VIDEO: ખાંડના ભાવમાં મોટો ઘટાડો, 22 દિવસમાં કિલોએ ₹16 સુધી સસ્તી; સરકારે મિલો પર કડકાઈ વધારી
છેલ્લું અપડેટ : 14 Sept 2026
તહેવારોની સિઝન શરૂ થાય તે પહેલાં દેશભરમાં ખાંડના ભાવમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે. 22 ઓગસ્ટની સરખામણીમાં 12 સપ્ટેમ્બરે દેશના નવ મોટા શહેરોમાં ખાંડના ભાવમાં કિલોએ ₹12થી ₹16 સુધીનો ઘટાડો નોંધાયો છે. બીજી તરફ, કેન્દ્ર સરકારે ખાંડ મિલો પર પણ કડકાઈ વધારી છે અને તેમને નિર્ધારિત કોટા (Quota) પ્રમાણે જ ખાંડનું વેચાણ અને પુરવઠો કરવાની સૂચના આપી છે.
કાનપુરમાં ખાંડનો ભાવ 22 ઓગસ્ટે ₹69 પ્રતિ કિલો હતો, જે 12 સપ્ટેમ્બરે ઘટીને ₹53 થયો છે. એટલે કે માત્ર 22 દિવસમાં કિલોએ ₹16નો ઘટાડો થયો છે. રાંચી, કોલકાતા અને ગુવાહાટીમાં પણ ₹15 પ્રતિ કિલોનો ઘટાડો નોંધાયો છે. આ ભાવના આંકડા ચિનીમંડી (ChiniMandi) પરથી લેવામાં આવ્યા છે.
સરકારનો મિલોને કડક આદેશ
કેન્દ્ર સરકારે સપ્ટેમ્બરના બીજા પખવાડિયા (Fortnight) માટે ખાંડ મિલોને ફાળવવામાં આવેલા કોટા પ્રમાણે જ વેચાણ અને ડિસ્પેચ (Dispatch) કરવા જણાવ્યું છે. નિર્ધારિત જથ્થા કરતાં ઓછું કે વધુ વેચાણ અથવા ડિસ્પેચ કરવામાં આવશે તો મિલો સામે આવશ્યક ચીજવસ્તુ અધિનિયમ, 1955 હેઠળ કાર્યવાહી થઈ શકે છે.
સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે અગાઉના પખવાડિયાની બાકી રહેલી ખાંડનો જથ્થો આગામી કોટામાં વધારાની રીતે સામેલ કરવાની મંજૂરી નહીં મળે. એટલે કે મિલોએ જે સમયગાળા માટે જેટલો કોટા મળ્યો છે, તે પ્રમાણે જ વેચાણ કરવું પડશે.
નવ શહેરોમાં ખાંડના ભાવ કેટલા ઘટ્યા?
| શહેર | 22 ઓગસ્ટનો ભાવ | 12 સપ્ટેમ્બરનો ભાવ | ઘટાડો |
|---|---|---|---|
| દિલ્હી | ₹68 | ₹55 | ₹13 |
| કાનપુર | ₹69 | ₹53 | ₹16 |
| રાયપુર | ₹68 | ₹55 | ₹13 |
| મુંબઈ | ₹68 | ₹54 | ₹14 |
| રાંચી | ₹70 | ₹55 | ₹15 |
| કોલકાતા | ₹70 | ₹55 | ₹15 |
| ગુવાહાટી | ₹71 | ₹56 | ₹15 |
| હૈદરાબાદ | ₹70 | ₹54 | ₹16 |
| ચેન્નાઈ | ₹70 | ₹58 | ₹12 |
587 મિલો અને બે રિફાઈનરી માટે 13 લાખ ટનનો કોટા
ખાદ્ય અને જાહેર વિતરણ વિભાગ (DFPD) દ્વારા 30 ઓગસ્ટે જાહેર કરાયેલા આદેશ અનુસાર સપ્ટેમ્બરના પ્રથમ પખવાડિયા માટે દેશની 587 ખાંડ મિલો અને બે રિફાઈનરીને કુલ 13 લાખ મેટ્રિક ટન (LMT) ખાંડનો કોટા ફાળવવામાં આવ્યો હતો.
આ વ્યવસ્થા હેઠળ મિલોએ પોતાના ફાળવાયેલા કોટામાંથી ઓછામાં ઓછો 40 ટકા જથ્થો પ્રથમ સપ્તાહમાં વેચવાનો છે, જ્યારે બાકીનો જથ્થો બીજા સપ્તાહમાં વેચવાનો રહેશે.
રાજ્યોમાં ઉત્તર પ્રદેશને સૌથી મોટો આશરે 4.20 લાખ ટનનો કોટા મળ્યો છે. ત્યારબાદ મહારાષ્ટ્રને લગભગ 4.10 લાખ ટન અને કર્ણાટકને 1.77 લાખ ટન ફાળવવામાં આવ્યા છે. તમિલનાડુ, ગુજરાત, બિહાર અને પંજાબને આશરે 24 હજારથી 44 હજાર ટન વચ્ચેનો કોટા આપવામાં આવ્યો છે.
ખાંડનો સ્ટોક છુપાવ્યો તો થશે કાર્યવાહી
સરકારે હવે ખાંડના સ્ટોક (Stock) પર પણ નજર વધારી છે. તમામ મિલોને સપ્ટેમ્બરના પખવાડિયા માટે ઓપનિંગ સ્ટોક, ઉત્પાદન, વેચાણ, ડિસ્પેચ, રિલીઝ અને ક્લોઝિંગ સ્ટોકની સંપૂર્ણ વિગતો 18 સપ્ટેમ્બર સુધી ઓનલાઈન (Online) જમા કરાવવાની રહેશે.
વેચાણ થયા બાદ સાત દિવસની અંદર ખાંડનો ડિસ્પેચ કરવો પણ ફરજિયાત બનાવવામાં આવ્યો છે. ડિસ્પેચ સાથે જોડાયેલા જીએસટી (GST) બિલોની કેન્દ્ર અને રાજ્ય અધિકારીઓની સંયુક્ત તપાસ દરમિયાન ચકાસણી કરવામાં આવશે. 31 ઓગસ્ટે જાહેર કરાયેલા ક્લોઝિંગ સ્ટોકનું ભૌતિક ચકાસણી (Physical Verification) પણ કરવામાં આવશે.
ખોટી માહિતી આપનાર મિલો પર પણ કડક કાર્યવાહી
સરકાર અગાઉ જુલાઈ 2026ના પીઆઈઆઈ રિટર્ન (P-II Return)માં ખોટી અથવા બનાવટી માહિતી આપનારી કેટલીક મિલોને કારણદર્શક નોટિસ આપી ચૂકી છે. નિયમોનું પાલન નહીં કરનારી મિલોને આગામી પખવાડિયાનો ખાંડ રિલીઝ કોટા નહીં આપવાની પણ ચેતવણી આપવામાં આવી છે.
આ ઉપરાંત ખાંડના પેકેજિંગ (Packaging) અંગેના નિયમોનું પાલન કરવાનું પણ ફરજિયાત છે. નિયમો અનુસાર કુલ ખાંડમાંથી 20 ટકા ખાંડનું પેકિંગ જૂટની બોરીમાં કરવું જરૂરી છે. સરકારની આ કડક દેખરેખ અને નિયંત્રિત પુરવઠા વચ્ચે તહેવારો પહેલાં ખાંડના ભાવમાં વધુ સ્થિરતા રહેવાની શક્યતા છે.