AIથી અંગ્રેજીનો ડર દૂર કરનાર શિક્ષિકાનું ગૌરવઃ હેતલબેન રાણાની ‘શ્રેષ્ઠ શિક્ષક રાજ્ય પારિતોષિક-2026’ માટે પસંદગી

AIથી અંગ્રેજીનો ડર દૂર કરનાર શિક્ષિકાનું ગૌરવઃ હેતલબેન રાણાની ‘શ્રેષ્ઠ શિક્ષક રાજ્ય પારિતોષિક-2026’ માટે પસંદગી   ભરૂચ જિલ્લાના મનુબર પ્રાથમિક કન્યા શાળાની ભાષા શિક્ષિકા શ્રી હેતલબહેન રાણાએ પરંપરાગત શિક્ષણ સાથે આધુનિક ટેકનોલોજી અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI)નો સર્જનાત્મક ઉપયોગ કરીને સરકારી શાળાના શિક્ષણને નવી દિશા આપી છે. ખાસ કરીને દીકરીઓમાં અંગ્રેજી ભાષા પ્રત્યેનો સંકોચ દૂર કરી તેમને આત્મવિશ્વાસપૂર્વક બોલતા કરવાની તેમની અનોખી પદ્ધતિએ શિક્ષણ ક્ષેત્રે નોંધપાત્ર સફળતા મેળવી છે. તેમની ઉત્કૃષ્ટ અને નવીન કામગીરીને માન્યતા આપતાં ગુજરાત સરકાર દ્વારા ‘શ્રેષ્ઠ શિક્ષક રાજ્ય પારિતોષિક-2026’ માટે તેમની પસંદગી કરવામાં આવી છે.   ગ્રીન સ્ક્રીન બન્યું દીકરીઓના આત્મવિશ્વાસનું મંચ   મનુબર પ્રાથમિક કન્યા શાળાના એક વર્ગખંડમાં ગ્રીન સ્ક્રીન હવે માત્ર ટેકનોલોજીનું સાધન નથી રહ્યું, પરંતુ વિદ્યાર્થીઓ માટે અંગ્રેજી શીખવાનો એક જીવંત મંચ બની ગયું છે. અહીં દીકરીઓ ગ્રીન સ્ક્રીનની સામે ઊભી રહી અંગ્રેજીમાં સંવાદ બોલે છે, અભિનય કરે છે અને પોતાના વિચારો વ્યક્ત કરે છે.   ત્યારબાદ AI અને વિવિધ વીડિયો એપ્લિકેશન્સની મદદથી તેમને કાર્ટૂન પાત્રો અથવા આકર્ષક ડિજિટલ દૃશ્યો સાથે રજૂ કરવામાં આવે છે. પરિણામે અંગ્રેજી બોલવાનો ડર ધીમે-ધીમે આત્મવિશ્વાસમાં પરિવર્તિત થઈ રહ્યો છે.   જો ટેકનોલોજી યોગ્ય રીતે વપરાય, તો શિક્ષણ વધુ રસપ્રદ બની શકે   હેતલબેન રાણાનો અભિગમ સ્પષ્ટ છે કે ટેકનોલોજી શિક્ષકનો વિકલ્પ નથી, પરંતુ શિક્ષકના હાથમાં રહેલું એક શક્તિશાળી સાધન છે. તેઓ માને છે કે AIનો યોગ્ય ઉપયોગ કરવામાં આવે તો શિક્ષણને વધુ સરળ, રસપ્રદ અને વિદ્યાર્થીઓની જરૂરિયાત મુજબ બનાવી શકાય.   તેમણે Wordwall અને AIની મદદથી વિષય આધારિત શૈક્ષણિક રમતો પણ તૈયાર કરી છે. અગાઉ જેમાં કલાકોનો સમય લાગતો હતો, તેવી કેટલીક શૈક્ષણિક પ્રવૃત્તિઓ હવે ટેકનોલોજીની મદદથી ખૂબ ઓછા સમયમાં તૈયાર થઈ શકે છે.   ડિજિટલ ગેમ્સથી ભણતર સાથે ગમ્મતનો સમન્વય   વાંચન અને લેખનમાં મુશ્કેલી અનુભવતા બાળકો માટે હેતલબહેને ‘ક’થી ‘જ્ઞ’ સુધીના મૂળાક્ષરો આધારિત FLN ડિજિટલ ગેમ્સ તૈયાર કરી છે. લીડરબોર્ડ જેવી સુવિધાઓના કારણે વિદ્યાર્થીઓમાં તંદુરસ્ત સ્પર્ધાની ભાવના પણ વિકસી રહી છે.   તેમના આ નવીન પ્રયોગને ઝોન કક્ષાએ પસંદગી મળી છે અને વિવિધ જિલ્લાઓની શાળાઓમાં શિક્ષકો તથા વિદ્યાર્થીઓ માટે આ પ્રકારનું ડિજિટલ કન્ટેન્ટ ઉપયોગી બની રહ્યું છે. ડાયટ કક્ષાએ માસ્ટર ટ્રેનરોને તાલીમ આપતી વખતે પણ તેમનું ડિજિટલ કન્ટેન્ટ અન્ય શિક્ષકો માટે માર્ગદર્શક બની રહ્યું છે.   બે દાયકાની શિક્ષણયાત્રાને રાજ્યસ્તરીય માન્યતા   હેતલબેન રાણાની શિક્ષણયાત્રાની શરૂઆત વર્ષ 2007માં નેત્રંગ તાલુકાની કન્યા શાળામાં વિદ્યાસહાયક તરીકે થઈ હતી. નોકરીની સાથે તેમણે પોતાનો અભ્યાસ ચાલુ રાખીને અંગ્રેજી વિષયમાં અનુસ્નાતક પદવી મેળવી હતી.   વર્ષ 2013થી તેઓ પ્રાથમિક વિભાગમાં અંગ્રેજી અને ભાષા શિક્ષક તરીકે કાર્યરત છે અને છેલ્લા 12 વર્ષથી મનુબર પ્રાથમિક કન્યા શાળામાં શિક્ષણ આપી રહ્યા છે. શિક્ષિકા તરીકેની તેમની પ્રેરણાની પાછળ તેમની માતાનો પણ મહત્વપૂર્ણ ફાળો રહ્યો છે, જેઓ પોતે શિક્ષિકા હતાં.   શિક્ષણ ક્ષેત્રે નવીનતા સાથે જ્ઞાનનું યોગદાન   શ્રી હેતલબહેન દ્વારા શિક્ષણ ક્ષેત્રે માત્ર વર્ગખંડ પૂરતું કામ કરવામાં આવ્યું નથી. GCERT દ્વારા પ્રકાશિત સામયિક ‘જીવન શિક્ષણ’માં શિક્ષણમાં નવીનતા સંબંધિત તેમના ત્રણ પ્રેરણાદાયી લેખો પ્રકાશિત થયા છે.   આ ઉપરાંત NCERTના ‘Mothers of Democracy’ મોડ્યુલના ચાર પુસ્તકોના ભાવાનુવાદ કાર્યમાં પણ તેમણે યોગદાન આપ્યું છે. ‘દીક્ષા’ ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પર ભરૂચ જિલ્લાની સ્થાનિક લોકબોલી આધારિત કોર્સ તૈયાર કરવામાં કોર્સ ટીમના સભ્ય તરીકે તેમનું યોગદાન રહ્યું છે. આ કોર્સ રાજ્યના શિક્ષકો માટે ઉપલબ્ધ છે.   વર્ગખંડથી આગળ પણ શાળાના વિકાસમાં યોગદાન   હેતલબહેનની કામગીરી માત્ર શિક્ષણ સુધી મર્યાદિત રહી નથી. ગ્રામજનો અને વિદેશમાં વસતા ગ્રામજનોના સહયોગથી શાળામાં વોટર ફિલ્ટર પ્લાન્ટની સુવિધા ઉપલબ્ધ કરાવવામાં પણ તેમણે મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી છે.   ગ્રામ પંચાયતના સહયોગથી શાળામાં બ્લોક અને શેડનું નિર્માણ કરાવવા ઉપરાંત શાળાના પરિસરમાં ફળાઉ વૃક્ષોનું વાવેતર કરીને પર્યાવરણ પ્રત્યે પણ જવાબદારીનું ઉત્તમ ઉદાહરણ પૂરું પાડ્યું છે.   ગુજરાતના શિક્ષણ મોડલ માટે પ્રેરણારૂપ પહેલ   સરકારી શાળામાં ઉપલબ્ધ સંસાધનો અને નવી ટેકનોલોજીનો અસરકારક ઉપયોગ કરીને વિદ્યાર્થીઓના આત્મવિશ્વાસમાં વધારો કેવી રીતે કરી શકાય તેનું હેતલબહેન રાણાનું કાર્ય ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.   ખાસ કરીને જે દીકરીઓ ક્યારેક અંગ્રેજીમાં બે શબ્દ બોલતાં પણ સંકોચ અનુભવતી હતી, તે આજે કેમેરાની સામે ઊભી રહીને આત્મવિશ્વાસપૂર્વક પોતાની વાત અંગ્રેજીમાં રજૂ કરી રહી છે. ગ્રીન સ્ક્રીન અને AIની ટેકનોલોજી કદાચ વીડિયોમાંથી અદૃશ્ય થઈ જાય, પરંતુ તેનાથી વિદ્યાર્થીઓમાં ઉભો થયેલો આત્મવિશ્વાસ લાંબા સમય સુધી તેમની સાથે રહેવાનો છે.   રાજ્યના શિક્ષણ તંત્ર માટે ગૌરવની ક્ષણ   ‘શ્રેષ્ઠ શિક્ષક રાજ્ય પારિતોષિક-2026’ માટે શ્રી હેતલબહેન રાણાની પસંદગી માત્ર વ્યક્તિગત સિદ્ધિ નથી, પરંતુ સરકારી શાળાઓમાં કાર્યરત એવા હજારો શિક્ષકો માટે પણ પ્રેરણાનો સંદેશ છે કે નવી વિચારસરણી, ટેકનોલોજીનો સકારાત્મક ઉપયોગ અને શિક્ષણ પ્રત્યેની પ્રતિબદ્ધતા દ્વારા સામાન્ય વર્ગખંડને પણ અસાધારણ બનાવી શકાય છે.   હવે જો રાજ્યના શિક્ષણ વિભાગ દ્વારા હેતલબહેન જેવા નવીન પ્રયોગશીલ શિક્ષકોના મોડલને વધુ વ્યાપક સ્તરે પ્રોત્સાહન આપવામાં આવે અને આવા સફળ પ્રયોગોને અન્ય સરકારી શાળાઓ સુધી પહોંચાડવામાં આવે, તો ગુજરાતના સરકારી શિક્ષણ ક્ષેત્રમાં ગુણવત્તા અને નવીનતાનો વધુ મજબૂત માળખો ઉભો થઈ શકે છે.   હેતલબેન રાણાની સફળતા એ સાબિત કરે છે કે યોગ્ય શિક્ષક, યોગ્ય વિચાર અને યોગ્ય ટેકનોલોજીનો સમન્વય થાય તો સરકારી શાળાનો એક સામાન્ય વર્ગખંડ પણ ભવિષ્યની પેઢી માટે અસાધારણ તકોનું કેન્દ્ર બની શકે છે.