2029 લોકસભા ચૂંટણી: 'જેન ઝી' બનશે સૌથી મોટી વોટ બેંક, શિક્ષણ-રોજગાર અને AI જેવા મુદ્દા રહેશે નિર્ણાયક
છેલ્લું અપડેટ : 05 Aug 2026
ભારતનું રાજકારણ અત્યાર સુધી મુખ્યત્વે જાતિ, ધર્મ, પ્રદેશ અને પરંપરાગત આર્થિક સમીકરણો પર રમાતું આવ્યું છે. પરંતુ 2029ની લોકસભા ચૂંટણીમાં ભારતના રાજકીય ઇતિહાસનું સૌથી મોટું વસ્તી વિષયક (Demographic) પરિવર્તન જોવા મળશે, કેમ કે 'જેન ઝી' (Gen Z) પેઢી પહેલીવાર દેશની સૌથી મોટી પુખ્ત વસ્તી બનીને ચૂંટણીનો એજન્ડા નક્કી કરવાની સીધી શક્તિ મેળવશે. જેન ઝી શું કરી શકે એ તો આપણે તાજેતરમાં જોઈ લીધું. NEET પરીક્ષા વિવાદ અને પેપર લીક સામે સોશિયલ મીડિયાથી લઈને જંતર મંતર સુધી યુવાનોએ ઉઠાવેલો મજબૂત અવાજ અને એને પરિણામે દેશના શિક્ષણ મંત્રીએ આપવું પડેલું રાજીનામું એ વાતનો સ્પષ્ટ સંકેત છે કે આ પેઢી હવે માત્ર પ્રેક્ષક બનીને નથી રહેવાની, પણ શાસન અને પારદર્શિતા સામે સવાલો પૂછતી જાગૃત શક્તિ બની રહી છે.
2029નું આંકડાકીય ગણિત: 'જેન ઝી' વિરુદ્ધ 'મિલેનિયલ્સ'
1981થી 1996 વચ્ચે જન્મેલા બાળકોને 'મિલેનિયલ્સ' કહેવામાં આવે છે. 1997થી 2012 વચ્ચેની પેઢીને 'જેન ઝી' અને 2013થી 2024 વચ્ચેની પેઢીને 'જેન આલ્ફા' કહેવામાં આવે છે. વસ્તી વિષયક અંદાજો દર્શાવે છે કે 2029 સુધીમાં દેશમાં જેન ઝીની વસ્તી મિલેનિયલ્સ કરતાં વધી જશે, જે તેમને દેશની સૌથી પ્રભાવશાળી વોટ બેંક બનાવશે.
|
પેઢી અંદાજિત વસ્તી (2029) વિગત / વર્ગીકરણ જેન ઝી (Gen Z) 38 કરોડ 19.9 કરોડ પુરુષો અને 18.1 કરોડ સ્ત્રીઓ મિલેનિયલ્સ (Millennials) 35.7 કરોડ દેશની બીજી સૌથી મોટી પુખ્ત પેઢી જનરેશન આલ્ફા (Gen Alpha) 41.7 કરોડથી વધુ ભવિષ્યનો સૌથી મોટો યુવા વર્ગ જૂના સમયની તુલનામાં દેશની વસ્તી ધીમે ધીમે વૃદ્ધ થઈ રહી હોવાથી કુલ મતદારોમાં યુવાનોની ટકાવારીમાં ફેરફાર થયો છે.
ટકાવારી ઘટવા છતાં જેન ઝી આટલી પ્રભાવશાળી કેમ છે? યુવાનોની ટકાવારીમાં ભલે થોડો ઘટાડો દેખાતો હોય, પરંતુ તેમનો રાજકીય પ્રભાવ સંખ્યા કરતાં વધુ તેમની ડિજિટલ શક્તિ પર આધારિત છે.
2029ની ચૂંટણીના મુખ્ય મુદ્દાઓ કરોડોની મતબેંક ધરાવતી જેન ઝી પેઢીને ઇગ્નોર કરવું હવે કોઈપણ રાજકીય પક્ષને પોસાય એમ નથી. પરંપરાગત નારાઓ છોડીને રાજકીય પક્ષોએ હવે જેન ઝીને સ્પર્શતા વાસ્તવિક મુદ્દાઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું પડશે.
રાજકીય પક્ષો સામે બેવડો પડકાર ભવિષ્યની સરકારોએ એકસાથે બે વિરુદ્ધ ધ્રુવ સમાન પેઢીઓની જરૂરિયાતો વચ્ચે સંતુલન જાળવવું પડશે.
રાજકીય પક્ષોએ હવે ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ્સ પર સક્રિય થઈને યુવાનો સાથે સંવાદ સાધવો પડી રહ્યો છે, એ પણ યુવા શક્તિની તાકાતની સાબિતી છે. 2029ની લોકસભા ચૂંટણી માત્ર જાતિ કે પ્રાદેશિક સમીકરણો પર નહીં, પરંતુ ભવિષ્યના અર્થતંત્ર અને યુવા આકાંક્ષાઓના આધારે લડાશે તે નિશ્ચિત છે. GSTVની એપ્લિકેશન ડાઉનલોડ કરો 
|
