VIDEO: નિરમા ડિટર્જન્ટ પાવડરમાંથી બનાવાયું 2.3 કરોડ લીટર નકલી દૂધ; મહારાષ્ટ્રમાં ચોંકાવનારા કૌભાંડનો પર્દાફાશ
છેલ્લું અપડેટ : 14 Jul 2026
મહારાષ્ટ્રના ધારાશિવ જિલ્લાના ભૂમ તાલુકામાં દૂધમાં ભેળસેળના કુખ્યાત કેસમાં પોલીસ અને ફૂડ એન્ડ ડ્રગ એડમિનિસ્ટ્રેશન (FDA) દ્વારા કરવામાં આવેલી તપાસમાં એક અત્યંત ચોંકાવનારો ખુલાસો સામે આવ્યો છે. આરોપીઓના જપ્ત કરાયેલા વેચાણ રજિસ્ટરના વિશ્લેષણ પરથી જાણવા મળ્યું છે કે છેલ્લા છ મહિનામાં ભેળસેળ માટે અંદાજે 2,30,470 કિલોગ્રામ હલકી ગુણવત્તાના દૂધના પાવડરનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો.
આટલી મોટી માત્રામાં દૂધના પાવડરનો ઉપયોગ કરીને આશરે 23,04,070 લીટર નકલી દૂધ તૈયાર કરવામાં આવ્યું હતું, જેની અંદાજિત કિંમત 9 કરોડ 21 લાખ 62 હજાર 800 રૂપિયા આંકવામાં આવી છે. તપાસ દરમિયાન સૌથી ચિંતાજનક બાબત એ સામે આવી છે કે આરોપીઓ દર 100 લીટર શુદ્ધ દૂધમાં 10 લીટર કૃત્રિમ દૂધ ભેળવતા હતા (એટલે કે 10% ના દરે ભેળસેળ કરવામાં આવી).
નિરમા ડિટર્જન્ટ પાવડરમાંથી બનાવવામાં આવ્યું 2.3 કરોડ લીટર નકલી દૂધ: મહારાષ્ટ્રમાં ચોંકાવનારા કૌભાંડનો પર્દાફાશ
અધિકારીઓને શંકા છે કે 2.3 કરોડ લીટરથી વધુ ઝેરી ભેળસેળયુક્ત દૂધ મહારાષ્ટ્રના બજારમાં પહોંચ્યું હોઈ શકે છે, જેણે સ્વાસ્થ્ય અંગે ગંભીર ચિંતાઓ ઊભી કરી છે.
આ 10% ના રેશિયોના આધારે, અધિકારીઓને પ્રબળ શંકા છે કે ભૂમ વિસ્તારના દૂધ એકત્રીકરણ કેન્દ્રોમાંથી મહારાષ્ટ્રના વિવિધ ભાગોમાં કુલ 2.3 કરોડ (23 મિલિયન) લીટરથી વધુ ભેળસેળયુક્ત દૂધ સપ્લાય કરવામાં આવ્યું હતું.
આ કૃત્રિમ દૂધ અસલી જેવું જ દેખાય અને તેમાં જરૂરી ફેટ (ચરબી)નું પ્રમાણ જળવાઈ રહે તે માટે આરોપીઓ કથિત રીતે ડિટર્જન્ટ પાવડર (નિર્મા), પામ ઓઇલ અને અત્યંત હલકી ગુણવત્તાના કેમિકલ પાવડરનો ઉપયોગ કરતા હતા.
આ અત્યંત સંવેદનશીલ કેસમાં પોલીસે સાત વ્યક્તિઓ સામે કડક કલમો હેઠળ ગુનો નોંધ્યો છે, જોકે ગુનો નોંધાયાના આઠ દિવસ બાદ પણ તમામ આરોપીઓ ફરાર છે. ફરાર આરોપીઓને પકડવા માટે પોલીસ ઇન્સ્પેક્ટરના નેતૃત્વમાં એક સ્પેશિયલ ઇન્વેસ્ટિગેશન ટીમ (SIT) ની રચના કરવામાં આવી છે અને શંકાસ્પદ અડ્ડાઓ પર સતત દરોડા પાડવામાં આવી રહ્યા છે.
તબીબી નિષ્ણાતોએ ચેતવણી આપી છે કે ડિટર્જન્ટ અને પામ ઓઇલયુક્ત આ કેમિકલવાળા દૂધના સતત સેવનથી લિવર, કિડની અને પાચનતંત્ર સંપૂર્ણપણે બગડી શકે છે, જે બાળકો, ગર્ભવતી મહિલાઓ અને વૃદ્ધો માટે જીવલેણ સાબિત થઈ શકે છે. ફૂડ સેફ્ટી એક્ટ હેઠળ, દૂધમાં આવી જીવલેણ ભેળસેળ કરવા બદલ દોષિત ઠરેલા લોકોને 10 લાખ રૂપિયા સુધીનો દંડ અને આજીવન કેદની સજા સહિતની કડક જોગવાઈઓ છે.
ભૂમના પોલીસ ઇન્સ્પેક્ટર શ્રીગણેશ કાનગુડેએ જણાવ્યું હતું કે, દરોડા દરમિયાન અધિકારીઓએ ભેળસેળયુક્ત દૂધના પાવડરની 61 ગુણી જપ્ત કરી છે. પ્રાથમિક તપાસમાં બહાર આવ્યું છે કે બાલાસાહેબ ગોડગે ભૂમ વિસ્તારની અનેક ડેરીઓને ભેળસેળયુક્ત દૂધ બનાવવા માટે આ પાવડર સપ્લાય કરતો હતો. આ રેકેટમાં અનેક દૂધ એકત્રીકરણ કેન્દ્રો સામેલ હોવાના સંકેત પણ મળ્યા છે. જોકે, આ પાવડરમાંથી બનેલું હજારો લીટર ભેળસેળયુક્ત દૂધ ખરીદનારાઓની ઓળખ કે ધરપકડ થવાની હજી બાકી છે. પશુ આહાર વેચવાના બહાને આ રેકેટ ચલાવવામાં આવી રહ્યું હતું. ભૂમ તાલુકો દરરોજ લાખો લીટર દૂધની નિકાસ કરે છે અને આશરે 70 થી 80 ટન ખોવા (માવો) બનાવે છે, જેના કારણે આ કેસ ખાસ કરીને મોટો અને ગંભીર બની જાય છે.