા નિયમથી એક તરફ 15 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકોના પાસપોર્ટની માન્યતા અંગે સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી છે, જ્યારે બીજી તરફ વિવિધ પાસપોર્ટ સેવાઓ માટેની ફીમાં પણ વધારો કરવામાં આવ્યો છે.
