1 વર્ષમાં 20% મોંઘું થયું ખાદ્યતેલ, હવે સરકારનો મોટો નિર્ણય; પામ-સોયાથી સનફ્લાવર સુધી થશે સસ્તું?
છેલ્લું અપડેટ : 24 Sept 2026
તહેવારોની સિઝન શરૂ થવા પહેલાં સામાન્ય ગ્રાહકો માટે રાહતના સમાચાર આવ્યા છે. કેન્દ્ર સરકારે પામ ઓઈલ, સોયા ઓઈલ અને સનફ્લાવર ઓઈલ સહિતના મુખ્ય ખાદ્ય તેલો પરની આયાત ડ્યુટીમાં મોટો ઘટાડો કર્યો છે. નવી ડ્યુટી 24 સપ્ટેમ્બર 2026થી લાગુ થઈ છે. સરકારના આ નિર્ણયથી આયાત ખર્ચ ઘટવાની અને તેની અસર સ્થાનિક બજારમાં ખાદ્યતેલના ભાવ પર પડવાની શક્યતા છે. જોકે, છૂટનો સંપૂર્ણ લાભ ગ્રાહકો સુધી કેટલો પહોંચશે તે વૈશ્વિક ભાવ, રૂપિયાના વિનિમય દર અને બજારની સ્થિતિ પર પણ નિર્ભર રહેશે.
ક્રૂડ પામ અને સોયા ઓઈલની ડ્યુટી અડધી થઈ
સરકારની નવી નોટિફિકેશન મુજબ ક્રૂડ પામ ઓઈલ અને ક્રૂડ સોયા ઓઈલ પરની બેઝિક કસ્ટમ્સ ડ્યુટી (BCD) 10 ટકાથી ઘટાડીને 5 ટકા કરવામાં આવી છે. જ્યારે રિફાઈન્ડ પામ અને રિફાઈન્ડ સોયા ઓઈલ પરની ડ્યુટી 32.5 ટકાથી ઘટાડીને 27.5 ટકા કરાઈ છે.
સનફ્લાવર ઓઈલ પર સૌથી મોટી રાહત
સનફ્લાવર ઓઈલ માટે ડ્યુટીમાં વધુ મોટો ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે. ક્રૂડ સનફ્લાવર ઓઈલ પરની 10 ટકા બેઝિક કસ્ટમ્સ ડ્યુટી સંપૂર્ણપણે દૂર કરીને તેને શૂન્ય કરવામાં આવી છે. જ્યારે રિફાઈન્ડ સનફ્લાવર ઓઈલ પરની ડ્યુટી 32.5 ટકાથી ઘટાડીને 22.5 ટકા કરવામાં આવી છે. આ ફેરફારથી સનફ્લાવર ઓઈલના આયાતકારો અને રિફાઇનર્સ માટે આયાત ખર્ચમાં ઘટાડો થઈ શકે છે.
તહેવારો પહેલાં ખાદ્યતેલના ભાવમાં રાહતની આશા
સપ્ટેમ્બરથી નવેમ્બર દરમિયાન દેશભરમાં તહેવારોની સિઝનને કારણે મીઠાઈ, ફરાળ અને તળેલી વાનગીઓ માટે ખાદ્યતેલની માંગ વધે છે. આવી સ્થિતિમાં આયાત ડ્યુટીમાં ઘટાડાથી આયાત થનારા તેલનો લેન્ડેડ કોસ્ટ ઘટી શકે છે અને તેના કારણે સ્થાનિક બજારમાં ભાવ પર દબાણ ઓછું થવાની શક્યતા છે. ઉદ્યોગ સંગઠનોના મતે ગ્રાહકોને રાહત મળી શકે છે, જોકે વૈશ્વિક કોમોડિટી ભાવ, ફ્રેઇટ ચાર્જ, ચલણ અને કંપનીઓના સ્ટોક જેવા પરિબળો પણ અંતિમ ભાવ નક્કી કરશે.
ભારતમાં ખાદ્યતેલની આયાત પર મોટો આધાર
ભારત પોતાની ખાદ્યતેલની જરૂરિયાતનો મોટો હિસ્સો આયાત દ્વારા પૂરો કરે છે. પામ ઓઈલ માટે મલેશિયા અને ઇન્ડોનેશિયા, જ્યારે સોયા અને સનફ્લાવર ઓઈલ માટે વિવિધ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારો પર ભારતની નિર્ભરતા છે. તેથી આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવમાં ફેરફાર અને આયાત ખર્ચની સીધી અસર ભારતીય બજાર પર પડે છે. ડ્યુટી ઘટાડાથી આયાતને વેગ મળવાની અને રિફાઇનર્સને વધુ અનુકૂળ કિંમતે કાચું તેલ મેળવવામાં મદદ મળવાની શક્યતા છે.
કયું તેલ સસ્તું થવાની શક્યતા વધુ?
નવી વ્યવસ્થામાં ક્રૂડ સનફ્લાવર ઓઈલને સૌથી મોટો ડ્યુટી લાભ મળ્યો છે, કારણ કે તેની બેઝિક ડ્યુટી 10 ટકાથી સીધી શૂન્ય કરવામાં આવી છે. પામ અને સોયા ઓઈલની ક્રૂડ કેટેગરીમાં પણ ડ્યુટી 10 ટકાથી ઘટીને 5 ટકા થઈ છે. જોકે રિટેલ બજારમાં તરત જ એટલા પ્રમાણમાં ભાવ ઘટશે એવું જરૂરી નથી. આયાત ખર્ચમાં ઘટાડો કંપનીઓ, સપ્લાય ચેઇન અને બજારની સ્થિતિ મારફતે ગ્રાહકો સુધી કેટલો પહોંચે છે તેના આધારે વાસ્તવિક રાહત નક્કી થશે.
