એક તરફ ECI (ભારતના ચૂંટણી પંચ)ને લઈને વિવાદ... તો બીજી તરફ મહારાષ્ટ્રમાં SIR સામે હોબાળો
છેલ્લું અપડેટ : 25 Sept 2026
મહારાષ્ટ્રમાં ચૂંટણી પંચની 'સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન' (SIR) પ્રક્રિયા હવે કાનૂની વિવાદમાં સપડાઈ ગઈ છે. આ બાબતે બે અલગ-અલગ અરજીઓ દાખલ કરવામાં આવી છે—એક બોમ્બે હાઈકોર્ટમાં અને બીજી તેની કોલ્હાપુર સર્કિટ બેન્ચમાં. આ અરજીઓમાં ગંભીર આક્ષેપો કરવામાં આવ્યા છે, જેમાં મતદાર યાદીમાંથી મનસ્વી રીતે નામો દૂર કરવા, પ્રક્રિયામાં અનિયમિતતાઓ અને ચૂંટણી પંચની અંદરના આંતરિક મતભેદોનો સમાવેશ થાય છે.
કોલ્હાપુર બેન્ચ સમક્ષ પહેલી અરજી
કોલ્હાપુર બેન્ચમાં દાખલ કરવામાં આવેલી પહેલી અરજી ત્રણ સ્થાનિક રહેવાસીઓએ વકીલ અસીમ સરોદેની ટીમ મારફતે દાખલ કરી છે. તેમાં ચીફ ઈલેક્શન કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારના 14 વહીવટી આદેશો રદ કરવાની માંગ કરવામાં આવી છે. અરજીમાં એવું પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે, ઈલેક્શન કમિશનર સુખબીર સિંહ સંધૂ અને વિવેક જોશીએ 14 વખત મતદારોના નામ હટાવવા, ડેટાબેઝ એક્સેસ, સોફ્ટવેરમાં વિક્ષેપ અને ફોર્મ 6 માં જુલાઈ મહિનામાં થયેલા ફેરફારો પર વાંધો ઉઠાવ્યો હતો. અરજીમાં તેને CEC and Other ECs Act, 2023 ની કલમ 18 નું ઉલ્લંઘન ગણાવવામાં આવ્યું છે.
કોલ્હાપુર બેન્ચમાં દાખલ કરવામાં આવેલી પ્રથમ અરજી ત્રણ સ્થાનિક રહેવાસીઓ દ્વારા વકીલ અસીમ સરોદેની ટીમ મારફતે કરવામાં આવી હતી. તેમાં મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમાર દ્વારા જારી કરાયેલા ૧૪ વહીવટી આદેશોને રદ કરવાની માંગ કરવામાં આવી છે. અરજીમાં એ બાબતનો પણ ઉલ્લેખ છે કે ચૂંટણી કમિશનરો સુખબીર સિંહ સંધુ અને વિવેક જોશીએ મતદારોના નામ દૂર કરવા, ડેટાબેઝની ઍક્સેસ, સોફ્ટવેરમાં અવરોધો અને જુલાઈમાં 'ફોર્મ 6'માં કરવામાં આવેલા ફેરફારો અંગે વાંધાઓ ઉઠાવ્યા હતા. અરજીમાં આક્ષેપ કરવામાં આવ્યો છે કે આ પગલાં 'ચીફ ઇલેક્શન કમિશનર એન્ડ અધર ઇલેક્શન કમિશનર્સ એક્ટ, 2023'ની કલમ 18નું ઉલ્લંઘન કરે છે.
બીજી અરજી મુંબઈની મુખ્ય બેન્ચ (પ્રિન્સિપાલ બેન્ચ) ખાતે 'વંચિત બહુજન આઘાડી' (VBA)ના યુવા પ્રમુખ સાગર રમેશ ગાયકવાડ અને અન્ય એક રહેવાસી દ્વારા દાખલ કરવામાં આવી હતી. વકીલો હેમંત ઘડીગાંવકર, સંદેશ મોરે અને હિતેન્દ્ર ગાંધી તેમનું પ્રતિનિધિત્વ કરી રહ્યા છે.
ADR પર સુપ્રીમ કોર્ટના ચુકાદાને ટાંકીને, અરજીમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે બૂથ લેવલ અધિકારીઓ ઓળખ દસ્તાવેજો માંગવા માટે ઘરે ઘરે જઈ રહ્યા છે, જે એક પ્રથા છે જે ચૂંટણી પંચના નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરે છે. વધુમાં, જે મતદારો ઘરે ન મળ્યા તેમને કોઈપણ સુનાવણી અથવા લેખિત આદેશ વિના ગેરહાજર, સ્થળાંતરિત, મૃતક અથવા ડુપ્લિકેટ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવ્યા હતા.
અરજદારોએ સ્પષ્ટતા કરી છે કે તેઓ ચૂંટણી પ્રક્રિયા અટકાવવા માંગતા નથી પરંતુ ફક્ત કાયદાનું કડક પાલન ઇચ્છે છે. બંને અરજીઓમાં કાઢી નાખવામાં આવેલા મતદારોને પુનઃસ્થાપિત કરવાની, મહારાષ્ટ્રમાં SIR (સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન) પર સ્ટે આપવાની અને આ બાબતની તપાસ માટે નિવૃત્ત હાઇકોર્ટના ન્યાયાધીશની અધ્યક્ષતામાં એક સ્વતંત્ર સમિતિની રચના કરવાની માંગ કરવામાં આવી છે. બંને અરજીઓ પર આગામી અઠવાડિયે તાત્કાલિક સુનાવણી થવાની અપેક્ષા છે.
