સાયબર ફ્રોડના પૈસા ઘરે બેઠા મેળવો પાછા: જાણો સરકારની નવી ઓનલાઈન સિસ્ટમ અને પ્રક્રિયા!
છેલ્લું અપડેટ : 08 Oct 2026
ઓનલાઈન ફ્રોડમાં પૈસા ગુમાવનારા લોકો માટે સરકારે એક નવી સુવિધા શરૂ કરી છે. જો સાયબર ફ્રોડ પછી તમારા પૈસા આરોપી અથવા કોઈ સંબંધિત બેંક ખાતામાં ફ્રીઝ/હોલ્ડ થઈ ગયા છે, તો હવે તેને પાછા મેળવવા માટે દર વખતે બેંક કે સરકારી ઓફિસના ધક્કા ખાવાની જરૂર નહીં પડે. ગૃહ મંત્રાલય હેઠળ કામ કરતા Indian Cyber Crime Coordination Centre (I4C) એ આના માટે Money Restoration Module (MRM) શરૂ કર્યું છે.
નવા મોડ્યુલની મદદથી પાત્ર (એલિજિબલ) સાયબર ફ્રોડ પીડિત ઓનલાઈન જ પોતાના ફ્રીઝ કરાયેલા પૈસા પાછા મેળવવા માટે રિક્વેસ્ટ કરી શકે છે. જોકે, એ સમજવું જરૂરી છે કે MRM પૈસા પાછા મળવાની ગેરંટી નથી આપતું. પહેલાં ફરિયાદના આધારે રકમને ટ્રેસ કરીને આરોપી અથવા સંબંધિત ખાતામાં ફ્રીઝ કરાવવી જરૂરી છે. ત્યારબાદ જ રિફંડની પ્રક્રિયા શરૂ કરી શકાય છે.
સૌથી પહેલાં 1930 પર કરો ફરિયાદ
જો તમારી સાથે ઓનલાઈન ફ્રોડ થાય છે, તો સૌથી જરૂરી છે કે વિના વિલંબે 1930 સાયબર ક્રાઈમ હેલ્પલાઈન પર ફરિયાદ કરો અથવા National Cyber Crime Reporting Portal (NCRP) પર ફરિયાદ નોંધાવો. જલ્દી ફરિયાદ કરવાથી ઠગાઈની રકમ આગળ ટ્રાન્સફર થાય તે પહેલાં ફ્રીઝ થવાની શક્યતા વધી જાય છે. ફરિયાદ નોંધાયા પછી તમને એક 14 અંકનો NCRP acknowledgement number મળે છે. MRM દ્વારા રિફંડ રિક્વેસ્ટ કરતી વખતે આ જ નંબરની જરૂર પડશે.
કેવી રીતે મળશે ફ્રીઝ થયેલા પૈસા પાછા?
આના માટે MRMમાં જઈને ‘Raise Refund Request’ વિકલ્પ પસંદ કરવાનો રહેશે. ત્યારબાદ 14 અંકનો NCRP acknowledgement number એન્ટર કરીને OTP દ્વારા વેરિફિકેશન કરવાનું રહેશે. વેરિફિકેશન પછી પોર્ટલ પર તમારી ફરિયાદ અને રિફંડ સંબંધિત માહિતી બતાવવામાં આવશે. અહીં તમારે એ બેંક એકાઉન્ટની સાચી વિગત આપવાની રહેશે, જેમાં રકમ મેળવવી છે.
ખોટી બેંક ડિટેલ નાખવાથી રિફંડમાં મોડું થઈ શકે છે અથવા પ્રક્રિયા પ્રભાવિત થઈ શકે છે. એવામાં એકાઉન્ટ નંબર અને અન્ય બેંકિંગ વિગતો ભરતી વખતે ખાસ સાવધાની રાખવી જરૂરી છે.
PAN કાર્ડ પણ અપલોડ કરવું પડશે
રિફંડ રિક્વેસ્ટ દરમિયાન પીડિતે PAN કાર્ડની કોપી અપલોડ કરવાની રહેશે. જો કેસ સંબંધિત કોઈ કોર્ટ ઓર્ડર ઉપલબ્ધ હોય, તો તેને પણ પોર્ટલ પર અપલોડ કરી શકાય છે. તમામ માહિતી અને દસ્તાવેજો જમા કર્યા પછી રિક્વેસ્ટ સબમિટ કરવાની રહેશે. આ પછી સિસ્ટમ એક 14 અંકનો Unique Request Number (URN) જારી કરશે. આના દ્વારા રિફંડ રિક્વેસ્ટ ટ્રેક કરી શકાય છે.
આ પછી પણ પૂરી નથી થતી પ્રક્રિયા
રિક્વેસ્ટ સબમિટ કર્યા પછી પણ પૈસા તરત ખાતામાં નથી આવી જતા. કેસ મુજબ પીડિતને પોલીસ પાસે indemnity bond જમા કરવા માટે કહેવામાં આવી શકે છે. આ પછી બેંક, પોલીસ અને અન્ય સંબંધિત સંસ્થાઓ લાગુ કાનૂની પ્રક્રિયા હેઠળ રકમ પુનઃસ્થાપિત (રિસ્ટોર) કરવાની કાર્યવાહી કરે છે. એટલે કે MRM ને એવી સિસ્ટમ ના સમજવી જોઈએ જેનાથી દરેક સાયબર ફ્રોડના પૈસા આપોઆપ પાછા મળી જશે. આની મદદ ત્યારે જ મળી શકે છે જ્યારે ઠગાઈની રકમનો પત્તો લગાવીને તેને સંબંધિત ખાતામાં ફ્રીઝ કરી દેવામાં આવી હોય.
સરકારે કેમ શરૂ કરી આ સિસ્ટમ?
ડિજિટલ પેમેન્ટ અને ઓનલાઈન બેંકિંગના વધતા ઉપયોગની સાથે સાયબર ફ્રોડ પણ મોટો પડકાર બની ગયો છે. સરકારના જણાવ્યા અનુસાર, 30 જૂન 2026 સુધી CFCFRMS દ્વારા 32.8 લાખથી વધુ ફરિયાદોમાં 11,158 કરોડ રૂપિયાથી વધુની રકમ બચાવવામાં આવી હતી. પહેલાં ફ્રીઝ થયેલી રકમ પાછી મેળવવાની પ્રક્રિયામાં પીડિતોને પોલીસ, બેંક અને બીજી એજન્સીઓ વચ્ચે ઘણી દોડધામ કરવી પડતી હતી. MRMનો હેતુ આ જ પ્રક્રિયાને ઓનલાઈન અને વધુ સરળ બનાવવાનો છે.