Tech News: સાવધાન! 14 કરોડથી વધુ લોકોના પાસવર્ડ થયા છે લીક, તમારો ડેટા લીક થયો છે કે નહીં તે આ રીતે કરો ચેક
છેલ્લું અપડેટ : 29 Jan 2026
ડેટા લીક થવાના સમાચાર અવારનવાર આવતા રહે છે. આવી સ્થિતિમાં, યુઝર્સ માટે એક મોટી સમસ્યા એ હોય છે કે તેમનો ડેટા લીક થયો છે કે નહીં તે કેવી રીતે જાણવું. ચાલો જાણીએ આ તપાસવાની એક સરળ રીત. છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી ટેક જગતમાં એક સમાચાર ખૂબ જ ચર્ચામાં છે. લગભગ 14.9 કરોડ (149 મિલિયન) ઈમેલ અને પાસવર્ડ્સ ઇન્ટરનેટ પર ખુલ્લેઆમ મળી રહ્યા છે. પહેલી નજરે આ કોઈ મોટો હેક હોય તેવું લાગે છે, પરંતુ અસલી વાર્તા થોડી અલગ છે.
રિપોર્ટ્સ અનુસાર, આ ડેટા કોઈ એક કંપનીના સર્વરને તોડીને ચોરવામાં આવ્યો નથી. તેના બદલે, વર્ષોથી અલગ-અલગ વેબસાઈટ્સ અને એપ્સમાંથી લીક થયેલા જૂના ડેટાને ભેગો કરીને એક નવો ડેટાબેઝ તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે. સરળ ભાષામાં કહીએ તો, જૂની ચોરીઓને જોડીને એક નવી યાદી બનાવવામાં આવી છે.
અસલી જોખમ શું છે?
જો તમારો ઈમેલ અને પાસવર્ડ કોઈ જૂના ડેટા લીકમાં પહેલાથી જ આવી ગયો હોય અને તમે એ જ પાસવર્ડ ઘણી જગ્યાએ વાપર્યો હોય, તો હેકર્સ તેનો ઉપયોગ તમારા બીજા એકાઉન્ટ્સ ખોલવા માટે પણ કરી શકે છે. તેને 'ક્રેડેન્શિયલ સ્ટફિંગ' (Credential Stuffing) એટેક કહેવામાં આવે છે. એટલે કે, સમસ્યા માત્ર એક વેબસાઇટની નથી, પરંતુ તમારી પાસવર્ડ રાખવાની આદતની છે.
તમારો ડેટા લીક થયો છે કે નહીં તે કેવી રીતે જાણશો?
અહીં એક ભરોસાપાત્ર વેબસાઇટ કામ આવે છે જેનું નામ છે 'Have I Been Pwned'. આ વેબસાઇટ ગ્લોબલ સાયબર સિક્યોરિટી એક્સપર્ટ ટ્રોય હન્ટ (Troy Hunt) દ્વારા બનાવવામાં આવી છે અને દુનિયાભરની મોટી કંપનીઓ પણ તેના પર વિશ્વાસ કરે છે.
આ સાઇટ પર તમારે ફક્ત તમારું ઈમેલ આઈડી નાખવાનું હોય છે. જો તમારો ઈમેલ કોઈ મોટા ડેટા લીકમાં સામેલ હશે, તો સાઇટ તરત જ તમને જણાવી દેશે. આ વેબસાઇટ વાપરવી ખૂબ જ સરળ અને મફત છે. તે તમને જણાવશે કે:
- કઈ વેબસાઇટ પરથી ડેટા લીક થયો છે.
- કયા વર્ષમાં બ્રીચ (ચોરી) થયો છે.
- શું માત્ર ઈમેલ લીક થયો છે કે પાસવર્ડ પણ સામેલ છે.
- જો તમારો ડેટા લીક થયો હોય તો શું કરવું?
ગભરાવાની જરૂર નથી, બસ આ ચાર કામ તરત જ કરો:
1. પાસવર્ડ બદલો: જે સાઇટ પરથી ડેટા લીક થયો છે, ત્યાંનો પાસવર્ડ તરત જ બદલી નાખો.
2. બીજા એકાઉન્ટ્સ ચેક કરો: જો તમે એ જ પાસવર્ડ બીજી કોઈ સાઇટ પર વાપર્યો હોય, તો ત્યાં પણ બદલી નાખો.
3. યુનિક પાસવર્ડ રાખો: ભવિષ્યમાં દરેક મહત્ત્વની સાઇટ માટે અલગ અને મજબૂત પાસવર્ડ રાખો.
4. 2-Step Verification: તમારા તમામ મહત્ત્વના એકાઉન્ટ્સ પર ટુ-સ્ટેપ વેરિફિકેશન તરત જ ચાલુ કરી દો.
પાસવર્ડ મેનેજમેન્ટ માટે તમે 1Password જેવા પેઇડ ટૂલ્સનો ઉપયોગ કરી શકો છો. આ ટૂલ્સ તમારા પાસવર્ડ્સને સુરક્ષિત રાખે છે અને યુનિક પાસવર્ડ્સ જનરેટ કરવામાં પણ મદદ કરે છે.
