Business News: ભારતમાં ચાર દિવસનું કામ અને ત્રણ દિવસની રજા યોજના લાગુ કરવામાં આવશે? સરકારે સંપૂર્ણ યોજના જાહેર કરી
છેલ્લું અપડેટ : 16 Dec 2025
દેશમાં આજકાલ ચાર દિવસ કામ અને ત્રણ દિવસની રજા અંગેની ચર્ચા જોરશોરથી ચાલી રહી છે. શ્રમ મંત્રાલયની તાજેતરની સ્પષ્ટતા બાદ લોકો પૂછી રહ્યા છે કે, શું ખરેખર અઠવાડિયામાં ફક્ત ચાર દિવસ ઓફિસ જવું પડશે અને છતાં પણ તમારો પૂરો પગાર મળશે? જવાબ હા છે, પરંતુ કેટલીક શરતો સાથે. નવો શ્રમ સંહિતા સુગમતા પ્રદાન કરે છે, પરંતુ કામના કલાકોની કુલ સંખ્યા યથાવત રહે છે.
શ્રમ મંત્રાલયે સોશિયલ મીડિયા સાઇટ એક્સ પર પોસ્ટ કરીને સ્પષ્ટતા કરી છે કે, નવો શ્રમ કાયદો અથવા લેબર કોડ સાપ્તાહિક કામના કલાકો વહેંચવાની અલગ અલગ રીતોની મંજૂરી આપે છે. આનો અર્થ એ છે કે ચાર દિવસ કામ કરવું અને ત્રણ દિવસની પેઇડ રજા લેવી શક્ય છે, પરંતુ આ માટે દરરોજ 12 કલાક સુધી કામ કરવાની જરૂર પડી શકે છે.
મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, "શ્રમ સંહિતા ચાર કાર્યકારી દિવસોમાં 12 કલાક કામ કરવાની મંજૂરી આપે છે, બાકીના ત્રણ દિવસ પેઇડ રજાઓ સાથે. અઠવાડિયામાં કુલ કલાકોની સંખ્યા 48 રહેશે, અને દૈનિક મર્યાદાથી વધુ કામ કરવા બદલ બમણું વેતન વસૂલવામાં આવશે."
એનો અર્થ સાફ છે કે, જો કોઇ કર્મચારી ચાર દિવસ કામ કરે છે તો 12-12 કલાક કામ કરીને 48 કલાક પૂરા કરવા પડશે. પરંતુ કોઇ કંપની દ્વારા વધારે કામ લેવામાં આવે તો તેને ઓવર ટાઇમ માનવામાં આવશે અને તેને બમણો પગાર આપવો પડશે. કોઈ પણ વ્યક્તિને અઠવાડિયામાં 48 કલાકથી વધુ કામ કરાવી શકાતું નથી. આ નિયમો કર્મચારીઓને વધુ પડતા કલાકોથી બચાવવા માટે બનાવવામાં આવ્યા છે, સાથે સાથે કંપનીઓને સમયપત્રક બનાવવાની સ્વતંત્રતા પણ આપે છે.
મહત્વપૂર્ણ વાત એ છે કે, ૧૨ કલાકનો અર્થ સતત કામ કરવાનો નથી. તેમાં લંચ બ્રેક, આરામનો સમયગાળો અથવા શિફ્ટ વચ્ચેનો વિરામ શામેલ છે. આ વિરામ ચોક્કસ કાર્યના આધારે નક્કી કરી શકાય છે.
નવા શ્રમ કાયદામાં શું છે?
21 નવેમ્બર, 2025 ના રોજ, સરકારે જૂના 29 શ્રમ સંહિતાને બદલીને ચાર નવા શ્રમ સંહિતા લાગુ કરી: વેતન સંહિતા 2019, ઔદ્યોગિક સંબંધો સંહિતા 2020, સામાજિક સુરક્ષા સંહિતા 2020, અને વ્યવસાયિક સલામતી, આરોગ્ય અને કાર્યકારી પરિસ્થિતિઓ સંહિતા 2020.
તેમનો ઉદ્દેશ્ય દેશભરમાં કાયદાઓને સરળ બનાવવા અને કાર્ય પદ્ધતિઓમાં સુધારો કરવાનો છે. સમયસર પગાર, નિશ્ચિત કામના કલાકો, સલામતી, આરોગ્ય સંભાળ અને સામાજિક સુરક્ષા પર ભાર મૂકવામાં આવે છે. અગાઉના 29 કાયદાઓનું ચારમાં એકીકરણ કરવાથી કંપનીઓ માટે નિયમોનું પાલન કરવાનું સરળ બનશે. આનાથી રાજ્યથી રાજ્યમાં અલગ અલગ નિયમોની મૂંઝવણ ઓછી થશે અને પાલન વધુ સારી રીતે સંચાલિત થશે.
સાથે જ તેમાં સોશિયલ સિક્યોરિટી વધારવાનું મહત્વનું પગલું લેવામાં આવ્યું છે. પહેલી વાર, ગિગ વર્કર્સ, પ્લેટફોર્મ વર્કર્સ અને એગ્રીગેટર વર્કર્સને કાયદામાં સ્થાન મળ્યું. જોકે, નિષ્ણાતોના મતે, ચાર દિવસનો કાર્ય સપ્તાહ દરેક ક્ષેત્ર માટે યોગ્ય રહેશે નહીં. કેટલાક ક્ષેત્રો તેને ઝડપથી અપનાવશે, જ્યારે અન્ય ક્ષેત્રો જૂની સિસ્ટમને વળગી રહેશે.
આ કંપનીની નીતિઓ, રાજ્યના નિયમો અને કરવામાં આવતા કામના પ્રકાર પર આધાર રાખશે. એકંદરે, નવા કોડ કલાકો ઘટાડી રહ્યા નથી, પરંતુ તેમને કેવી રીતે વિતરિત કરવામાં આવે છે તેમાં સુગમતા પ્રદાન કરી રહ્યા છે. કંપનીઓ અને કર્મચારીઓ સાથે મળીને નિર્ણય લેશે કે આ વિકલ્પનો ઉપયોગ કરવો કે નહીં.