ગુજરાતના કંડલામાં ₹2,276 કરોડનો મેગા પ્રોજેક્ટ! ટૂના ટેકરા પોર્ટ ટર્મિનલ બનાવશે Essar Ports

ગુજરાતના દરિયાઈ વેપાર અને બંદર ક્ષેત્રને નવી ગતિ આપનારા મોટા પ્રોજેક્ટને મંજૂરી મળી છે. એસ્સાર પોર્ટ્સ લિમિટેડ (Essar Ports Ltd)ને કચ્છના કંડલા સ્થિત ટૂના ટેકરા (Tuna Tekra) ખાતે મલ્ટીપર્પઝ કાર્ગો ટર્મિનલ (Multipurpose Cargo Terminal) વિકસાવવા માટે ₹2,276.06 કરોડનો પ્રોજેક્ટ મળ્યો છે. દીનદયાળ પોર્ટ ઓથોરિટી (Deendayal Port Authority – DPA) દ્વારા કંપનીને આ અંગે લેટર ઑફ એવોર્ડ (Letter of Award) આપવામાં આવ્યો છે. આ પ્રોજેક્ટથી ગુજરાતના બંદર માળખાને મજબૂતી મળવાની સાથે માલસામાનની હેરફેર અને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારને પણ વેગ મળવાની અપેક્ષા છે.

30 વર્ષ માટે પ્રોજેક્ટનું સંચાલન કરશે કંપની

આ પ્રોજેક્ટ જાહેર-ખાનગી ભાગીદારી (Public-Private Partnership – PPP) હેઠળ બિલ્ડ-ઑપરેટ-ટ્રાન્સફર (Build-Operate-Transfer – BOT) મોડેલ પર વિકસાવવામાં આવશે. આ અંતર્ગત એસ્સાર પોર્ટ્સ 30 વર્ષ સુધી ટર્મિનલનું નિર્માણ અને સંચાલન કરશે. વૈશ્વિક સ્પર્ધાત્મક બિડિંગ (Global Competitive Bidding) પ્રક્રિયામાં કંપની સૌથી ઊંચી બોલી લગાવનાર તરીકે સામે આવી હતી.

પ્રોજેક્ટના કુલ ખર્ચમાં એસ્સાર પોર્ટ્સ ₹1,552.57 કરોડનું રોકાણ કરશે, જ્યારે દીનદયાળ પોર્ટ ઓથોરિટી ₹723.49 કરોડ ખર્ચશે. આ રકમ ટર્મિનલ અને તેને જરૂરી સહાયક માળખાકીય સુવિધાઓ વિકસાવવા માટે વપરાશે.

વાર્ષિક 1.83 કરોડ ટન કાર્ગો હેન્ડલિંગની ક્ષમતા

ટૂના ટેકરા ખાતે બનનારા આ ટર્મિનલની વાર્ષિક કાર્ગો હેન્ડલિંગ ક્ષમતા (Cargo Handling Capacity) 18.33 મિલિયન ટન એટલે કે આશરે 1.83 કરોડ ટન હશે. તેમાં 300 મીટર લાંબા ચાર બર્થ (Berths) બનાવવામાં આવશે, જેની કુલ લંબાઈ 1,200 મીટર હશે.

આ ટર્મિનલ 1,70,000 ડેડવેઇટ ટન (Deadweight Tonnage) સુધીનાં મોટા જહાજોને હેન્ડલ કરી શકશે. ઉપરાંત, 18 મીટર સુધીના ડ્રાફ્ટ (Draft)ની ક્ષમતા હોવાથી મોટા કાર્ગો જહાજોની અવરજવર સરળ બનવાની અપેક્ષા છે.

બંદરની ક્ષમતા વધશે, લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચ ઘટવાની આશા

દીનદયાળ પોર્ટ ઓથોરિટી ટર્મિનલ માટે જરૂરી કેટલીક સામાન્ય સુવિધાઓ પૂરી પાડશે. તેમાં દરિયાઈ ચેનલનું ડ્રેજિંગ (Dredging), જહાજો માટેના બર્થ વિસ્તાર અને ટર્નિંગ સર્કલ તૈયાર કરવા તેમજ સામાન્ય એપ્રોચ રોડનો સમાવેશ થાય છે.

નવી સુવિધા શરૂ થતાં કંડલા બંદર પર હાલના ડ્રાય કાર્ગો બર્થ (Dry Cargo Berths) પરનું દબાણ ઘટી શકે છે. સાથે જ માલસામાનની હેરફેરની કાર્યક્ષમતા વધશે અને મોટા જહાજોને સામેલ કરી શકવાથી શિપિંગ તથા લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચ (Logistics Cost) ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે.

પ્રોજેક્ટનો વિકાસ લાગુ પર્યાવરણીય નિયમો અને સરકારની ગ્રીન પોર્ટ નીતિ (Green Port Policy) અનુસાર કરવામાં આવશે.

એસ્સાર પોર્ટ્સના વિસ્તરણને નવી દિશા

એસ્સાર પોર્ટ્સના CEO આશિષ રાજગઢિયાએ જણાવ્યું કે ટૂના ટેકરા પ્રોજેક્ટ કંપનીના બંદર વ્યવસાયને ફરી વિસ્તૃત કરવાની દિશામાં મહત્ત્વપૂર્ણ પગલું છે. કંપનીએ અગાઉ ભારતમાં 168 મિલિયન ટન પ્રતિ વર્ષ (MTPA) ક્ષમતા વિકસાવી અને સંચાલિત કરી હતી, જેમાંથી 148 MTPA ક્ષમતાનું વ્યૂહાત્મક વ્યવહારો દ્વારા મુદ્રીકરણ (Monetisation) કર્યું છે.

હાલમાં કંપની ભારત, ઇન્ડોનેશિયા અને બ્રિટનમાં મળીને આશરે 60 MTPAની કાર્યરત ક્ષમતા ધરાવે છે. એસ્સાર ગ્રૂપના ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિભાગના વી. શ્રીનિવાસને પણ બંદર ક્ષેત્રમાં રોકાણ વધારીને લાંબા ગાળાનું મૂલ્ય ઊભું કરવાની કંપનીની પ્રતિબદ્ધતા વ્યક્ત કરી હતી.

કંપનીના જણાવ્યા અનુસાર, આ પ્રોજેક્ટનો શિલાન્યાસ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા કરવામાં આવ્યો હતો. ટૂના ટેકરા ટર્મિનલથી ગુજરાતના દરિયાઈ વેપારને મજબૂતી મળવાની અને ભારતના વિકસિત ભારત 2047ના લક્ષ્યને અનુરૂપ માળખાકીય વિકાસને વેગ મળવાની આશા છે.