VIDEO: પેટ્રોલ બાદ હવે CNG અને PNG માં ભેળવવામાં આવશે બાયોગેસ: કેન્દ્રીય કેબિનેટે આપી મંજૂરી
છેલ્લું અપડેટ : 07 Aug 2026
પેટ્રોલ (Petrol) માં ઇથેનોલ (Ethanol) ના મિશ્રણને લઈને દેશમાં વધી રહેલા વિરોધ અને ચર્ચાઓ વચ્ચે કેન્દ્ર સરકારે હવે સંપીડિત કુદરતી ગેસ (CNG - Compressed Natural Gas) અને પાઇપ્ડ નેચરલ ગેસ (PNG - Piped Natural Gas) ને લઈને એક મોટો નિર્ણય લીધો છે. સરકારે બાયોગેસ (Biogas) ના ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે રાષ્ટ્રીય એકીકૃત યોજના ‘ગોબરધન’ (GOBARdhan Scheme) ને મંજૂરી આપી દીધી છે. આ યોજના હેઠળ વાહનો અને ઘરોમાં વપરાતા ગેસમાં 5% સુધી બાયોગેસનું મિશ્રણ (Blending) કરવામાં આવશે.
10 વર્ષનો માસ્ટર પ્લાન અને રોડમેપ
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં મળેલી કેન્દ્રીય મંત્રીમંડળ (Cabinet) ની બેઠક બાદ માહિતી અને પ્રસારણ મંત્રી (Information and Broadcasting Minister) અશ્વિની વૈષ્ણવે આ નિર્ણય અંગે પત્રકારોને માહિતગાર કર્યા હતા.
કુલ બજેટ: આ યોજના માટે ₹૨૩,૭૩૧ કરોડ (Rs 23,731 Crore) નું બજેટ મંજૂર કરવામાં આવ્યું છે.
સમયગાળો: આ યોજના આગામી ૧૦ વર્ષમાં (10 Years) તબક્કાવાર રીતે પૂરી કરવામાં આવશે.
ઉદ્દેશ્ય: કૃષિ અવશેષો (Agricultural Waste), ગાયનું છાણ (Cattle Dung), જૈવિક કચરો (Organic Waste) અને અન્ય બાયોમાસ સંસાધનોને સ્વચ્છ બળતણ (Clean Fuel) અને જૈવિક ખાતરમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવશે.
સીબીજી ઉત્પાદન: હોમગ્રોન કમ્પ્રેસ્ડ બાયોગેસ (CBG - Compressed Biogas) નું ઉત્પાદન ૧૦ ગણાથી વધુ વધારીને દેશની ઉર્જા સુરક્ષા (Energy Security) ને મજબૂત બનાવવાનો સરકારનો લક્ષ્યાંક છે.
ક્યારે કેટલું મિશ્રણ કરવામાં આવશે?
સરકારના આયોજન મુજબ, તમામ શહેરી ગેસ વિતરણ કંપનીઓ (City Gas Distribution Companies) સ્થાનિક સ્તરેથી બાયોગેસ ખરીદવાનું શરૂ કરશે. મિશ્રણ માટે નીચે મુજબનો તબક્કાવાર રોડમેપ (Phase-wise Roadmap) નક્કી કરાયો છે:
નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ (FY 2026-27): ૩ ટકા (3%) બાયોગેસ મિશ્રણ.
નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૭-૨૮ (FY 2027-28): ૪ ટકા (4%) બાયોગેસ મિશ્રણ.
નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૮-૨૯ થી આગળ (FY 2028-29 onwards): ૫ ટકા (5%) સુધી બાયોગેસ મિશ્રણ.
ઇથેનોલ બ્લેન્ડિંગ (E-20) પર વિપક્ષના આક્ષેપો
બીજી તરફ, કોંગ્રેસે ઇ-૨૦ (E-20 Ethanol Blending) ની નીતિ ઉતાવળમાં લાગુ કરવા બદલ કેન્દ્ર સરકાર પર નિશાન સાધ્યું છે. કોંગ્રેસના જનરલ સેક્રેટરી (General Secretary) જયરામ રમેશે જણાવ્યું હતું કે:
વિશ્વના મોટાભાગના દેશો કૃષિ અવશેષો અને કચરામાંથી ઇથેનોલ બનાવે છે, જ્યારે ભારત ઇથેનોલ બનાવવા માટે શેરડી (Sugarcane), ચોખા (Rice) અને મકાઈ (Maize) જેવા પાકો પર નિર્ભર છે.
શેરડી અને ડાંગર (Paddy) ની ખેતી દેશના કુલ સિંચાઈ જળ (Irrigation Water) નો લગભગ ૭૦% હિસ્સો વાપરે છે, જેના કારણે જળ સંસાધનો અને ખાદ્ય સુરક્ષા (Food Security) પર ગંભીર અસર પડી રહી છે.
વિમાનના બળતણ (ATF) અંગે સરકારની સ્પષ્ટતા
વિમાનના બળતણ એટલે કે એવિએશન ટર્બાઇન ફ્યુઅલ (ATF - Aviation Turbine Fuel) માં પણ ઇથેનોલ ભેળવવામાં આવશે તેવી અફવાઓ પર સરકારે સ્પષ્ટતા કરી છે. આપ (AAP) સંયોજક અરવિંદ કેજરીવાલના આરોપો બાદ કેન્દ્રીય નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રી (Civil Aviation Minister) રામ મોહન નાયડુએ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે: "સરકારની વિમાનના બળતણ (ATF) માં ઇથેનોલ ભેળવવાની કોઈ દરખાસ્ત કે યોજના નથી. આ અંગે ચાલતી તમામ વાતો સંપૂર્ણપણે પાયાવિહોણી અને ખોટી છે."
