ભારતમાં વધ્યા કરોડપતિ, ₹250 કરોડથી વધુ સંપત્તિવાળા 19 હજારથી વધુ
છેલ્લું અપડેટ : 16 Sept 2026
ભારતમાં અતિ-ધનિક પરિવારો (UHNIs)ના રોકાણનો અભિગમ ઝડપથી બદલાઈ રહ્યો છે. અગાઉ દેશના ધનિક પરિવારો મુખ્યત્વે ઇક્વિટી, ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (FD), રિયલ એસ્ટેટ અને પોતાના કૌટુંબિક વ્યવસાયમાં મૂડી લગાવતા હતા. જોકે, હવે તેઓ પરંપરાગત રોકાણની સાથે સ્ટાર્ટઅપ્સ, ખાનગી ક્રેડિટ (Private Credit) અને અન્ય વૈકલ્પિક સંપત્તિઓ (Alternative Assets) તરફ પણ મોટા પાયે આગળ વધી રહ્યા છે.
જુલિયસ બેર અને EYના 2026ના અહેવાલ ‘ઇન્ડિયન ફેમિલી ઓફિસ પ્લેબુક: નાઉ, નેક્સ્ટ એન્ડ બિયોન્ડ’ અનુસાર, ભારતમાં ઘણી ફેમિલી ઓફિસો હવે પોતાની કુલ મૂડીના આશરે 40થી 45 ટકા હિસ્સાનું રોકાણ વૈકલ્પિક સંપત્તિઓમાં કરી રહી છે. આ ફેરફાર દર્શાવે છે કે અતિ-ધનિક પરિવારો હવે માત્ર સંપત્તિનું સંરક્ષણ (Wealth Preservation) જ નહીં, પરંતુ નવી સંપત્તિનું નિર્માણ (Wealth Creation) કરવા પર પણ ધ્યાન આપી રહ્યા છે.
19 હજારથી વધુ લોકો પાસે ₹250 કરોડથી વધુ સંપત્તિ
ભારતમાં 30 મિલિયન ડોલર એટલે કે આશરે ₹250 કરોડથી વધુ સંપત્તિ ધરાવતા અતિ-ઉચ્ચ નેટવર્થ વ્યક્તિઓ (Ultra High Net Worth Individuals)ની સંખ્યા 19,000ને વટાવી ગઈ છે. અહેવાલ મુજબ, 2031 સુધીમાં આ સંખ્યા વધીને 25,000થી વધુ થવાની ધારણા છે. ધનિકોની સંખ્યા વધવાની સાથે તેમના રોકાણના નિર્ણયો અને જોખમ લેવાની ક્ષમતામાં પણ ફેરફાર જોવા મળી રહ્યો છે.
અગાઉ ફેમિલી ઓફિસોનું મુખ્ય ધ્યાન ઓછા જોખમવાળા રોકાણ અને સંપત્તિ જાળવી રાખવા પર રહેતું હતું. હવે પરંપરાગત ડેટ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ્સ (Debt Instruments)માંથી મળતા મર્યાદિત વળતરને કારણે તેઓ વધુ વળતરની સંભાવના ધરાવતા વિકલ્પો શોધી રહ્યા છે.
સ્ટાર્ટઅપ્સ અને અનલિસ્ટેડ કંપનીઓમાં સીધું રોકાણ
અતિ-ધનિક પરિવારો હવે પ્રાઈવેટ ઈક્વિટી (Private Equity) અને વેન્ચર કેપિટલ (Venture Capital) તરફ પણ વધુ ધ્યાન આપી રહ્યા છે. ઘણી ફેમિલી ઓફિસો પોતાના પોર્ટફોલિયોના 10થી 20 ટકા અથવા તેનાથી વધુ હિસ્સાનું રોકાણ આ ક્ષેત્રોમાં કરી રહી છે.
ખાસ વાત એ છે કે તેઓ હવે માત્ર ફંડ્સ મારફતે રોકાણ કરવા પૂરતા મર્યાદિત નથી. સ્ટાર્ટઅપ્સ અને અનલિસ્ટેડ કંપનીઓ (Unlisted Companies)માં સીધો હિસ્સો ખરીદવા ઉપરાંત મોટા રોકાણ ફંડ્સ સાથે કો-ઇન્વેસ્ટમેન્ટ (Co-investment) પણ કરી રહ્યા છે.
ખાનગી ધિરાણમાં પણ વધતો રસ
ફેમિલી ઓફિસો માટે ખાનગી ધિરાણ (Private Credit) પણ એક મહત્વનું વૈકલ્પિક રોકાણ ક્ષેત્ર બની રહ્યું છે. તેમાં બેંકો સિવાયના રોકાણકારો દ્વારા કંપનીઓ અથવા અન્ય સંસ્થાઓને સીધું ધિરાણ આપવામાં આવે છે.
ભારતનું વૈકલ્પિક સંપત્તિ બજાર હાલમાં આશરે 400 બિલિયન ડોલરનું હોવાનું અહેવાલમાં જણાવાયું છે અને 2034 સુધીમાં તે 2 ટ્રિલિયન ડોલરથી વધુ થવાનો અંદાજ છે. આ વૃદ્ધિ ધનિક રોકાણકારો માટે નવા વિકલ્પો ઊભા કરી રહી છે.
AIF, REIT અને InvITમાં પણ રોકાણ
ધનિક પરિવારો હવે વૈકલ્પિક રોકાણ ફંડ (AIF), રિયલ એસ્ટેટ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ટ્રસ્ટ (REIT) અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ઈન્વેસ્ટમેન્ટ ટ્રસ્ટ (InvIT) જેવા સાધનોમાં પણ મૂડી લગાવી રહ્યા છે. આ માધ્યમો દ્વારા તેઓ રિયલ એસ્ટેટ, ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને અન્ય વૈકલ્પિક ક્ષેત્રોમાં રોકાણની તકો મેળવી રહ્યા છે.
સાથે જ, AI, ક્લાયમેટ ટેક્નોલોજી (Climate Technology), રિન્યુએબલ એનર્જી (Renewable Energy), ડેટા સેન્ટર્સ, સેમિકન્ડક્ટર અને ઈલેક્ટ્રોનિક્સ મેન્યુફેક્ચરિંગ જેવા ઉભરતા ક્ષેત્રો પણ ધનિક રોકાણકારોના ફોકસમાં આવ્યા છે.
યુવા પેઢી બદલી રહી છે રોકાણની દિશા
રોકાણના આ બદલાતા ટ્રેન્ડ પાછળ ફેમિલી ઓફિસોમાં યુવા પેઢીની વધતી ભૂમિકા પણ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. અહેવાલ મુજબ, ભારતના લગભગ 20 ટકા ધનિકો 40 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના છે.
વિદેશમાં શિક્ષણ મેળવનારી આ યુવા પેઢી હવે માત્ર કૌટુંબિક વ્યવસાય સુધી મર્યાદિત રહેવા માંગતી નથી. ટેક્નોલોજી, હેલ્થકેર, મીડિયા અને ક્લાયમેટ સોલ્યુશન્સ જેવા નવા ક્ષેત્રોમાં પણ તેમનો રસ વધી રહ્યો છે.
વિદેશી બજારોમાં પણ રોકાણનો વિસ્તાર
ધનિક પરિવારો હવે પોતાની સમગ્ર સંપત્તિ એક જ દેશમાં રોકાણ કરવાના જોખમને ઘટાડવા માટે વિદેશી બજારો તરફ પણ આગળ વધી રહ્યા છે. આ રીતે તેઓ કન્સન્ટ્રેશન રિસ્ક (Concentration Risk) ઘટાડવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.
ખાસ કરીને AI, રોબોટિક્સ અને સેમિકન્ડક્ટર જેવી વૈશ્વિક ટેક્નોલોજીમાં રોકાણની તકો શોધવા માટે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારો તરફ તેમનું ધ્યાન વધ્યું છે. સાથે જ, મજબૂત નિયમનકારી માળખું અને સુધારેલી નાણાકીય વ્યવસ્થાઓને કારણે ફેમિલી ઓફિસો હવે પોતાની સંપત્તિનું વધુ વ્યવસ્થિત અને વ્યાવસાયિક રીતે સંચાલન કરી રહી છે.
