Tech News: મોંઘી ન પડી જાય આ દિવાળી પર ઓનલાઇન ખરીદી, આવી રીતે છેતરી રહ્યા છે સાયબર ગુનેગારો
છેલ્લું અપડેટ : 30 Sept 2025
દિવાળી પહેલા ભારતમાં ઓનલાઈન શોપિંગ પહેલાથી જ વ્યાપક બની ગયું છે, પરંતુ તહેવારોની મોસમ દરમિયાન સાયબર ક્રાઈમનો ભય ઝડપથી વધી રહ્યો છે. સાયબર સુરક્ષા કંપનીઓનું કહેવું છે કે આ સમયગાળા દરમિયાન છેતરપિંડીના કેસોમાં 40% વધારો નોંધાયો છે, જેમાં 15 ટકા હુમલા સંપૂર્ણપણે વર્તણૂકીય છે. હવે AI ટૂલ્સની મદદથી છેતરપિંડી કરનારાઓ એવા મેસેજ અને લિંક્સ બનાવી રહ્યા છે જે ખૂબ જ વ્યક્તિગત અને વિશ્વસનીય લાગે છે.
AI એ સાયબર છેતરપિંડીનો અભિગમ બદલી નાખ્યો
અહેવાલ મુજબ, છેતરપિંડી હવે ફક્ત ડિવાઇસ સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ સીધી વ્યક્તિ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. AI અને મશીન લર્નિંગ ટૂલ્સનો ઉપયોગ કરીને છેતરપિંડી કરનારાઓ તમારા શોધ પેટર્ન, શોપિંગ ટ્રેન્ડ અને ઑનલાઇન ટ્રાન્જેક્શનનું એનાલિસિસ કરીને સ્કેમ મેસેજ તૈયાર કરે છે. આ જ કારણ છે કે ઘણા પીડિતો સાચા અને નકલી મેસેજઓ વચ્ચે તફાવત કરી શકતા નથી..
તહેવારો દરમિયાન સ્કેમ કેમ વધે છે
McAfeeના સર્વે મુજબ, 95 ટકા ભારતીયો દશેરા અને દિવાળી જેવા તહેવારો દરમિયાન ખરીદી કરે છે. સાયબર ગુનેગારો આ સમય દરમિયાન નકલી ઇમેઇલ્સ, એસએમએસ અને સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ્સ દ્વારા નકલી ડીલ્સ અને ઓફરો ફેલાવે છે. ઘણા કિસ્સાઓમાં એઆઈ-જનરેટેડ સેલિબ્રિટી એન્ડોર્સમેન્ટનો પણ ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે. તહેવારોની મોસમ દરમિયાન આ સ્કેમમાં 40ટકાનો વધારો જોવા મળ્યો છે.
ઈ-ગ્રીટિંગ કાર્ડ્સ અને મોબાઇલ ટ્રોજનનો ખતરો
ફક્ત શોપિંગ જ નહીં, પણ તહેવારો દરમિયાન મોકલવામાં આવતા ઈ-ગ્રીટિંગ કાર્ડ્સ પણ સાયબર હુમલાનું લક્ષ્ય બન્યા છે. અહેવાલ અનુસાર, આ કાર્ડ્સમાં છુપાયેલા ટ્રોજન મોબાઇલ એપ્સ હેક કરી શકે છે અને પછી પીડિતના કોન્ટેક્ટના નામે મેસેજ મોકલી શકે છે, જેમાં પૈસાની માંગણી કરવામાં આવે છે. આવા કિસ્સાઓમાં લોકો ઘણીવાર નાની રકમ મોકલે છે, જે ગુનેગારોના નેટવર્કને વધુ વિસ્તૃત કરે છે.
સાયબર સુરક્ષા કંપનીઓ ચેતવણી આપે છે
કેસ્પરસ્કી અને અકામાઈ જેવી સાયબર સુરક્ષા કંપનીઓ માને છે કે AI-જનરેટેડ છેતરપિંડી શોધવી અત્યંત મુશ્કેલ છે. પરંપરાગત પેટર્ન-આધારિત સુરક્ષા સિસ્ટમ આ સ્કેમ સામે બિનઅસરકારક છે, કારણ કે દર વર્ષે છેતરપિંડીની નવી પદ્ધતિઓ ઉભરી રહી છે. નિષ્ણાતો કહે છે કે લોકોએ હવે વધુ સતર્ક રહેવું જોઈએ, કારણ કે તેના પૈસા પાછા મેળવવા લગભગ અશક્ય બની ગયા છે.
આનાથી કેવી રીતે બચવું?
- ખાસ કરીને ડિસ્કાઉન્ટ અને ભેટ આપતી લિંક્સ અથવા ઇમેઇલ્સ પર ક્લિક કરશો નહીં.
- UPI/ઓનલાઇન ચુકવણી કરતા પહેલા ચકાસણી કરો અથવા પૈસા મોકલતા પહેલા પુષ્ટિ કરવા માટે કૉલ કરો.
- સ્કેમ અટકાવવા માટે એન્ટીવાયરસ અને મોબાઇલ સુરક્ષા એપ્લિકેશન્સ ઇન્સ્ટોલ રાખો.
- પબ્લિક વાઇફાઇ પર વ્યવહાર કરશો નહીં, કારણ કે હેકર્સ સરળતાથી ડેટા ચોરી શકે છે.
- અજાણ્યા નંબરો પરથી ઇ-કાર્ડ અથવા ફાઇલો ડાઉનલોડ કરશો નહી. તેમાં ટ્રોજન અથવા માલવેર હોઈ શકે છે.