VIDEO: 'ચોથા બાળક પર કોઈ મેટરનિટી લીવ નહીં'... સરકારી મહિલા કર્મચારીની અરજી હાઇકોર્ટે ફગાવી
છેલ્લું અપડેટ : 12 Aug 2026
અલાહાબાદ હાઇકોર્ટે (Allahabad High Court) એક સરકારી મહિલા કર્મચારી દ્વારા ચોથા બાળકના જન્મ વખતે માતૃત્વ રજા એટલે કે મેટરનિટી લીવ (Maternity Leave) મેળવવા માટે કરવામાં આવેલી અરજીને ફગાવી દીધી છે. કોર્ટે સ્પષ્ટતા કરી છે કે વર્તમાન નિયમો અને કાયદા મુજબ ચોથા બાળકના કિસ્સામાં મેટરનિટી લીવ આપી શકાય નહીં.
શું હતો સમગ્ર મામલો?
સંભલ (ભીમ નગર) જિલ્લાના બ્લોક એજ્યુકેશન ઓફિસર (Block Education Officer) દ્વારા ૧૯ જૂનના રોજ એક આદેશ જારી કરીને મહિલા કર્મચારી શશી કુમારીની ચોથા બાળક માટેની મેટરનિટી લીવની માગણી રદ કરવામાં આવી હતી. આ આદેશને પડકારતા શશી કુમારીએ હાઇકોર્ટના દરવાજા ખટખટાવ્યા હતા અને ૬ મહિના (૧૮૦ દિવસ) ની મેટરનિટી લીવ મંજૂર કરવાની માગ કરી હતી.
અરજદારના વકીલે કોર્ટમાં એવી દલીલ કરી હતી કે મહિલાએ આ અગાઉના પોતાના ત્રણ બાળકોના જન્મ સમયે કોઈ પણ પ્રકારની મેટરનિટી લીવ લીધી ન હતી. તેથી, તેમને આ ચોથા બાળકના કિસ્સામાં રજા મેળવવાનો હક મળવો જોઈએ અને સરકારી અધિકારીનો આદેશ અયોગ્ય છે.
કોર્ટ અને રાજ્ય સરકારનું વલણ
બીજી તરફ, રાજ્ય સરકારના વકીલે કોર્ટ સમક્ષ સ્પષ્ટતા કરી હતી કે નિયમો મુજબ અરજદાર ચોથા બાળકના જન્મ પર મેટરનિટી લીવ મેળવવા માટે હકદાર બનતા નથી.
જસ્ટિસ ચૌહાણની બેન્ચે બંને પક્ષોની દલીલો સાંભળ્યા બાદ અરજી રદ કરવાનો ચુકાદો આપ્યો હતો. કોર્ટે જણાવ્યું હતું કે આ બાબતમાં કોઈ પણ પ્રકારના હસ્તક્ષેપ (Interference) ની જરૂર નથી.
મેટરનિટી લીવના નિયમો શું કહે છે? (Maternity Leave Rules)
મહિલા સરકારી કર્મચારીને સામાન્ય રીતે ૧૮૦ દિવસ (લગભગ ૬ મહિના) ની મેટરનિટી લીવ મળી શકે છે. આ સુવિધા સામાન્ય રીતે બે કરતાં ઓછા જીવિત બાળકો ધરાવતી મહિલા કર્મચારી માટે જ ઉપલબ્ધ હોય છે. એટલે કે, બે કે તેથી વધુ જીવિત બાળકો હોય તો ત્યારબાદની ડિલિવરી માટે સામાન્ય મેટરનિટી લીવનો નિયમ લાગુ પડતો નથી.
મેટરનિટી લીવ દરમિયાન કર્મચારીને તેમના સંપૂર્ણ સરેરાશ વેતન જેટલો જ પગાર (Leave Salary) ચૂકવવામાં આવે છે. આ લીવ લેવાથી કર્મચારીના સામાન્ય રજા ખાતા (Leave Account) માંથી કોઈ કાપ મૂકવામાં આવતો નથી.
ગર્ભપાત (Miscarriage) ની સ્થિતિમાં બાળકોની સંખ્યા ધ્યાને લીધા વિના, સમગ્ર સેવાકાળ દરમિયાન ૪૫ દિવસ સુધીની ખાસ રજાની જોગવાઈ છે.
પેટર્નિટી લીવના નિયમો (Paternity Leave Rules)
પુરુષ કર્મચારીઓ માટે: પુરુષ સરકારી કર્મચારીને ૧૫ દિવસની પિતૃત્વ રજા (Paternity Leave) મળે છે.
બાળકોની શરત: બે કરતાં ઓછા જીવિત બાળકો ધરાવતા કર્મચારીઓ જ આ રજા મેળવવા માટે હકદાર છે.
સમયગાળો: આ રજા પત્નીની ડિલિવરીના ૧૫ દિવસ પહેલાથી લઈને બાળકના જન્મના ૬ મહિના સુધીમાં ગમે ત્યારે લઈ શકાય છે.
