દુનિયામાં સૌથી વધુ અફીણનું ઉત્પાદન થાય છે આ દેશમાં! નવા ડ્રગ કોરિડોરે વધારી ભારતની ચિંતા; આતંક અને નશાનો મોટો ખતરો
છેલ્લું અપડેટ : 28 Jun 2026
ભારતના પાડોશી મ્યાનમારે ગેરકાયદે અફીણના ઉત્પાદનમાં અફઘાનિસ્તાનને પાછળ છોડી દીધું છે. NCBના અહેવાલ મુજબ, મ્યાનમારથી પૂર્વોત્તર ભારત સુધી નવો ડ્રગ્સ તસ્કરી કોરિડોર સક્રિય થયો છે, જેનાથી આતંકવાદ, હથિયારોની તસ્કરી અને નશાનું જોખમ વધ્યું છે.
ભારતનો પાડોશી દેશ મ્યાનમાર હવે ગેરકાયદે અફીણના ઉત્પાદનની બાબતમાં અફઘાનિસ્તાનને પાછળ છોડીને દુનિયાનો સૌથી મોટો ઉત્પાદક દેશ બની ગયો છે. 2021માં સૈન્ય સત્તાપલટા પછી આર્થિક સંકટ અને ગૃહયુદ્ધ જેવી પરિસ્થિતિના કારણે મ્યાનમારમાં અફીણનું ઉત્પાદન છેલ્લા 10 વર્ષના સર્વોચ્ચ સ્તરે પહોંચી ગયું છે. આ માહિતી નાર્કોટિક્સ કંટ્રોલ બ્યુરો (NCB) દ્વારા શુક્રવારે જાહેર કરવામાં આવેલા વાર્ષિક અહેવાલમાં આપવામાં આવી છે.
NCBના રિપોર્ટ અનુસાર, મ્યાનમારનું શાન રાજ્ય ગેરકાયદે અફીણની ખેતીનું સૌથી મોટું કેન્દ્ર બની ગયું છે. NCBએ ચેતવણી આપી છે કે 'મ્યાનમારથી અફીણની તસ્કરીનો નવો રસ્તો સીધો ભારતના પૂર્વોત્તર (નોર્થ-ઈસ્ટ) રાજ્યોમાંથી પસાર થાય છે, જેનાથી ભારતની સુરક્ષા સામે ગંભીર ખતરો ઊભો થયો છે. આ રસ્તો આતંકવાદના ફંડિંગ અને હથિયારોની તસ્કરી સાથે પણ જોડાયેલો છે.'
ખુલ્લી સરહદ બની સમસ્યા
અહેવાલમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે ખુલ્લી સરહદ અને 'ફ્રી મૂવમેન્ટ રિજીમ' તસ્કરીને સરળ બનાવે છે, જેનાથી માત્ર સ્થાનિક સ્તરે નશાની લત જ નથી વધતી, પરંતુ બળવાખોર જૂથોને ફંડિંગ પણ મળે છે.
NCBના જણાવ્યા અનુસાર, અફઘાનિસ્તાન-પાકિસ્તાન-ઈરાન કોરિડોર હજુ પણ દુનિયાનો સૌથી મોટો અફીણ તસ્કરી માર્ગ બનેલો છે, પરંતુ ભારત તમામ મુખ્ય આંતરરાષ્ટ્રીય તસ્કરી માર્ગોથી વ્યૂહાત્મક પડકારોનો સામનો કરી રહ્યું છે. આવી સ્થિતિમાં વિવિધ એજન્સીઓ વચ્ચે વધુ સારા સમન્વયની જરૂર છે.
રિપોર્ટમાં એવી પણ ચેતવણી આપવામાં આવી છે કે કોકેનની તસ્કરી કરતા દેશોમાં તસ્કરી સંબંધિત હિંસામાં થયેલો વધારો દર્શાવે છે કે ડ્રગ માર્કેટમાં સ્પર્ધા કેવી રીતે સુરક્ષા માટે મોટું સંકટ ઊભું કરી શકે છે. આમાં વધુમાં જણાવાયું છે કે ભારતના દરિયાઈ પાડોશ પર નજીકથી નજર રાખવાની જરૂર છે.
વિશ્વભરમાં વધી રહી છે નશાની લત
NCBએ નોંધ્યું છે કે ડાર્કનેટ માર્કેટ, સિન્થેટિક ડ્રગ્સ અને ઇન્ટરનેશનલ પોસ્ટલ સિસ્ટમના પરસ્પર જોડાણે વિશ્વભરની કાયદા અમલીકરણ એજન્સીઓ (લો એન્ફોર્સમેન્ટ એજન્સીઓ) સામે મોટો પડકાર ઊભો કર્યો છે. વિશ્વભરમાં ડ્રગ્સના ઉપયોગ અંગેના અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે વર્ષ 2023માં વિશ્વભરમાં અંદાજે 31.6 કરોડ લોકોએ (15 થી 64 વર્ષની વયજૂથ) ઓછામાં ઓછી એક વાર કોઈ નશીલા પદાર્થનું સેવન કર્યું હતું. વર્ષ 2013માં આ સંખ્યા 24.6 કરોડ હતી. એટલે કે છેલ્લા એક દાયકામાં વૈશ્વિક સ્તરે ડ્રગ્સના ઉપયોગમાં લગભગ 29 ટકાનો વધારો નોંધાયો છે.
સિન્થેટિક ડ્રગ્સ સૌથી મોટો ખતરો
રિપોર્ટમાં 'નિટાજેન્સ' નામના સિન્થેટિક ઓપિયોઇડને ઊભરતા વૈશ્વિક ખતરા તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યું છે. આ ડ્રગ હેરોઇન કરતાં લગભગ 500 ગણું વધુ શક્તિશાળી છે. આ સિવાય એક સાથે અનેક પ્રકારના નશીલા પદાર્થોનો ઉપયોગ કરવાનું ચલણ પણ ઝડપથી વધી રહ્યું છે, જેનાથી મૃત્યુ અને ગંભીર સ્વાસ્થ્ય જોખમોની આશંકા વધી ગઈ છે. NCBએ જણાવ્યું છે કે આના પર તાત્કાલિક ધ્યાન આપવાની જરૂર છે.
ડ્રગ્સથી વધી રહી છે હિંસા
NCBએ ચેતવણી આપી છે કે ડ્રગ્સની તસ્કરી માત્ર નશા પૂરતી મર્યાદિત નથી રહી, પરંતુ તેનાથી હિંસા અને સંગઠિત ગુનાખોરી પણ ઝડપથી વધી રહી છે. ઉદાહરણ તરીકે, ઇક્વાડોરમાં કોકેનની તસ્કરીને લઈને ગેંગવોરના કારણે વર્ષ 2020 થી 2023 વચ્ચે હત્યાનો દર લગભગ છ ગણો વધી ગયો છે.
મેસેજિંગ પ્લેટફોર્મ દ્વારા થઈ રહી છે ડ્રગ્સની સપ્લાય
NCBના જણાવ્યા અનુસાર, ટેલિગ્રામ, વૉટ્સએપ અને સિગ્નલ જેવા એન્ક્રિપ્ટેડ મેસેજિંગ પ્લેટફોર્મ ભારત સહિત વિશ્વભરમાં ડ્રગ્સની સપ્લાય માટે મહત્વપૂર્ણ માધ્યમ બનીને ઊભર્યા છે. આનાથી કાયદા અમલીકરણ એજન્સીઓ સામે નવા ટેકનિકલ પડકારો ઊભા થયા છે.