Stock Market: શેરબજારમાં સતત ચોથા દિવસે તેજી! સેન્સેક્સ 544 પોઇન્ટ ઉછળ્યો, નિફ્ટી 24,774 પર બંધ
છેલ્લું અપડેટ : 03 Aug 2026
ક્રુડ ઓઇલની કિંમતોમાં ઘટાડો અને શ્રેષ્ઠ ત્રિમાસિક પરિણામોના દમ પર શેરબજાર સતત ચોથા દિવસે વધારા સાથે બંધ રહ્યું, જેમાં આઇટી અને એફએમસીજી શેરોએ તેજીની આગેવાની કરી હતી.
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વાતચીતના અહેવાલો બાદ ક્રૂડ ઓઈલ (કચ્છા તેલ) ની કિંમતોમાં તીવ્ર ઘટાડો આવ્યો, જેની સકારાત્મક અસર ભારતીય શેરબજાર પર જોવા મળી. સોમવારે સતત ચોથા ટ્રેડિંગ સેશનમાં બજાર વધારા સાથે બંધ રહ્યું.
બીએસઈ સેન્સેક્સ 544.39 પોઇન્ટ એટલે કે 0.70 ટકાના વધારા સાથે 78,639.03 પર બંધ થયો. બીજી તરફ, નિફ્ટી50 391 પોઇન્ટ એટલે કે 1.60 ટકાના વધારા સાથે 24,774.30 પર બંધ થયો. નિફ્ટી50 માં ઇન્ટરગ્લોબ એવિએશન (ઇન્ડીગો), ઇન્ફોસિસ અને ટાટા કન્સલ્ટન્સી સર્વિસીસ સૌથી વધુ વધનારા શેર રહ્યા. બીજી તરફ, વ્યાપક બજાર (બ્રોડર માર્કેટ) માં પણ ખરીદીનો માહોલ જોવા મળ્યો. નિફ્ટી મિડકેપ 1.21 ટકા અને નિફ્ટી સ્મોલકેપ 1.29 ટકાના વધારા સાથે બંધ થયા.
સેક્ટોરલ ઇન્ડેક્સમાં નિફ્ટી આઈટી, નિફ્ટી એફએમસીજી અને નિફ્ટી પીએસયુ બેન્કમાં સૌથી વધુ તેજી રહી. બીજી તરફ, નિફ્ટી મીડિયા સૌથી વધુ ઘટતું સેક્ટર રહ્યું. જ્યારે તાજેતરની તેજી અને ત્રિમાસિક પરિણામો પછી ફાર્મા શેરોમાં પ્રોફિટ બુકિંગ જોવા મળી.
બજારમાં તેજીનું કારણ શું રહ્યું?
જિયોજીત ઇન્વેસ્ટમેન્ટ્સના રિસર્ચ હેડ વિનોદ નાયરના જણાવ્યા અનુસાર, અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વાતચીતની આશાથી ક્રૂડ ઓઈલની કિંમતોમાં આવેલી ગિરાવટે બજારને રાહત આપી. આનાથી મોંઘવારી અને કંપનીઓની કમાણી અંગેની ચિંતા થોડી ઓછી થઈ.
આ ઉપરાંત, વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારો (એફઆઇઆઇ) ની ખરીદીમાં સુધારો અને રૂપિયાની મજબૂતીએ પણ બજારના સેન્ટિમેન્ટને (ધારણાને) વધુ સારું બનાવ્યું. જોકે, અમેરિકામાં બોન્ડ યીલ્ડ ઊંચા સ્તરે જળવાઈ રહેવાના કારણે ઉભરતા બજારોમાં વિદેશી રોકાણના પ્રવાહ પર આગળ પણ નજર રહેશે.
આ રીતે સમજો આજના શેરબજારના ક્લોઝિંગ પર શું થયું, કન્ફ્યુઝન કરો દૂર, તમામ સવાલોના જવાબ
શેરબજારમાં સોમવારે ક્લોઝિંગ સમયે એવો ફેરફાર જોવા મળ્યો, જેનાથી સામાન્ય રોકાણકારોથી લઈને મોટા બ્રોકર્સ પણ મૂંઝવણમાં મુકાઈ ગયા. કારણ હતું બજારમાં પ્રથમ વખત લાગુ થયેલું નવું ક્લોઝિંગ ઓક્શન સેશન એટલે કે સીએએસ. આ સીએએસ શરૂ થયા પછી નિફ્ટી સ્પૉટ 24,774 પર બંધ થયો, જ્યારે નિફ્ટી ફ્યુચર્સ લગભગ 24,661 પર બંધ થયો. એટલે કે બંને વચ્ચે લગભગ 113 અંકોનો મોટો તફાવત જોવા મળ્યો. નિફ્ટી સ્પૉટ લગભગ 1.6 ટકા ઉપર રહ્યો, જ્યારે નિફ્ટી ફ્યુચર્સમાં તેજી લગભગ 0.87 ટકા રહી.
સામાન્ય રીતે નિફ્ટી સ્પૉટ અને નિફ્ટી ફ્યુચર્સના ભાવમાં થોડો તફાવત હોય છે. પરંતુ સોમવારે આ તફાવત ઘણો મોટો જોવા મળ્યો. આ જ કારણે ઘણા બ્રોકર્સ અને ટ્રેડર્સ સામે એ સવાલ ઊભો થઈ ગયો કે આખરે અસલી ક્લોઝિંગ પ્રાઇસ કઈ માનવામાં આવશે અને આની અસર ઓપ્શન, ફ્યુચર્સ અને માર્જિન પર કેવી રીતે પડશે.
આખરે થયું શું?
નવા નિયમ હેઠળ ડેરિવેટિવ્ઝ એટલે કે એફએન્ડઓ (એફ&ઓ) માં ટ્રેડિંગ થતા પસંદગીના શેરોના કેશ માર્કેટમાં બપોરે 3:15 વાગ્યા પછી સામાન્ય ટ્રેડિંગ વ્યવસ્થા બદલાઈ ગઈ. આ શેરો માટે ક્લોઝિંગ ઓક્શન સેશન (સીએએસ) શરૂ થયું. આનો અર્થ એ છે કે 3:15 વાગ્યા પછી આ શેરોમાં સામાન્ય રીતે સતત ખરીદી-વેચાણ ન થયું. પહેલાં તેમના માટે એક રેફરન્સ પ્રાઇસ નક્કી કરવામાં આવી. ત્યારબાદ ખરીદદારો અને વેચાણકર્તાઓના ઓર્ડર એક જગ્યાએ ભેગા કરીને મેચ કરવામાં આવ્યા.
બીજી તરફ, શેર ફ્યુચર્સ અને ઇન્ડેક્સ ફ્યુચર્સમાં ટ્રેડિંગ પહેલાની જેમ જ ચાલતું રહ્યું. નિફ્ટી અને બેન્ક નિફ્ટી જેવા ઇન્ડેક્સ ડેરિવેટિવ્ઝમાં 3:40 વાગ્યા સુધી ટ્રેડિંગ ચાલુ રહ્યું.
અહીંથી જ સમસ્યા શરૂ થઈ. એક તરફ નિફ્ટીમાં સામેલ કેટલાક મોટા શેરોની કેશ માર્કેટ ક્લોઝિંગ ઓક્શનથી નક્કી થઈ, તો બીજી તરફ તેમના ફ્યુચર્સમાં સામાન્ય રીતે ખરીદી-વેચાણ ચાલુ રહ્યું. આની અસર નિફ્ટી સ્પૉટ અને નિફ્ટી ફ્યુચર્સના ભાવમાં જોવા મળી.
નિફ્ટી સ્પૉટ અને ફ્યુચર્સમાં મોટો તફાવત કેમ આવ્યો?
નિફ્ટી સ્પૉટનો ભાવ તેની અંદર સામેલ 50 શેરોના કેશ માર્કેટની કિંમતોથી બને છે. જો આઈસીઆઈસીઆઈ બેન્ક, એક્સિસ બેન્ક, આઈશર મોટર્સ અને ગ્રાસિમ જેવા મોટા શેરોની ક્લોઝિંગ કિંમતમાં અચાનક ફેરફાર આવે છે, તો તેની અસર સમગ્ર નિફ્ટી ઇન્ડેક્સ પર પડે છે.
સોમવારે બજાર નિષ્ણાત હેમંત ઠુકરાલના જણાવ્યા અનુસાર, આઈસીઆઈસીઆઈ બેન્ક, એક્સિસ બેન્ક, આઈશર મોટર્સ અને ગ્રાસિમના શેરોમાં લાસ્ટ ટ્રેડેડ પ્રાઇસ (એલટીપી) અને ક્લોઝિંગ ઓક્શન સેશનમાં બનેલા ભાવ વચ્ચે મોટો તફાવત જોવા મળ્યો.
આ શેરોમાં સીએએસ દરમિયાન વેચવાલી ખૂબ ઓછી રહી. બીજી તરફ, ખરીદદારો અને વેચાણકર્તાઓના ઓર્ડરમાં મોટો તફાવત હતો. આવી સ્થિતિમાં ઓછી વેચવાલી વચ્ચે કેટલાક ઓર્ડર ઊંચી કિંમતે મેચ થઈ શકે છે. આનાથી શેરની ક્લોઝિંગ કિંમત ઉપર જતી રહે છે અને તેની અસર નિફ્ટી સ્પૉટ પર પણ પડે છે.
હેમંત ઠુકરાલે કહ્યું, “મારા વિશ્લેષણ મુજબ, આઈસીઆઈસીઆઈ બેન્ક, એક્સિસ બેન્ક, આઈશર મોટર્સ અને ગ્રાસિમ જેવા શેરોમાં લાસ્ટ ટ્રેડેડ પ્રાઇસ અને ક્લોઝિંગ ઓક્શન સેશનમાં બનેલા ભાવ વચ્ચે મોટો તફાવત જોવા મળ્યો. સીએએસ દરમિયાન આ શેરોમાં વેચવાલી ખૂબ ઓછી રહી, જ્યારે ખરીદદારો અને વેચાણકર્તાઓના ઓર્ડરમાં મોટો ગેપ હતો. આવા સમયે ઓછી વેચવાલી અને ઓર્ડર મેચિંગના કારણે ક્લોઝિંગ પ્રાઇસમાં મોટો ફેરફાર આવ્યો હોઈ શકે છે.”
ક્લોઝિંગ ઓક્શન સેશન કેવી રીતે કામ કરે છે?
સીએએસમાં પહેલા 3 વાગ્યાથી 3:15 વાગ્યાની વચ્ચે થયેલા સોદાના આધારે શેરની રેફરન્સ પ્રાઇસ નક્કી કરવામાં આવે છે. ત્યારબાદ 3:15 વાગ્યાથી 3:20 વાગ્યા સુધી સિસ્ટમ આ પ્રક્રિયામાં ફેરફાર કરે છે.
3:20 વાગ્યાથી 3:25 વાગ્યા સુધી રોકાણકારો લિમિટ અને માર્કેટ ઓર્ડર મૂકી શકે છે. 3:25 વાગ્યાથી 3:30 વાગ્યા સુધી માત્ર લિમિટ ઓર્ડરની જ મંજૂરી હોય છે. ઓર્ડર એન્ટ્રીનો આ તબક્કો 3:28 વાગ્યાથી 3:30 વાગ્યાની વચ્ચે અચાનક બંધ પણ થઈ શકે છે.
ત્યારબાદ 3:30 વાગ્યાથી 3:35 વાગ્યા સુધી ઓર્ડર મેચ કરવામાં આવે છે. જે કિંમત પર સૌથી વધુ શેરોની ખરીદી-વેચાણ શક્ય બને છે, તેને ઇક્વિલિબ્રિયમ પ્રાઇસ (Equilibrium Price) કહેવામાં આવે છે. આ જ કિંમત તે શેરની ક્લોઝિંગ પ્રાઇસ બને છે. જો માર્કેટમાં ખરીદદારો ખૂબ વધારે હોય અને વેચનારા ખૂબ ઓછા, તો ઓર્ડર મેચિંગ દરમિયાન કિંમતમાં મોટો ફેરફાર આવી શકે છે. સોમવારે કેટલાક મોટા એફએન્ડઓ શેરોમાં આ જ સ્થિતિ જોવા મળી હતી.
વીરેન્દ્ર કુમારે શું જણાવ્યું?
સીએનબીસી આવાઝના સિનિયર એન્કર વીરેન્દ્ર કુમારે જણાવ્યું કે, 3:15 વાગ્યા પછી બધા શેરોમાં ટ્રેડિંગ બંધ થયું ન હતું. માત્ર એ જ શેરોના કેશ માર્કેટમાં સામાન્ય ટ્રેડિંગ રોકવામાં આવ્યું હતું, જેમાં ફ્યુચર્સ અને ઓપ્શન એટલે કે એફએન્ડઓ કોન્ટ્રાક્ટ ઉપલબ્ધ છે. આ શેરોમાં 3:15 વાગ્યા પછી ક્લોઝિંગ ઓક્શન સેશન શરૂ થયું. પરંતુ નિફ્ટી, બેન્ક નિફ્ટી અને સ્ટોક ફ્યુચર્સમાં ટ્રેડિંગ સામાન્ય રીતે ચાલુ રહ્યું.
વીરેન્દ્ર કુમારે જણાવ્યું કે નિફ્ટી ફ્યુચર્સ લગભગ 24,661 પર હતો, જ્યારે નિફ્ટી સ્પૉટ 24,774 પર પહોંચી ગયો. આનાથી કેશ માર્કેટ અને ફ્યુચર્સ વચ્ચે મોટો ગેપ સર્જાયો.
સરળ ભાષામાં સમજીએ તો એક જ બજારના બે ભાવ જોવા મળી રહ્યા હતા. કેશ માર્કેટમાં કેટલાક શેરોની કિંમત ક્લોઝિંગ ઓક્શન સેશનમાં નક્કી થઈ રહી હતી, જ્યારે ફ્યુચર્સમાં તે જ શેરો અને ઇન્ડેક્સના કોન્ટ્રાક્ટ સામાન્ય રીતે ટ્રેડ થઈ રહ્યા હતા. આ જ કારણ રહ્યું કે ઘણા ટ્રેડર્સને એ સમજવામાં મુશ્કેલી પડી કે ઓપ્શન અને ફ્યુચર્સની પોઝિશનનો હિસાબ કઈ કિંમતના આધારે થશે.
પ્રશાંત શાહે આને સંભવિત સિસ્ટમ કન્ફ્યુઝન ગણાવ્યું
ડેફિનેજના સીઈઓ અને ડેરિવેટિવ માર્કેટના નિષ્ણાત પ્રશાંત શાહના જણાવ્યા અનુસાર, આ સીએએસ નો પ્રથમ દિવસ હતો. તેથી બજારમાં આ પ્રક્રિયાને લઈને સંપૂર્ણ સ્પષ્ટતા ન હતી. તેમણે કહ્યું કે 3:15 વાગ્યા સુધી કેશ માર્કેટમાં સામાન્ય ટ્રેડિંગ થયું. ત્યારબાદ રેફરન્સ પ્રાઇસ અને ઓક્શન પ્રાઇસની પ્રક્રિયા શરૂ થઈ. પરંતુ એવું લાગે છે કે કેટલાક શેરોમાં કેલ્ક્યુલેશન અથવા ઓર્ડર મેચિંગને લઈને કન્ફ્યુઝન થયું હતું.
સામાન્ય રોકાણકારે શું કરવું જોઈએ?
જો તમારી પાસે માત્ર ડિલિવરી વાળા શેર છે અને ફ્યુચર્સ કે ઓપ્શનની પોઝિશન નથી, તો માત્ર કેશ અને ફ્યુચર્સના ભાવમાં તફાવત જોઈને ગભરાવાની જરૂર નથી. પરંતુ જો તમે એફએન્ડઓમાં ટ્રેડિંગ કર્યું છે, તો સાવધાની રાખવી જરૂરી છે. ખાસ કરીને આઈસીઆઈસીઆઈ બેન્ક, એક્સિસ બેન્ક, આઈશર મોટર્સ, ગ્રાસિમ અને યુપીએલ જેવા શેરોમાં ક્લોઝિંગ પ્રાઇસ અને ફ્યુચર્સ પ્રાઇસને અલગ-અલગ સમજવી પડશે.
સામાન્ય રોકાણકારે આ વાતો ધ્યાનમાં રાખવી જોઈએઃ
* 3:15 વાગ્યા પછી એફએન્ડઓ શેરોમાં સામાન્ય કેશ ટ્રેડિંગના સ્થાને CAS પ્રક્રિયા શરૂ થાય છે.
* ફ્યુચર્સમાં ટ્રેડિંગ 3:40 વાગ્યા સુધી ચાલુ રહે છે. કેશ શેર અને ફ્યુચર્સનો ક્લોઝિંગ ભાવ અલગ હોઈ શકે છે.
* ઓછા વોલ્યુમમાં બનેલી ક્લોઝિંગ પ્રાઇસને તરત જ મજબૂત તેજી ન માનવી.
* એક્સચેન્જની સત્તાવાર સ્પષ્ટતા અને બ્રોકરનો ટ્રેડ રિપોર્ટ જરૂર જુઓ.
* જ્યાં સુધી વ્યવસ્થા સંપૂર્ણપણે સ્પષ્ટ ન થાય, ત્યાં સુધી મોડા સમયે મોટો એફએન્ડઓ ટ્રેડ લેવાથી બચવું વધુ સારું છે.
કુલ મળીને, તમામ નિષ્ણાતોની વાતોનો સાર એ જ છે કે સીએએસનો પ્રથમ દિવસ બજાર માટે શીખવાનો અને સમજવાનો દિવસ રહ્યો. એ જરૂરી નથી કે દરેક મોટો તફાવત સિસ્ટમની ભૂલ હોય, પરંતુ ઓછી લિક્વિડિટી, અલગ-અલગ ટ્રેડિંગ સમય અને નવી ઓર્ડર મેચિંગ વ્યવસ્થાએ કન્ફ્યુઝન ચોક્કસપણે ઊભું કર્યું છે.
હવે અસલી ચિત્ર એક્સચેન્જની સ્પષ્ટતા અને આગામી કેટલાક ટ્રેડિંગ સેશન્સમાં સામે આવશે. સામાન્ય રોકાણકારે હાલમાં ગભરાવાને બદલે સત્તાવાર ક્લોઝિંગ ભાવ, કોન્ટ્રાક્ટ નોટ અને આગામી દિવસોના વોલ્યુમ પર નજર રાખવી જોઈએ.
