અકસ્માતમાં આંખોની રોશની ગુમાવી છતાં હાર ન માની, લેફ્ટનન્ટ કર્નલ દ્વારકેશના જુસ્સાને કરશો સલામ
છેલ્લું અપડેટ : 25 Dec 2025
છત્રીસ વર્ષ પહેલાં 1989માં તમિલનાડુમાં એક છોકરાનો જન્મ થયો હતો. સમય જતાં તેના વિચારો અને ધ્યેયો સ્પષ્ટ થતા ગયા. તે પૃથ્વીને ફક્ત જમીનનો ટુકડો નહીં, પણ જીવનનો પાયો માનતો હતો. જ્યારે તેને ખબર પડી કે તમિલમાં "નાડુ" નો અર્થ જમીન થાય છે, ત્યારે તેની અંદર તેની માટી માટે એક અનોખો પ્રેમ જાગ્યો - એક એવો પ્રેમ જે ધીમે ધીમે દેશભક્તિમાં ખીલ્યો. જ્યારે તે કોલેજ પહોંચ્યો, ત્યારે તેની નજર ફક્ત ડિગ્રી પર ન હતી. તે પોતાના દેશ માટે કંઈક કરવા માંગતો હતો. એકતા અને શિસ્તના આધારે તે NCCમાં જોડાયો. ત્યાંથી તેની યાત્રા દિશા પામી.
2009માં તેમણે લેફ્ટનન્ટનો ગણવેશ પહેરીને પોતાના સપનના પ્રથમ સીમાચિહ્ન પર પહોંચ્યા. જોકે, 20214માં એક અકસ્માતે તેમની બંને આંખોમાંથી દૃષ્ટિ છીનવી લીધી. પરંતુ તેમણે હાર માનવાનો ઇનકાર કર્યો. તેમની દૃઢતાએ તેમને એવા પદ પર પહોંચાડ્યા જેણે તેમનું નામ ઇતિહાસના પાનામાં અંકિત કરી દીધું. આજે તેઓ ભારતીય સશસ્ત્ર દળોમાં પ્રથમ અધિકારી છે જેમણે સંપૂર્ણપણે અંધ હોવા છતાં લશ્કરમાં સેવા ચાલુ રાખી છે. આ ઉપરાંત તેઓ તેમની લશ્કરી સેવા સાથે પેરાલિમ્પિક રમતોમાં પણ એક ચમકતો તારો બન્યા છે.
તેમની અદમ્ય ઇચ્છાશક્તિ અને હિંમતને ઓળખીને,તેમને તાજેતરમાં શ્રેષ્ઠ વ્યક્તિ વિથ ડિસેબિલિટી શ્રેણીમાં વિકલાંગ વ્યક્તિઓ માટે રાષ્ટ્રીય પુરસ્કાર 2025 એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો. તેમનું નામ લેફ્ટનન્ટ કર્નલ દ્વારકેશ ચંદ્રશેખરન છે. અગાઉ વડાપ્રધાન કાર્યાલયે પણ તેમના અસાધારણ પ્રદર્શનનું સન્માન કર્યું છે. દ્વારકેશ ચંદ્રશેખરન હિંમત અને નિશ્ચયનું ઉદાહરણ છે, અને તેમની નોંધપાત્ર યાત્રા બધા માટે ખાસ કરીને યુવાનો માટે પ્રેરણાદાયક છે.
બાળપણનું સપનું
લેફ્ટનન્ટ કર્નલ દ્વારકેશ ચંદ્રશેખરનની શરૂઆતની સફર હિંમત, શિસ્ત અને બાળપણથી આર્મી ઓફિસર બનવાના સપનાથી ભરેલી હતી. તેઓ તમિલનાડુના છે, પરંતુ તેમના અભ્યાસ અને સેવા દરમિયાન તેમનો પુણે સાથે ઊંડો સંબંધ હતો. તેઓ તેમના શાળાના દિવસોમાં NCCમાં જોડાયા હતા અને 2004 માં તમિલનાડુ ડિરેક્ટોરેટ દ્વારા "શ્રેષ્ઠ NCC કેડેટ" તરીકે પસંદ કરવામાં આવ્યા હતા, જેનાથી તેમની લશ્કરી કારકિર્દીનો મજબૂત પાયો નાખ્યો હતો. ત્યારબાદ ટેકનિકલ એન્ટ્રી સ્કીમ હેઠળ તાલીમ લીધા પછી તેમને 2009માં ભારતીય સેનામાં અધિકારી તરીકે કમિશન આપવામાં આવ્યું અને મિલિટરી ઇન્ટેલિજન્સ કોર્પ્સમાં એક યુવાન, મહેનતુ અધિકારી તરીકે તેમની સેવા શરૂ કરી.
એક અકસ્માતે તેમનું જીવન બદલી નાખ્યું
લેફ્ટનન્ટ કર્નલ દ્વારકેશ ચંદ્રશેખરન માટે બધું બરાબર ચાલી રહ્યું હતું, પરંતુ 2014 માં થયેલા એક અકસ્માતે તેમનું જીવન સંપૂર્ણપણે બદલી નાખ્યું. પુણે અકસ્માતમાં તેમણે બંને આંખોની દૃષ્ટિ ગુમાવી દીધી. તેઓ આઠ મહિના સુધી હોસ્પિટલમાં રહ્યા. આ ઘટનામાં અન્ય સૈન્ય કર્મચારીઓ પણ માર્યા ગયા. સામાન્ય રીતે જો કોઈ સૈનિક આવી ઘટનાનો ભોગ બને છે, તો તેની લશ્કરી કારકિર્દી સમાપ્ત માનવામાં આવે છે, પરંતુ દ્વારકેશે લેફ્ટનન્ટ તરીકે સક્રિય સેવા ચાલુ રાખવાનો હિંમતવાન નિર્ણય લીધો. ધીમે ધીમે તેમણે પોતાનું જીવન ફરીથી બનાવ્યું.
સિયાચીન ગ્લેશિયર પર ચઢાણ
દૃષ્ટિ ગુમાવવા છતાં, તેમણે અભ્યાસ અને રમતગમત દ્વારા પોતાના જીવનને ફરીથી દિશા આપી. 2018માં ખડકી (કિર્કી)માં પોસ્ટિંગ દરમિયાન, તેમણે પેરા-સ્પોર્ટ્સ શરૂ કરી અને પુણેમાં સ્વિમિંગ અને શૂટિંગમાં સ્પર્ધા કરવાનું શરૂ કર્યું. 2021 રાષ્ટ્રીય પેરા સ્વિમિંગ ચેમ્પિયનશિપમાં પોતાનો પહેલો મેડલ જીત્યા પછી, તેઓ સતત રાષ્ટ્રીય સ્તરે મેડલ વિજેતા રહ્યા છે. તેઓ સ્વિમિંગ અને શૂટિંગ બંનેમાં રાષ્ટ્રીય ચેમ્પિયન છે, પેરા-શૂટીંગમાં વિશ્વ રેકોર્ડ ધરાવે છે અને 10-મીટર એર રાઇફલમાં વિશ્વમાં ત્રીજા ક્રમે છે. રમતગમતની સાથે તેમણે UGC-NET સહિત અનેક પરીક્ષાઓ પાસ કરી અને સિયાચીન ગ્લેશિયર પર ચઢાણ કરીને ઐતિહાસિક સિદ્ધિ હાંસલ કરી.
AI બન્યું ગેમચેન્જર
દૃષ્ટિ ગુમાવ્યા પછી દ્વારકેશ ચંદ્રશેખરનને તેમના રોજિંદા કાર્ય અભ્યાસ અને લશ્કરી ફરજોનું સંચાલન કરવાનો સૌથી મોટો પડકારનો સામનો કરવો પડ્યો. જોકે, તેમણે ટેકનોલોજીને અવરોધ નહીં, પણ સુવિધા આપનારમાં ફેરવી. તેમણે કૃત્રિમ બુદ્ધિ (AI) આધારિત જાવા સ્ક્રીન રીડર્સ, વોઇસ કમાન્ડ સિસ્ટમ્સ, ટેક્સ્ટ-ટુ-સ્પીચ અને સ્પીચ-ટુ-ટેક્સ્ટ ટૂલ્સનો ઉપયોગ કરવાનું શીખીને પોતાની કાર્યક્ષમતા જાળવી રાખી. AIની મદદથી તેમણે અસરકારક રીતે દસ્તાવેજો વાંચવા અને લખવાનું અને વહીવટી કાર્યો કરવાનું શરૂ કર્યું. વધુમાં તેમણે AI-આધારિત રમત વિશ્લેષણ અને ડેટા ટૂલ્સનો ઉપયોગ કરીને પેરા-શૂટિંગ અને સ્વિમિંગમાં તેમની તકનીકમાં પણ સુધારો કર્યો. AI એ તેમને સાબિત કર્યું કે, યોગ્ય હાથમાં, ટેકનોલોજી કોઈપણ ભૌતિક મર્યાદાને દૂર કરી શકે છે.
યુવાનો માટે એક પાઠ
અંધકાર ફક્ત ત્યારે જ શક્તિશાળી હોય છે જ્યાં સુધી વ્યક્તિ અંદરના પ્રકાશને ઓળખી ન લે.
શરીરની મર્યાદાઓ ગંતવ્ય નક્કી કરતી નથી. ઇચ્છાશક્તિ નક્કી કરે છે કે વ્યક્તિ ઇતિહાસ બનાવશે કે બહાના બનાવશે.
