તિબેટમાં વિનાશક પૂર વચ્ચે ચીન શું છુપાવી રહ્યું છે? સ્થાનિક વીડિયો ડિલીટ થવાના દાવાથી ઉઠ્યા સવાલ
છેલ્લું અપડેટ : 30 Aug 2026
નેપાળમાં 26 ઓગસ્ટે આવેલા ભયાનક ફ્લેશ ફ્લડ (Flash Flood)ની અસર હવે નેપાળ-તિબેટ સરહદના વિસ્તારોમાં પણ જોવા મળી રહી છે. ભારે વરસાદ અને પૂરના કારણે અનેક ગામો, રસ્તાઓ અને પુલોને ભારે નુકસાન થયું છે. આ દરમિયાન ચીનના તિબેટ વિસ્તારમાંથી સામે આવેલા કેટલાક વીડિયો અને સોશિયલ મીડિયા (Social Media) પોસ્ટ બાદ હવે ચીનની માહિતી વ્યવસ્થા (Information System) પર સવાલો ઉઠી રહ્યા છે.
નેપાળ અને ચીન વચ્ચેનું ગ્યિરोंગ (Gyirong) મહત્વપૂર્ણ સરહદી માર્ગ છે. અહીં પૂર અને કાટમાળના ભયાનક પ્રવાહને દર્શાવતો એક વીડિયો સોશિયલ મીડિયા પર સામે આવ્યો હતો. દાવા પ્રમાણે, આ વીડિયો થોડા સમય માટે ચીનના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર ઉપલબ્ધ રહ્યો હતો, પરંતુ બાદમાં તેને હટાવી દેવામાં આવ્યો. આ દાવાને કારણે તિબેટમાં પૂરથી થયેલા નુકસાનની સાચી તસવીર દુનિયા સુધી પહોંચી રહી છે કે નહીં, તે અંગે ચર્ચા શરૂ થઈ છે.
ચીનની સરકારી મીડિયામાં માત્ર રેસ્ક્યૂ ઓપરેશનની તસવીરો
સ્થાનિક લોકો દ્વારા શેર કરવામાં આવેલી તસવીરો અને વીડિયોની સરખામણીએ ચીનની સરકારી મીડિયા (State Media)માં રાહત અને બચાવ કામગીરીને વધુ મહત્વ આપવામાં આવ્યું છે. શિનહુઆ (Xinhua)ના અહેવાલ મુજબ, અસરગ્રસ્ત વિસ્તારમાં મોટી સંખ્યામાં બચાવકર્મીઓ, સૈનિકો, ઇમરજન્સી ટીમો અને હેલિકોપ્ટર મોકલવામાં આવ્યા છે.
પીપલ્સ ડેઇલી (People’s Daily)એ પણ રાહત કામગીરી અંગે અહેવાલ આપ્યો છે. તેમાં રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ દ્વારા અસરગ્રસ્ત લોકોને બચાવવા માટે તમામ શક્ય પ્રયાસો કરવાની સૂચના આપવામાં આવી હોવાનો ઉલ્લેખ છે.
વીડિયો ડિલીટ થવાના દાવાથી શું સવાલ ઊભા થયા?
જિયોપોલિટિકલ એનાલિસ્ટ (Geopolitical Analyst) આદિલ બરાર અને વ્યૂહાત્મક બાબતોના નિષ્ણાત બ્રહ્મા ચેલ્લાની સહિત કેટલાક નિષ્ણાતોએ સોશિયલ મીડિયા પર તિબેટમાંથી સામે આવેલા કન્ટેન્ટ (Content)ને લઈને સવાલ ઉઠાવ્યા છે. તેમનો દાવો છે કે નેપાળ તરફના પૂરનાં વીડિયો મોટા પ્રમાણમાં ઉપલબ્ધ રહ્યા, જ્યારે તિબેટ તરફથી આવેલા કેટલાક વીડિયો બાદમાં ગાયબ થઈ ગયા.
જોકે, આ દાવાઓને હાલમાં આરોપ તરીકે જ જોવાની જરૂર છે. ઉપલબ્ધ માહિતીના આધારે ચીને જાણી જોઈને આપદાની સંપૂર્ણ માહિતી છુપાવી હતી તેવું નિશ્ચિતપણે કહી શકાય તેમ નથી.
નેપાળમાં મૃત્યુઆંક 675 સુધી પહોંચ્યો
રિપોર્ટ અનુસાર, 29 ઓગસ્ટ સુધી નેપાળમાં પૂર અને સંબંધિત ઘટનાઓમાં 675 લોકોનાં મોત થયા હતા, જ્યારે 2,400થી વધુ લોકો લાપતા હોવાનું જણાવાયું હતું. પૂરથી રસ્તા, પુલ, રહેણાંક વિસ્તારો અને હાઇડ્રોપાવર (Hydropower) પ્રોજેક્ટ્સને પણ નુકસાન થયું છે.
વિદેશ મંત્રાલયના જણાવ્યા મુજબ, નેપાળ-તિબેટ સરહદની આ કુદરતી આપદા બાદ 275થી વધુ ભારતીયો હજુ લાપતા છે, જ્યારે 108 ભારતીયોને બચાવી લેવામાં આવ્યા છે.
શું ચીનના ડેમને કારણે પૂર આવ્યું?
પૂરનું કારણ ચીનના કોઈ ડેમ કે પ્રોજેક્ટ સાથે જોડાયેલું હોવાના દાવાને સમર્થન આપતો હાલ કોઈ મજબૂત પુરાવો સામે આવ્યો નથી. ચીને આવા દાવાઓને નકારી કાઢ્યા છે. ચીનના જણાવ્યા મુજબ, આપદાની શરૂઆત નેપાળ તરફની કુદરતી ઘટનાથી થઈ હતી.
હાલ સૌથી મોટો સવાલ પૂરનું કારણ નહીં પરંતુ તિબેટમાં થયેલા નુકસાનની સંપૂર્ણ માહિતી દુનિયા સુધી કેટલી પહોંચી રહી છે તે છે. જ્યારે મોટી સંખ્યામાં લોકો લાપતા હોય ત્યારે સ્થાનિક લોકોના વીડિયો અને તસવીરો (Ground Reports) પરિસ્થિતિ સમજવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. તેથી વીડિયો હટાવવાના દાવાએ ચીનની માહિતી વ્યવસ્થા અંગે નવી ચર્ચા શરૂ કરી છે.