VIDEO: નોબેલ ન મળતાં અકળાયા ટ્રમ્પ, ICC પર લાદ્યા આકરા પ્રતિબંધો
છેલ્લું અપડેટ : 10 Oct 2026
આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં મોટો વિવાદ ઊભો થયો છે. ભારતીય મૂળનાં દક્ષિણ આફ્રિકન કાયદાશાસ્ત્રી નાવી પિલ્લઈ (Navi Pillay)ને વર્ષ 2026નો નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર આપવાની જાહેરાતના થોડા જ કલાકોમાં અમેરિકાના ટ્રમ્પ પ્રશાસને આંતરરાષ્ટ્રીય ફોજદારી અદાલત (ICC) સામે કડક પ્રતિબંધોની જાહેરાત કરી છે. 9 ઓક્ટોબરે જાહેર થયેલા આ નિર્ણયથી અમેરિકા અને આંતરરાષ્ટ્રીય ન્યાયિક સંસ્થાઓ વચ્ચેનો તણાવ વધુ ઘેરો બન્યો છે. જોકે, નોબેલ પુરસ્કાર ન મળવાને કારણે જ આ નિર્ણય લેવાયો હોવાની વાતને અમેરિકાએ સત્તાવાર કારણ તરીકે રજૂ કરી નથી.
અમેરિકાનો આરોપ: ICC અમેરિકી અને ઇઝરાયલી નાગરિકોને નિશાન બનાવે છે
અમેરિકી સરકારનો દાવો છે કે ICC અમેરિકાના અને ઇઝરાયલના નાગરિકો સામે રાજકીય રીતે પ્રેરિત અને અન્યાયી કાર્યવાહી કરવાનો પ્રયાસ કરે છે. અમેરિકાના વિદેશ મંત્રી માર્કો રૂબિયોએ જણાવ્યું હતું કે અમેરિકા અને તેના નાગરિકો આ અદાલતના અધિકારક્ષેત્રને સ્વીકારતા નથી.
અમેરિકાના નવા પ્રતિબંધોનો હેતુ ICCની નાણાકીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય વ્યવહારોની ક્ષમતા મર્યાદિત કરવાનો છે. આ પગલાં હેઠળ અમેરિકી નાણાકીય સેવાઓ અને ડોલરમાં થતા વ્યવહારો પર નિયંત્રણો મૂકવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. અમેરિકી કંપનીઓને ICC સાથેના કેટલાક વ્યવહારો બંધ કરવા માટે છ મહિનાનો સમય આપવાની જોગવાઈ પણ અહેવાલોમાં જણાવાઈ છે.
નેતન્યાહૂ અને પુતિન સામેની કાર્યવાહીથી વધ્યો વિવાદ
ICCએ યુદ્ધ અપરાધો અને માનવતા વિરુદ્ધના ગુનાઓના આરોપોને લઈને અનેક મહત્ત્વપૂર્ણ કાર્યવાહી કરી છે. ઇઝરાયલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂ અને રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન સામે જારી કરાયેલા ધરપકડ વોરંટને કારણે પણ આ અદાલત આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણના કેન્દ્રમાં રહી છે.
અમેરિકાએ ICCની કાર્યવાહી સામે વાંધો ઉઠાવ્યો છે, જ્યારે અદાલતના સમર્થકોનું કહેવું છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા હેઠળ ગંભીર ગુનાઓ માટે જવાબદારી નક્કી કરવી જરૂરી છે. આ વિવાદ હવે માત્ર કાનૂની મુદ્દો રહ્યો નથી, પરંતુ વૈશ્વિક રાજદ્વારી સંબંધો સાથે પણ જોડાઈ ગયો છે.
ICCનો સ્પષ્ટ સંદેશ: તપાસ અને કાર્યવાહી ચાલુ રહેશે
અમેરિકાના પ્રતિબંધો સામે ICCએ સખત પ્રતિક્રિયા આપી છે. અદાલતે આ પગલાંને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા અને ન્યાયિક સ્વતંત્રતા પરના હુમલા તરીકે ગણાવ્યાં છે. પ્રતિબંધો છતાં અદાલતે પોતાની કામગીરી ચાલુ રાખવાની પ્રતિબદ્ધતા વ્યક્ત કરી છે.
ICCનું કહેવું છે કે ન્યાયિક સંસ્થાઓને રાજકીય દબાણથી મુક્ત રહીને કામ કરવાની તક મળવી જોઈએ. બીજી તરફ, અમેરિકાના આ નિર્ણયથી અદાલતની નાણાકીય વ્યવસ્થા, ટેક્નોલોજી સેવાઓ અને આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગ પર શું અસર પડશે તે આગામી સમયમાં સ્પષ્ટ થશે.
કોણ છે નાવી પિલ્લઈ, જેમને મળ્યો નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર?
નાવી પિલ્લઈનો જન્મ દક્ષિણ આફ્રિકામાં ભારતીય તમિલ મૂળના પરિવારમાં થયો હતો. તેમણે માનવાધિકાર, આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા અને ન્યાયિક જવાબદારીના ક્ષેત્રમાં લાંબા સમય સુધી કામ કર્યું છે. તેઓ આંતરરાષ્ટ્રીય ફોજદારી અદાલતનાં ભૂતપૂર્વ ન્યાયાધીશ અને સંયુક્ત રાષ્ટ્રનાં માનવાધિકાર માટેનાં ભૂતપૂર્વ હાઈ કમિશનર રહી ચૂક્યાં છે.
નોર્વેજિયન નોબેલ સમિતિએ તેમને શાંતિ અને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાને પ્રોત્સાહન આપવાના પ્રયાસો બદલ 2026ના નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર માટે પસંદ કર્યાં છે. સમિતિએ યુદ્ધ અપરાધો, માનવતા વિરુદ્ધના ગુનાઓ અને નરસંહાર માટે જવાબદારી નક્કી કરવામાં તેમના યોગદાનને મહત્ત્વ આપ્યું છે.
ટ્રમ્પની નોબેલ મહત્ત્વાકાંક્ષા અને આંતરરાષ્ટ્રીય વિવાદ
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અગાઉ પણ વિવિધ સંઘર્ષો અટકાવવાના પોતાના પ્રયાસોનો ઉલ્લેખ કરીને નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર માટે દાવો કરતા રહ્યા છે. જોકે, નાવી પિલ્લઈને પુરસ્કાર આપવાનો નોબેલ સમિતિનો નિર્ણય અને ત્યારબાદ ICC સામે અમેરિકાના પ્રતિબંધોની જાહેરાતે નવી ચર્ચા જગાવી છે.
બંને ઘટનાઓ સમયની દૃષ્ટિએ નજીક બની હોવા છતાં, પ્રતિબંધો પાછળનું સત્તાવાર કારણ ICCની કાર્યવાહી અને તેના અધિકારક્ષેત્ર અંગે અમેરિકાના વાંધા છે. હવે આ નિર્ણય સામે અન્ય દેશો અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓ કેવી પ્રતિક્રિયા આપે છે તથા ICC પોતાની કામગીરી કેવી રીતે આગળ વધારે છે તેના પર વિશ્વની નજર રહેશે.