NEET-UG પેપર લીક: કોણ છે NTA ના 3 સબ્જેક્ટ એક્સપર્ટ? જેમણે 'પેપર-સેટિંગ સેક્શન'માંથી જ રચ્યું આખું કાવતરું
છેલ્લું અપડેટ : 08 Aug 2026
નવી દિલ્હી: નેશનલ ટેસ્ટિંગ એજન્સી (NTA) દ્વારા આયોજિત NEET-UG 2026 પરીક્ષામાં થયેલા પેપર લીક કેસમાં (Paper Leak Case) સેન્ટ્રલ બ્યુરો ઓફ ઈન્વેસ્ટિગેશન (CBI) દ્વારા એક અત્યંત સનસનાટીભરી ચાર્જશીટ (Chargesheet) દાખલ કરવામાં આવી છે. સીબીઆઈના ખુલાસા મુજબ, NTA ની આંતરિક સુરક્ષામાં રહેલી મોટી ખામીઓનો ગેરલાભ ઉઠાવીને એજન્સીના જ 3 સબ્જેક્ટ એક્સપર્ટ્સે (Subject Experts) આખું પ્રશ્નપત્ર લીક કર્યું હતું.
આ ખુલાસો એટલા માટે પણ ચોંકાવનારો છે કારણ કે આ લીક કોઈ પરીક્ષા કેન્દ્ર કે પેપરના ટ્રાન્સપોર્ટેશન દરમિયાન નથી થયું, પરંતુ NTA ના અતિ-ગોપનીય 'પેપર-સેટિંગ સેક્શન'ની (Paper-Setting Section) અંદર જ સુરક્ષા શરૂ થાય તે પહેલાં કરી દેવામાં આવ્યું હતું.
કોણ છે મુખ્ય આરોપીઓ અને કેવી રીતે થયો 'ઈનસાઈડર લીક'?
સીબીઆઈ દ્વારા દાખલ કરાયેલી ચાર્જશીટમાં ત્રણ વિષય નિષ્ણાતોના નામ સામેલ છે:
-
પીવી કુલકર્ણી (કેમિસ્ટ્રી એક્સપર્ટ)
-
મનીષા માંઢરે (બોટની એક્સપર્ટ)
-
મનીષા હવાલ્દાર (ફિઝિક્સ એક્સપર્ટ)
સિસ્ટમનો એક્સેસ હોવાને કારણે આ એક્સપર્ટ્સે અલગ-અલગ પદ્ધતિઓ અપનાવીને પ્રશ્નપત્રો બહાર કાઢ્યા હતા:
-
રફ શીટ્સ અને ચિઠ્ઠીઓ: પ્રશ્નપત્રોના અનુવાદ અને બેક-ટ્રાન્સલેશન દરમિયાન એક્સપર્ટ્સને રફ કામ માટે કાગળો આપવામાં આવતા હતા. અહેવાલો અનુસાર, કેમિસ્ટ્રી એક્સપર્ટે આ કાગળોનો ઉપયોગ કરીને કેમિસ્ટ્રીના તમામ 135 પ્રશ્નોની વિગતો નાની-નાની ચિઠ્ઠીઓ પર લખી લીધી હતી.
-
NCERT પુસ્તકોમાં માર્કિંગ: મોડરેટિંગ પ્રક્રિયા (Moderating Process) દરમિયાન એક્સપર્ટ્સે સ્ટાન્ડર્ડ NCERT પાઠ્યપુસ્તકોમાં સંબંધિત પેરેગ્રાફ, ડાયાગ્રામ અને પ્રશ્નો માર્ક કરી લીધા હતા.
-
માસ્ટર સેટ યાદ રાખવો: આ એક્સપર્ટ્સે ફાઈનલ માસ્ટર સેટની (Master Set) સમીક્ષા કરવામાં ઘણો સમય વિતાવ્યો હોવાથી, તેમણે પ્રશ્નો મગજમાં યાદ રાખી લીધા હતા અને પાછળથી તેને કાગળ પર ઉતારી દીધા હતા.
NTA ની 3 મોટી સિસ્ટમિક ખામીઓ
સીબીઆઈની તપાસમાં NTA હેડક્વાર્ટરની ગંભીર ઓપરેશનલ અને સિક્યુરિટી નિષ્ફળતાઓ પણ સામે આવી છે:
-
તપાસ નીતિનો અભાવ: ગોપનીય સેક્શનમાં એન્ટ્રી અને એક્ઝિટ સમયે એક્સપર્ટ્સની કોઈ શારીરિક તપાસ (Frisking) કરવામાં આવતી નહોતી.
-
લાઈવ CCTV મોનિટરિંગનો અભાવ: અતિ-ગોપનીય હોલની અંદર ચાલતી પ્રવૃત્તિઓ પર નજર રાખવા માટે કોઈ લાઈવ-ફીડ કન્ટ્રોલ રૂમ (Live Feed Control Room) નહોતો.
-
મલ્ટી-લેવલ એક્સેસ: કોઈ પણ એક એક્સપર્ટને આખું પેપર જોવાની મંજૂરી ન હોવી જોઈએ, પરંતુ NTA એ એક જ એક્સપર્ટને અનેક તબક્કે કામ કરવાની છૂટ આપી હતી.
લીકથી લઈને કરોડોના લેવડ-દેવડનું નેટવર્ક
ગોપનીય વિભાગમાંથી પ્રશ્નો બહાર આવતા જ આ સિન્ડિકેટે તેનું વ્યાપારીકરણ શરુ કરી દીધું હતું:
-
એક્સપર્ટ્સે આ પ્રશ્નો પુણે જેવા શહેરોના કોચિંગ સેન્ટર સંચાલકો અને રિટાયર્ડ પ્રોફેસરો સાથે શેર કર્યા.
-
લીક થયેલા પ્રશ્નોને 'ગેસ પેપર્સ' (Guess Papers) તરીકે તૈયાર કરવામાં આવ્યા અને પરીક્ષાના થોડા અઠવાડિયા પહેલાં વોટ્સએપ, ટેલિગ્રામ અને ગુપ્ત કોચિંગ સેશન્સ દ્વારા ચોક્કસ ઉમેદવારોને મોકલવામાં આવ્યા.
-
દલાલોએ આંતરિક સ્રોતોને ₹5 લાખથી વધુ ચૂકવ્યા અને બાદમાં આ પેપર્સ ઈચ્છુક ઉમેદવારોને ભારે મુનાફા સાથે ઊંચા ભાવે વેચ્યા.
NTA ના ઈતિહાસમાં આ સૌથી મોટું ઈનસાઈડર બ્રીચ (Insider Breach) સામે આવ્યા બાદ આખરે 3 મે 2026 ના રોજ યોજાયેલી પરીક્ષાને રદ કરવાની ફરજ પડી હતી, જેના પછી દેશભરમાં વિરોધ પ્રદર્શનો થયા અને NTA ના સંસ્થાકીય પુનર્ગઠનની પ્રક્રિયા શરૂ કરવામાં આવી.