VIDEO: સોનું મોંઘું છતાં 10 ગ્રામ પર ₹5 હજારની છૂટ, જાણો કેવી રીતે ચાલી રહ્યું છે આ ખેલ
છેલ્લું અપડેટ : 30 Sept 2026
ભારતમાં સોનાના ભાવ (Gold Price) સતત ઊંચા સ્તરે છે, ત્યારે બજારમાં એક વિચિત્ર ટ્રેન્ડ જોવા મળી રહ્યો છે. સોનું મોંઘું હોવા છતાં કેટલાક ગ્રાહકોને 10 ગ્રામ સોનાની ખરીદી પર રૂ.5,000 સુધીની છૂટ મળી રહી છે. જોકે, આ છૂટ સાથે ગ્રાહકોને બિલ કે રસીદ આપવામાં આવતી નથી. અહેવાલ મુજબ, રોકડમાં (Cash) અને બિલ વગર થતા આવા વ્યવહારોને કારણે સોનાના સમાંતર બજાર (Parallel Market)ને પ્રોત્સાહન મળવાની ચર્ચા છે.
બિલ વગર સોનું ખરીદવા પર મળી રહી છે મોટી છૂટ
બજાર સાથે સંકળાયેલા લોકોના જણાવ્યા અનુસાર, રોકડમાં અને બિલ વગર સોનું ખરીદનારા મોટા ખરીદદારોને વર્તમાન બજાર ભાવ કરતાં લગભગ 6 ટકા સુધીની છૂટ મળી શકે છે. વેપારીઓ આવા વ્યવહારોમાં ટેક્સની બચત કરે છે અને તેનો એક હિસ્સો ગ્રાહકોને ડિસ્કાઉન્ટ તરીકે આપતા હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે.
એક ગ્રાહકના જણાવ્યા અનુસાર, દીકરીના લગ્ન માટે સોનાના દાગીના ખરીદતી વખતે તેને દરેક 10 ગ્રામ પર રૂ.5,000ની છૂટ મળી હતી. જોકે, તેણે આ ખરીદી માટે કોઈ રસીદ લીધી નહોતી.
સોનું મોંઘું, છતાં ખરીદી અટકતી નથી
સોનાના ભાવમાં તાજેતરમાં થોડો ઘટાડો જોવા મળ્યો હોવા છતાં તેની કિંમત એક વર્ષ અગાઉની સરખામણીએ આશરે 28 ટકા વધુ હોવાનું અહેવાલમાં જણાવાયું છે. ઊંચા ભાવ વચ્ચે પણ ભારતીય પરિવારોમાં લગ્ન, તહેવાર અને અન્ય પ્રસંગોએ સોનાની ખરીદી ચાલુ રહે છે.
ભારતમાં સોનું માત્ર ઘરેણું (Jewellery) જ નહીં, પરંતુ રોકાણ (Investment), ભેટ અને પરિવારની બચત તરીકે પણ જોવામાં આવે છે. ચીન બાદ ભારત વિશ્વના સૌથી મોટા સોનાના ગ્રાહકોમાં સામેલ છે.
15 ટકા આયાત ડ્યૂટી અને 3 ટકા GST
સોનાની આયાત પર હાલમાં 15 ટકા આયાત ડ્યૂટી (Import Duty) લાગુ પડે છે. ઉપરાંત, રિટેલ ગ્રાહકોને સોનાની ખરીદી પર 3 ટકા GST ચૂકવવો પડે છે. ઊંચા ટેક્સને કારણે સોનાની અંતિમ કિંમતમાં નોંધપાત્ર વધારો થાય છે.
અહેવાલમાં જણાવ્યા મુજબ, સરકારનો હેતુ સોનાની આયાત ઘટાડવાનો અને વેપાર ખાધ (Trade Deficit) પર નિયંત્રણ મેળવવાનો હતો. જોકે, બજારના કેટલાક નિષ્ણાતોના મતે ઊંચી આયાત ડ્યૂટીના કારણે કેટલાક વ્યવહારો સત્તાવાર ચેનલની બહાર જવાની પ્રેરણા વધી શકે છે.
સમાંતર બજારમાં ભાવમાં મોટો તફાવત
અહેવાલ મુજબ, કેશ માર્કેટમાં કેટલાક વેપારીઓને સત્તાવાર સ્થાનિક ભાવની સરખામણીએ પ્રતિ ઔંસ આશરે 200 ડૉલર સુધી સસ્તું સોનું મળતું હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. જોકે, આ સમાંતર બજાર કોઈ એક નિશ્ચિત બેન્ચમાર્ક (Benchmark) પર ચાલતું નથી અને સોદા પ્રમાણે ભાવ બદલાઈ શકે છે.
કન્સલ્ટન્સી કંપની મેટલ્સ ફોકસના જણાવ્યા મુજબ, સપ્ટેમ્બરમાં સત્તાવાર ચેનલથી આયાત કરાયેલા સોનાની લેન્ડેડ કિંમત (Landed Price) પર સરેરાશ ડિસ્કાઉન્ટ આશરે 50 ડૉલર પ્રતિ ઔંસ હતું. કેટલાક રિટેલ ગ્રાહકોને મોલભાવ અથવા જૂના વેપારી સંબંધોના આધારે 10 ગ્રામ પર રૂ.10,000 સુધીની છૂટ મળતી હોવાનો પણ અહેવાલ છે.
લગ્ન-તહેવારની સિઝન પહેલાં બજાર ગરમાયું
ભારતમાં ઓક્ટોબરના મધ્યથી લગ્ન અને તહેવારોની સિઝન શરૂ થવાની છે, જે માર્ચ સુધી ચાલે છે. આ સમયગાળા દરમિયાન સોનાની માંગ સામાન્ય રીતે વધે છે. ઊંચા ભાવ વચ્ચે બિલ વગરની ખરીદી પર મળતી છૂટ ગ્રાહકોને આકર્ષી શકે છે.
જોકે, બિલ વગરની ખરીદીમાં ગ્રાહકને સત્તાવાર ખરીદીનો પુરાવો મળતો નથી અને વ્યવહાર સરકારના રેકોર્ડમાં નોંધાતો નથી. આ કારણે ટેક્સ ચોરી અને સમાંતર બજારને લઈને પણ ચર્ચા વધી રહી છે.
