"વિચારો પર મતભેદ હોવું સ્વાભાવિક છે" — દાવાઓ અંગે ચૂંટણી પંચનું નિવેદન
છેલ્લું અપડેટ : 23 Sept 2026
મતદાર યાદીઓની 'વિશેષ સઘન પુનરાવર્તન' (SIR) પ્રક્રિયા અંગે ચૂંટણી પંચમાં કથિત આંતરિક મતભેદોના અહેવાલો વચ્ચે, ECI (ભારતીય ચૂંટણી પંચ) એ હવે એક વિગતવાર નિવેદન બહાર પાડ્યું છે. પંચે જણાવ્યું હતું કે તે બંધારણની કલમ 324, કાયદા અને સ્થાપિત સંસ્થાકીય પરંપરાઓ હેઠળ કાર્યરત એક બંધારણીય સંસ્થા છે. તેણે સ્પષ્ટ કર્યું કે લેખિત નોંધો, ટિપ્પણીઓ, તકનીકી સૂચનો અને આંતરિક વિચાર-વિમર્શ એ તેની પ્રમાણભૂત કાર્યપદ્ધતિ (SOP) નો એક ભાગ છે.
ECI અનુસાર, જ્યારે કોઈ મુદ્દા પર મુસદ્દો (ડ્રાફ્ટ) તૈયાર કરવામાં આવી રહ્યો હોય ત્યારે પંચના સભ્યો પ્રશ્નો ઉઠાવી શકે છે, સ્પષ્ટતા માંગી શકે છે અથવા સૂચનો આપી શકે છે. તેનો ઉદ્દેશ્ય ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં વધુ સુધારો કરવાનો અને મતદારોના અધિકારોનું રક્ષણ કરવાનો છે. પંચે નોંધ્યું હતું કે કોઈપણ સંસ્થામાં અંતિમ નિર્ણય સુધી પહોંચવાની પ્રક્રિયામાં વિવિધ મંતવ્યો અને ટિપ્પણીઓ હોવી એ એક સામાન્ય બાબત છે.
કાયદા અને સ્થાપિત પ્રક્રિયા અનુસાર લેવાયેલા તમામ નિર્ણયો: EC
ચૂંટણી પંચે જણાવ્યું હતું કે તેના તમામ સત્તાવાર આદેશો, નિર્ણયો અને વહીવટી નિર્દેશો કાનૂની પ્રક્રિયાઓ અનુસાર જારી કરવામાં આવે છે. તેણે સ્પષ્ટતા કરી કે ત્રણ ચૂંટણી કમિશનરો ઉપરાંત પંચનો કોઈપણ અધિકારી ચૂંટણી પ્રણાલીમાં સુધારો કરવા માટે સૂચનો આપી શકે છે.ECI એ ટિપ્પણી કરી હતી કે છેલ્લા દસ મહિનાની અમુક પસંદગીની આંતરિક ટિપ્પણીઓને પ્રકાશિત કરવાથી સંપૂર્ણ ચિત્ર રજૂ થતું નથી. પંચના જણાવ્યા અનુસાર, છેલ્લા એક વર્ષ દરમિયાન અસંખ્ય નિર્ણયો લેવામાં આવ્યા હતા, નિર્દેશો જારી કરવામાં આવ્યા હતા અને લગભગ 40 નવી પહેલ શરૂ કરવામાં આવી હતી. તેમાં મતદાર યાદીઓના દેશવ્યાપી પુનરાવર્તન અને SIR સંબંધિત કાર્યોનો સમાવેશ થાય છે. પંચ ભારપૂર્વક જણાવે છે કે છેલ્લા એક વર્ષ દરમિયાન લેવાયેલા આ તમામ નિર્ણયો સંપૂર્ણ પંચની સર્વસંમતિથી લેવામાં આવ્યા હતા.
બિહારથી બંગાળ સુધીની ચૂંટણીઓનો ઉલ્લેખ
પંચે તાજેતરમાં બિહાર, કેરળ, તમિલનાડુ, પુડુચેરી, આસામ અને પશ્ચિમ બંગાળમાં યોજાયેલી મુખ્ય ચૂંટણીઓનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. ECI અનુસાર, આ ચૂંટણીઓ દરમિયાન વ્યાપક વહીવટી અને કાર્યકારી કામગીરી હાથ ધરવામાં આવી હતી, જેમાં પંચે અસંખ્ય મંજૂરીઓ અને નિર્દેશો જારી કર્યા હતા.પંચે જણાવ્યું હતું કે આ ચૂંટણી પ્રક્રિયાઓ દરમિયાન, સમગ્ર તંત્ર કાયદા અને પંચના નિર્દેશોનું પાલન કરીને કાર્યરત રહ્યું હતું. તેના નિવેદનમાં, ECI એ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે તેની કામગીરીનું મૂલ્યાંકન માત્ર અમુક આંતરિક અવલોકનોના આધારે ન થવું જોઈએ.
ECINET અને મતદાર ડેટા અંગે સ્પષ્ટતા
ચૂંટણી પંચે તેના ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ, ECINET અંગે ઉઠાવવામાં આવેલા પ્રશ્નોનું પણ નિરાકરણ કર્યું હતું. આયોગના જણાવ્યા અનુસાર, ECINET કડક ડેટા સુરક્ષા પ્રોટોકોલ હેઠળ કાર્ય કરે છે, જે ડેટામાં અનધિકૃત રીતે છેડછાડ કે ફેરફાર થતા અટકાવવા માટે તૈયાર કરવામાં આવ્યા છે. ECIએ જણાવ્યું હતું કે IT સુરક્ષા તપાસ અને ઓડિટ નિયંત્રણો એ રાષ્ટ્રીય સ્તરની ડેટા સિસ્ટમ્સમાં અમલમાં મૂકવામાં આવતા પ્રમાણભૂત સાયબર સુરક્ષા પગલાં છે.
આયોગે નોંધ્યું હતું કે વૈધાનિક અધિકારીઓ—જેમ કે મતદાર નોંધણી અધિકારીઓ (EROs) અને જિલ્લા ચૂંટણી અધિકારીઓ (DEOs)—મતદાર નોંધણી અને નામો દૂર કરવા અંગેની તેમની કાયદાકીય સત્તાનો ઉપયોગ કરે છે.ECIએ જણાવ્યું હતું કે તેના અધિકારીઓ અને ચૂંટણી કમિશનરો દ્વારા આપવામાં આવેલા સૂચનોનો ઉદ્દેશ્ય ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં સુધારો કરવાનો છે. આયોગે પુનરોચ્ચાર કર્યો હતો કે તેની તમામ કાર્યવાહી કાયદા અને તેના પોતાના નિર્દેશોને અનુરૂપ રહી છે, અને તે અત્યંત પ્રામાણિકતા સાથે પોતાની બંધારણીય જવાબદારીઓ પૂરી કરવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે.
