IPO: શેરબજારના આંગણે રૂ. 2.8 લાખ કરોડના IPOની કતાર, શું આનાથી મ્યુચ્યુઅલ ફંડના રોકાણકારોને અસર થશે?
છેલ્લું અપડેટ : 10 Sept 2025
IPO: આવનારા મહીનાઓમાં ભારતમાં કેટલીયે મોટી મોટી કંપનીઓ આઇપીઓ લાવવાની તૈયારીમાં છે. લગભગ રૂ. 2.8 લાખ કરોશેરબજારના આંગણે રૂ. 2.8 લાખ કરોડના આઇપીઓની કતાર, શું આનાથી મ્યુચ્યુઅલ ફંડના રોકાણકારોને અસર થશે?
આવનારા મહીનાઓમાં ભારતમાં કેટલીયે મોટી મોટી કંપનીઓ આઈપીઓ લાવવાની તૈયારીમાં છે. લગભગ રૂ. 2.8 લાખ કરોડના આઈપીઓ પ્રાઇમરી માર્કેટમાં આવવાના છે. ટાટા કેપિટલ, એલ.જી ઇન્ડિયા, એનએસઇ, હીરો ફીન કોર્પ જેવી જાણીતી કંપનીઓની સાથએ સાથે ગ્રો. ફોન પે, શેડોબોક્સ, મીશો, વી વર્ક ઇન્ડિયા જેવી કંપનીઓ પણ આઇપીઓની લાઇનમાં છે.
હવે પ્રશ્ન એ ઊભો થાય છે કે જ્યારે આટલી મોટી સંખ્યામાં આઇપીઓ આવશે, ત્યારે શું લોકો તેમાં રોકાણ કરશે અને સેકન્ડરી માર્કેટ (જ્યાં શેર દરરોજ ખરીદવામાં અને વેચવામાં આવે છે) માંથી પૈસા ઉપાડશે? અને શું આ એસઆઇપી એટલે કે સિસ્ટમેટિક ઈન્વેસ્ટમેન્ટ પ્લાનને પણ અસર કરશે? આજના યુગમાં એસઆઇપી લોકોની રોકાણની આદત બની ગઈ છે. દર મહિને પગારમાંથી થોડા પૈસા મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં રોકાણ કરો, તે પણ વધારે વિચાર્યા વિના. પરંતુ આઇપીઓમાં, પૈસા એકસાથે રોકાણ કરવામાં આવે છે અને લોકોના મૂડને જોયા પછી જ આવે છે. હવે જોવાનું એ છે કે આટલા બધા આઇપીઓને કારણે લોકો એસઆઇપીમાં રોકાણ ઘટાડે છે કે નહીં.
ભારત સૌથી મોટા આઇપીઓ બજારોમાં જોડાયું છે
ભારત હવે વિશ્વના સૌથી મોટા આઇપીઓ બજારોમાં જોડાયું છે. વર્ષ 2024માં, કંપનીઓએ આઇપીઓ દ્વારા રૂ. 1.5 લાખ કરોડથી વધુ ભંડોળ એકત્ર કર્યું હતું. આ ગતિ 2025માં પણ ચાલુ રહેશે. ઓગસ્ટ સુધીમાં, 68,000 કરોડ રૂપિયાથી વધુના આઇપીઓ આવી ચૂક્યા છે અને આ ત્યારે બન્યું છે જ્યારે શેરબજારમાં અસ્થિરતા જોવા મળી રહી છે અને વિદેશી રોકાણકારો પૈસા ઉપાડી રહ્યા છે. આગામી IPOની લાઇન પણ ખૂબ લાંબી અને મોટી છે. પ્રાઇમ ડેટાબેઝ અનુસાર, શેરબજાર નિયમનકાર સેબીએ અત્યાર સુધીમાં લગભગ રૂ. 1.14 લાખ કરોડના આઇપીઓને મંજૂરી આપી છે. આ ઉપરાંત, રૂ. 1.64 લાખ કરોડના વધુ આઇપીઓ મંજૂરીની રાહ જોઈ રહ્યા છે.
સેબીએ હવે આઇપીઓને મંજૂરી આપવાની પ્રક્રિયા ઝડપી બનાવી છે. હવે દસ્તાવેજોની તપાસમાં એઆઇ (આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ) નો ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે, જેના કારણે ફાઇલો ઝડપથી તપાસવામાં આવે છે અને કંપનીઓને ઝડપથી મંજૂરી મળી રહી છે.
શું આટલા બધા આઈપીઓની એસઆઈપી પર અસર પડશે?
ભારતમાં આ સમયે ઘણા મોટા આઇપીઓ લોન્ચ થવાના છે. આવી સ્થિતિમાં, પ્રશ્ન એ ઊભો થાય છે કે શું લોકો આઇપીઓમાં રોકાણ કરવા માટે એસઆઈપી બંધ કરશે કે તેમાં રકમ ઘટાડશે? ખરેખર, એસઆઇપી અને આઇપીઓ બંનેનો હેતુ અલગ છે.
એસઆઈપી એક એવી પદ્ધતિ છે જેમાં લોકો દર મહિને મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં થોડા પૈસા રોકાણ કરે છે. આ એક લાંબા ગાળાનું આયોજન રોકાણ છે. આનાથી પૈસા ધીમે ધીમે વધવામાં મદદ મળે છે અને જોખમ પણ ઓછું થાય છે.
બીજી બાજુ, આઈપીઓએ એક પ્રકારની તક હોય છે - જ્યારે કોઈ કંપની પહેલી વાર તેના શેર વેચે છે. લોકો સામાન્ય રીતે તેમાં એક સાથે રોકાણ કરે છે અને તે ઘણીવાર ટૂંકા ગાળા માટે હોય છે. તેમાં રોકાણ કરનારા મોટાભાગના રોકાણકારો લિસ્ટિંગ ગેઇનનો લાભ લે છે.
જીયોના 52,000 કરોડ રૂપિયાના આઇપીઓ જેવા કેટલાક મોટા આઇપીઓ લોકોનું ધ્યાન ખેંચી શકે છે અને કેટલાક રોકાણકારો ત્યાં રોકાણ કરવા માંગી શકે છે. પરંતુ નિષ્ણાતો કહે છે કે લાંબા ગાળે એસઆઇપી પર આની કોઈ મોટી અસર નહીં પડે.
હાઈબ્રો સિક્યોરિટીઝના તરુણ સિંહ કહે છે કે 'આઈપીઓને કારણે થોડા સમય માટે થોડી અસર પડી શકે છે, કારણ કે કેટલાક લોકો ત્યાં પૈસા રોકાણ કરવા માંગશે.' પરંતુ તેઓ એમ પણ કહે છે કે હવે દર મહિને એસઆઇપીમાં 30,000 કરોડ રૂપિયાથી વધુ રકમ આવી રહી છે અને આ સટ્ટો નથી પણ શિસ્તબદ્ધ રોકાણ છે, જે આવી તકોથી પ્રભાવિત થતું નથી.
ક્વોન્ટમ એએમસી ફંડ મેનેજર જ્યોર્જ થોમસ પણ માને છે કે આઈપીઓને કારણે એસઆઈપી પર થોડી અસર પડી શકે છે, પરંતુ તે ખૂબ જ હળવી હશે. તેઓ કહે છે,'લોકો એસઆઈપીને એક આદત માને છે અને નિયમિત રોકાણને ઘણું મહત્વ આપે છે.' ઇક્વિરસ કેપિટલના ભાવેશ શાહ કહે છે કે લોકો આઇપીઓ અને એસઆઇપીને અલગ રીતે જુએ છે. એસઆઇપી એક ઓટોમેટિક રોકાણ છે જેને લોકો સામાન્ય રીતે બંધ કરતા નથી, 2024 જેવા આઇપીઓ-ભારે વર્ષમાં પણ, એસઆઇપીના પૈસા વધતા રહ્યા.
સેબીનો સંતુલન જાળવવાનો પ્રયાસ
ભારતમાં ઘણા બધા આઈપીઓ આવી રહ્યા છે. તેથી, બજાર અને રોકાણકારોને સંતુલિત રાખવા જરૂરી છે. સેબીએ પહેલા વિચાર્યું કે મોટા આઈપીઓમાં સામાન્ય લોકોનો હિસ્સો 35%થી ઘટાડીને 25% કરવો જોઈએ અને મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સને વધુ હિસ્સો આપવો જોઈએ. પરંતુ પાછળથી લોકોએ આનો વાંધો ઉઠાવ્યો, તેથી સેબીએ નિર્ણય લીધો કે સામાન્ય લોકોનો હિસ્સો ફક્ત 35% રહેશે. સેબી એમ પણ કહી રહ્યું છે કે તે ખાતરી કરશે કે બજારમાં પૈસા યોગ્ય રીતે કામ કરે અને કોઈ સમસ્યા ન થાય.
વિશ્લેષકો કહે છે કે આ સંતુલન ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે જેથી મોટા આઇપીઓ સફળ થઈ શકે અને બજારમાં કોઈ સમસ્યા ન આવે. આ સાથે, આઇપીઓ ના ભાવ પણ યોગ્ય રાખવા પડશે, ખાસ કરીને જ્યારે શેરના ભાવ નીચે આવ્યા હોય. 2.8 લાખ કરોડ રૂપિયાનો આટલો મોટો આઇપીઓ એ બતાવશે કે ભારતીય બજાર કેટલું નાણું એકત્ર કરી શકે છે. પરંતુ આનાથી ડરવાની જરૂર નથી કારણ કે દર મહિને રોકાણકારો એસઆઇપી દ્વારા મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં મોટી રકમનું રોકાણ કરી રહ્યા છે, જે બજારને મજબૂત બનાવે છે.
