ક્લોઝિંગ ઓક્શન સેશન પર સેબીનો મોટો નિર્ણય: મુશ્કેલીઓ દૂર કરવા સુધારા થશે, પણ સિસ્ટમ યથાવત રહેશે
છેલ્લું અપડેટ : 17 Aug 2026
ભારતીય શેરબજારમાં 3 ઓગસ્ટથી લાગુ કરવામાં આવેલી નવી ક્લોઝિંગ ઓક્શન સેશન (સીએએસ) વ્યવસ્થા આગળ પણ ચાલુ રહેશે. ભારતીય પ્રતિભૂતિ અને વિનિમય બોર્ડ (સેબી) ના ચેરમેન તુહિન કાંત પાંડેએ સોમવારે જણાવ્યું હતું કે સીએએસને પાછી ખેંચવાની કોઈ યોજના નથી. જોકે, બજારમાંથી મળેલા સૂચનોના આધારે આમાં જરૂર પડ્યે ફેરફાર કરવામાં આવી શકે છે. એનઆઇએસએમમાં સાયબર રિપોર્ટિંગ પ્લેટફોર્મના લોન્ચિંગ દરમિયાન પાંડેએ જણાવ્યું હતું કે નવી વ્યવસ્થાને લઈને ઇન્ડસ્ટ્રી (ઉદ્યોગ જગત) પાસેથી સૂચનો લેવામાં આવી રહ્યા છે. જો કોઈ પ્રકારની મુશ્કેલી સામે આવશે તો તેને દૂર કરવા માટે જરૂરી સુધારા કરવામાં આવશે.
એક કિંમત પર ટ્રેડિંગની સુવિધા
સેબી ચેરમેનના જણાવ્યા અનુસાર, બજારના ઘણા સહભાગીઓએ (માર્કેટ પાર્ટિસિપન્ટ્સ) સીએએસનું સ્વાગત કર્યું છે. નવી વ્યવસ્થામાં ટ્રેડ માટે એક કિંમત નક્કી થાય છે. આ પહેલાં શેરોની ક્લોઝિંગ કિંમત વોલ્યુમ-વેઇટેડ એવરેજ પ્રાઇસ (વીડબલ્યુએપી) ના આધારે નક્કી કરવામાં આવતી હતી.પાંડેએ જણાવ્યું હતું કે હાલમાં ટ્રેકિંગ એરરને લઈને કોઈ મોટી ચિંતા નથી. જોકે, બજાર સાથે જોડાયેલી ઘણી સંસ્થાઓએ હજુ સુધી તેમની સિસ્ટમને નવી વ્યવસ્થા અનુસાર સંપૂર્ણપણે અપડેટ કરી નથી. તેમની સિસ્ટમ્સ લાંબા સમયથી ચાલી આવતી જૂની વીડબલ્યુએપી આધારિત વ્યવસ્થા મુજબ તૈયાર કરવામાં આવી છે.
શરૂઆતમાં આવી રહેલી મુશ્કેલીઓ પર સેબીની નજર
પાંડેએ જણાવ્યું હતું કે બજારમાં કોઈપણ મોટી વ્યવસ્થામાં ફેરફાર થાય ત્યારે શરૂઆતમાં કેટલીક મુશ્કેલીઓ આવવી સામાન્ય બાબત છે. લાંબા સમયથી ચાલી આવતી વ્યવસ્થાના કારણે ઘણા લોકોને આ ફેરફારની અપેક્ષા નહોતી. આ જ કારણે કેટલાક સહભાગીઓએ (પાર્ટિસિપન્ટ્સ) નવી સિસ્ટમની તૈયારી પર એટલું ધ્યાન આપ્યું ન હતું. તેમણે ઉમેર્યું કે સેબી બજારમાંથી મળેલા સૂચનો અને સોશિયલ મીડિયા પર ઉઠાવવામાં આવેલા મુદ્દાઓ પર પણ નજર રાખી રહ્યું છે. રેગ્યુલેટરની (નિયામક) ટીમો આ બાબતોનું વિશ્લેષણ કરી રહી છે અને બજારના સહભાગીઓ એટલે કે માર્કેટ પાર્ટિસિપન્ટ્સ સાથે પણ ચર્ચા કરવામાં આવી રહી છે.
CAS ને મજબૂત કરવા માટે SLBM માં ફેરફાર
SEBI ટૂંક સમયમાં જ સિક્યોરિટીઝ લેન્ડિંગ એન્ડ બોરોઇંગ મિકેનિઝમ (Securities Lending and Borrowing Mechanism) એટલે કે SLBM માં સુધારા અંગે એક કન્સલ્ટેશન પેપર (પરામર્શ પત્ર) લાવી શકે છે. તેનો ઉદ્દેશ્ય CAS માં વધુ ભાગીદારી વધારવાનો છે.SLBM અંતર્ગત રોકાણકારો પોતાની પાસે રહેલા એવા શેરો, જેનો તેઓ હાલમાં ઉપયોગ કરી રહ્યા નથી, તેને બીજા રોકાણકારોને ફી વસૂલીને ઉછીના આપી શકે છે. આનાથી બજારમાં શેરોની ઉપલબ્ધતા અને ભાગીદારી વધારવામાં મદદ મળે છે.પાંડેએ જણાવ્યું હતું કે એસએલબીએંમમાં સુધારો સીએએસ માટે મદદરૂપ સાબિત થશે. સેબીનું એક વર્કિંગ ગ્રુપ (કાર્યકારી જૂથ) આના પર કામ કરી રહ્યું છે અને નિયામક (રેગ્યુલેટર) ટૂંક સમયમાં જ આ દિશામાં આગળ વધવા માંગે છે. જોકે, કન્સલ્ટેશન પેપર જાહેર કરતા પહેલા અલગ-અલગ બજારના સહભાગીઓનો અભિપ્રાય પણ લેવામાં આવશે.સ્ટોક એક્સચેન્જોએ સોમવારથી એસએલબી વ્યવસ્થા અંતર્ગત ટૂંકા ગાળાના (ઓછી મુદતના) કોન્ટ્રાક્ટ પણ શરૂ કર્યા છે. આ અંતર્ગત ટ્રેડની બીજી બાજુનો સેટલમેન્ટ ગાળો ત્રણ દિવસ સુધીનો રાખી શકાય છે. આનાથી ટ્રેડર્સને ટૂંકા ગાળા માટે શેર ઉધાર લેવા અને આપવાનો વિકલ્પ મળશે.
વિકલ્પ ટ્રેડિંગ (ઓપ્શન્સ ટ્રેડિંગ) અને FPI ભાગીદારી પર પણ ભાર
પાંડેએ જણાવ્યું હતું કે નવી વ્યવસ્થાની સફળતા એ વાત પર પણ નિર્ભર કરશે કે વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારો (FPI) અને પેસિવ ઇન્વેસ્ટમેન્ટને (નિષ્ક્રિય રોકાણ) આમાં કેટલી ભાગીદારી મળે છે. તેમણે ઉમેર્યું કે પેસિવ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પહેલેથી જ બજારનો લગભગ 30 ટકા હિસ્સો ધરાવે છે.તેમનું કહેવું હતું કે માત્ર થોડા લોકોની ઓપ્શન્સ ટ્રેડિંગ સંબંધિત જરૂરિયાતોના આધારે સમગ્ર વ્યવસ્થાને બદલવી યોગ્ય રહેશે નહીં. સેબીનું લક્ષ્ય બજારમાં વધુ ભાગીદારી અને વધુ સારી રીતે કિંમત નક્કી કરવાની વ્યવસ્થા તૈયાર કરવાનો છે.
નવા ક્લોઝિંગ ઓક્શન સેશનમાં કોઈપણ પ્રકારની ગરબડ કે હેરાફેરીના સવાલ પર સેબીના ચેરમેને કહ્યું કે નિયામક ઉપલબ્ધ આંકડાઓનું વિશ્લેષણ કરી રહ્યું છે. સોશિયલ મીડિયા પર સામે આવેલા સૂચનો અને ફરિયાદોની પણ સમીક્ષા કરવામાં આવી રહી છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે બજારમાં ભાગીદારી વધવાની સાથે ઘણી બાબતોમાં સુધારો જોવા મળી શકે છે. આ સાથે જ, સાચી અને ઉપયોગી ઇન્ડિકેટિવ પ્રાઇસ (સૂચક કિંમત) ઉપલબ્ધ હોવી પણ નવી વ્યવસ્થા માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.
