રૂ.11નો IV સેટ રૂ.325માં! ખાનગી હોસ્પિટલોના મોંઘા બિલ પર સરકારની નજર
છેલ્લું અપડેટ : 26 Sept 2026
મહારાષ્ટ્રમાં ખાનગી હોસ્પિટલોમાં મેડિકલ સામાન અને દવાઓની કિંમતને લઈને સામે આવેલા કિસ્સાઓ બાદ કેન્દ્ર સરકાર સક્રિય થઈ છે. હોસ્પિટલોમાં સસ્તા ભાવે ખરીદવામાં આવતો મેડિકલ સામાન દર્દીઓને અનેકગણી ઊંચી કિંમતે આપવામાં આવતો હોવાની ફરિયાદો મળી છે. એક કિસ્સામાં રૂ.11માં ખરીદવામાં આવેલો IV સેટ દર્દીના બિલમાં રૂ.325નો દર્શાવવામાં આવ્યો હતો. આવા મામલાઓને ધ્યાનમાં રાખીને કેન્દ્ર સરકારે ખાનગી હોસ્પિટલોમાં દવા, મેડિકલ સામાન અને અન્ય કન્ઝ્યુમેબલ્સની ખરીદી તથા બિલિંગ વ્યવસ્થાની સમીક્ષા શરૂ કરી છે.
રૂ.11નો IV સેટ રૂ.325માં, કેથેટર પણ 10 ગણા ભાવે
મહારાષ્ટ્રમાં હોસ્પિટલોના ખરીદી અને બિલિંગ દસ્તાવેજોની તપાસ દરમિયાન ભાવમાં મોટો તફાવત જોવા મળ્યો છે. એક હોસ્પિટલ દ્વારા અંદાજે રૂ.11માં ખરીદવામાં આવેલા IV સેટ માટે દર્દી પાસેથી રૂ.325 વસૂલવામાં આવ્યા હતા. તેવી જ રીતે રૂ.29માં ખરીદાયેલા કેથેટર માટે રૂ.310 અને રૂ.7ની સિરિંજ માટે રૂ.57 વસૂલવામાં આવ્યા હતા. કેટલાક કિસ્સામાં રૂ.40થી રૂ.45માં ખરીદાયેલા નેબ્યુલાઈઝર અને ઓક્સિજન માસ્ક માટે દર્દીઓના બિલમાં રૂ.650થી રૂ.715 સુધીની રકમ લેવામાં આવી હતી.
ખરીદ કિંમત અને દર્દીના બિલ વચ્ચેના અંતરની તપાસ
સ્વાસ્થ્ય અને રાસાયણિક ખાતર મંત્રાલયના સૂત્રોના જણાવ્યા પ્રમાણે, સરકાર હોસ્પિટલ મેડિકલ સામાન ઉત્પાદકો અથવા બજારમાંથી કઈ કિંમતે ખરીદે છે અને દર્દીઓ પાસેથી તેના માટે કેટલી રકમ વસૂલે છે તેની સમીક્ષા કરી રહી છે. સરકારનું ધ્યાન માત્ર ઉત્પાદનની MRP પર નહીં, પરંતુ હોસ્પિટલની વાસ્તવિક ખરીદ કિંમત અને દર્દીના બિલ વચ્ચેના તફાવત પર પણ છે. સમીક્ષાના પરિણામોના આધારે જરૂરી કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.
સારવાર દરમિયાન દર્દીઓની નિર્ભરતાનો ફાયદો?
હોસ્પિટલમાં દાખલ દર્દીઓને સારવાર દરમિયાન IV સેટ, સિરિંજ, કેથેટર, ઓક્સિજન માસ્ક અને અન્ય કન્ઝ્યુમેબલ્સની જરૂર પડે છે. આવી સ્થિતિમાં દર્દીઓ માટે બહારથી આ સામાન ખરીદવો અથવા તેની કિંમતની તુલના કરવી ઘણી વખત મુશ્કેલ બને છે. પરિણામે ખરીદ કિંમત અને બિલની રકમ વચ્ચે મોટો તફાવત હોય તો સારવારનો કુલ ખર્ચ વધી શકે છે. દવાઓ માટે હોસ્પિટલની ઈન-હાઉસ ફાર્મસી પર નિર્ભરતા પણ દર્દીઓ માટે એક મહત્વનું પરિબળ બની શકે છે.
હવે દેશભરની ખાનગી હોસ્પિટલોમાં સમીક્ષા
મહારાષ્ટ્રમાં આવા કિસ્સાઓ સામે આવ્યા બાદ કેન્દ્ર સરકારે હવે દેશભરની હોસ્પિટલોમાં દવાઓ, મેડિકલ સામાન અને કન્ઝ્યુમેબલ્સની ખરીદી તથા દર્દીઓ પાસેથી વસૂલવામાં આવતી રકમની સમીક્ષા શરૂ કરી છે. સરકાર આ પ્રક્રિયા દ્વારા હોસ્પિટલોની ખરીદી અને બિલિંગ વ્યવસ્થામાં કિંમતનું અંતર કેટલું છે તેનું આકલન કરી રહી છે.