આજે મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમાર વિરુદ્ધ વિપક્ષનું ‘જન મહાભિયોગ’; જાણો કેવી રીતે આગળ વધશે આ પ્રક્રિયા

'INDIA' ગઠબંધન આજે મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર (CEC) જ્ઞાનેશ કુમાર વિરુદ્ધ એક મહત્વપૂર્ણ અને અપરંપરાગત રાજકીય પગલું ભરવા જઈ રહ્યું છે. વિરોધ પક્ષોના આ ગઠબંધને CEC વિરુદ્ધ 'જાહેર મહાભિયોગ' (public impeachment) પ્રક્રિયા હાથ ધરવાની જાહેરાત કરી છે. આ માટે, વિરોધ પક્ષના સાંસદો કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખડગેના સત્તાવાર નિવાસસ્થાને એકત્ર થઈ રહ્યા છે, જ્યાં આ સમગ્ર પ્રક્રિયાને સંસદીય કાર્યવાહીની જેમ જ યોજવાની તૈયારીઓ કરવામાં આવી છે.

કોંગ્રેસ અધ્યક્ષના નિવાસસ્થાને આ 'મહાભિયોગ' પ્રક્રિયા માટે સંસદના ગૃહ જેવું જ એક માળખું તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે. જોકે, 'INDIA' ગઠબંધને આ અનોખા કાર્યક્રમના સ્વરૂપ અંગે ઊંડી વિચારણા કરી હતી, ખાસ કરીને સંભવિત કાનૂની જટિલતાઓને ટાળવા માટે.

પ્રથમ પ્રસ્તાવ (મોક પાર્લામેન્ટ/નકલી સંસદ): શરૂઆતમાં, આ કાર્યક્રમને 'મોક પાર્લામેન્ટ' (નકલી સંસદ) તરીકે રજૂ કરવાનો વિચાર હતો. જેમાં સંસદ જેવું માળખું ઊભું કરવામાં આવે અને વિવિધ નેતાઓ સત્તાધારી પક્ષના સભ્યો, વિરોધ પક્ષના સભ્યો, સ્પીકર અને ખુદ જ્ઞાનેશ કુમારની ભૂમિકા ભજવે. પરંતુ, કેટલાક વરિષ્ઠ નેતાઓએ તેનો વિરોધ કર્યો. તેમનું તર્ક હતું કે દેશમાં એકમાત્ર કાયદેસરની સંસદ હોવાથી, ભાજપ આ સમાંતર વ્યવસ્થાને 'સંસદનું અપમાન' ગણાવીને તેનો લાભ ઉઠાવી શકે છે.

બીજો પ્રસ્તાવ (જાહેર અદાલત): બીજો વિચાર અદાલતી સુનાવણી જેવી પ્રક્રિયા કરવાનો હતો—જેમાં જ્ઞાનેશ કુમાર વિરુદ્ધ આરોપનામું (charge sheet) વાંચવામાં આવે, બંને પક્ષના વકીલો દલીલો રજૂ કરે અને અંતે તેમને 'મત ચોરવા' બદલ દોષિત જાહેર કરવામાં આવે. નેતાઓએ આ વિચારને પણ નકારી કાઢ્યો. તેમણે ધ્યાન દોર્યું કે આ મામલો પહેલેથી જ સુપ્રીમ કોર્ટમાં મુખ્ય ન્યાયાધીશની અધ્યક્ષતાવાળી બેંચ સમક્ષ વિચારણા હેઠળ છે. આવી સ્થિતિમાં, બહાર કોઈ 'અદાલત' યોજવાથી 'કોર્ટના તિરસ્કાર' (contempt of court) નો આરોપ લાગી શકે છે અને ન્યાયતંત્ર નારાજ થઈ શકે છે.

ત્રીજો પ્રસ્તાવ (જાહેર મહાભિયોગ – પસંદ કરાયેલો વિકલ્પ): અંતે, ત્રીજો વિકલ્પ સૌથી સુરક્ષિત અને અસરકારક માર્ગ તરીકે પસંદ કરવામાં આવ્યો. આ પ્રક્રિયા સંસદીય પદ્ધતિને અનુસરશે, પરંતુ તેને "મોક પાર્લામેન્ટ" કહેવાને બદલે "જાહેર મહાભિયોગ" (public impeachment) તરીકે ઓળખવામાં આવશે. તેમાં એક પીઠાસીન અધિકારી હશે, વિવિધ નેતાઓ ભાષણ આપશે અને એક ઠરાવ પસાર કરવામાં આવશે—આ સમગ્ર પ્રક્રિયા એવી રીતે તૈયાર કરવામાં આવી છે કે જેથી સંસદ કે અદાલતના તિરસ્કાર જેવી કોઈ સ્થિતિ ઊભી ન થાય. આ જ કારણ છે કે કોંગ્રેસના મહાસચિવ જયરામ રમેશે તેમના ટ્વીટમાં 'મોક પાર્લામેન્ટ' (નકલી સંસદ) ને બદલે 'પબ્લિક ઈમ્પીચમેન્ટ' (જાહેર મહાભિયોગ) શબ્દનો ઉપયોગ કરવાનું પસંદ કર્યું.

ખડગેથી શરૂઆત, રાહુલ સાથે સમાપન

આ 'જાહેર મહાભિયોગ' મલ્લિકાર્જુન ખડગેથી શરૂ થશે અને રાહુલ ગાંધીના વક્તવ્ય સાથે પૂર્ણ થશે. જે લોકોના નામ મતદાર યાદીમાંથી કાઢી નાખવામાં આવ્યા છે — જે કથિત રીતે 'સિસ્ટમેટિક ઈલેક્ટોરલ રોલ રિવિઝન' (SERR) પ્રક્રિયાને કારણે થયું છે — તેમને પણ બોલવાની તક આપવામાં આવશે. આ કાર્યક્રમમાં વિરોધ પક્ષના સાંસદો (MPs), કાયદાકીય નિષ્ણાતો, વકીલો અને એવા અનેક લોકો સામેલ થશે જેઓ દાવો કરે છે કે તેઓ SERR પ્રક્રિયાથી પ્રતિકૂળ રીતે પ્રભાવિત થયા છે.

ભાગ લેનારાઓ SERR જેવા ગંભીર મુદ્દાઓ પર પોતાના દ્રષ્ટિકોણ રજૂ કરશે અને પોતાના વિચારો વ્યક્ત કરશે. સંસદમાં વિરોધ પક્ષ પાસે પૂરતી સંખ્યાબળ ન હોવાથી — અને ત્યાં આવો કોઈ ઠરાવ સ્વીકારવામાં આવ્યો ન હોવાથી — આ કવાયત વ્યાપક સ્તરે એક સંદેશ પહોંચાડવા માટે કરવામાં આવી રહી છે. આ 'જાહેર મહાભિયોગ' દરમિયાન, મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમાર વિરુદ્ધ એક ઠરાવ રજૂ કરવામાં આવશે અને પસાર કરવામાં આવશે.

કાર્યક્રમની મુખ્ય વિગતો અને સમયપત્રક
સાંસદોની હાજરી: વિરોધ પક્ષના ૧૫૦ થી ૨૦૦ સાંસદો ભાગ લે તેવી અપેક્ષા છે.
સમય: આ પ્રતીકાત્મક કાર્યવાહી બપોરે ૩:૩૦ વાગ્યે શરૂ થશે અને સાંજે ૬:૦૦ વાગ્યે પૂર્ણ થશે.
લાઈવ પ્રસારણ: જનતા સુધી સીધા પહોંચવા માટે, સ્થળ પર મલ્ટી-કેમેરા સેટઅપ ગોઠવવામાં આવ્યું છે, જેના દ્વારા સમગ્ર કાર્યવાહીનું લાઈવ સ્ટ્રીમિંગ કરવામાં આવશે.
સમાપન: સાંજે ૬:૦૦ વાગ્યે મહાભિયોગની કાર્યવાહી પૂર્ણ થયા બાદ, તમામ સહભાગી નેતાઓ માટે અલ્પાહાર (રિફ્રેશમેન્ટ) સત્રનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે.