ચીનમાં ધર્મની પણ ‘જાસૂસી’! હોસ્પિટલથી સ્કૂલ સુધી આસ્થા પર નજર, વિદ્યાર્થીઓના પરિવારની પણ તપાસનો દાવો
છેલ્લું અપડેટ : 17 Aug 2026
ચીનમાં લોકોની ધાર્મિક ઓળખ (Religious Identity) અને આસ્થા અંગે સરકારી સંસ્થાઓમાં માહિતી એકત્ર કરવામાં આવી રહી હોવાના અહેવાલ સામે આવ્યા છે. દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે કે ચેંગદુની એક સરકારી હોસ્પિટલમાં કર્મચારીઓ પાસેથી તેઓ કોઈ ધર્મમાં માને છે કે નહીં તેની માહિતી માંગવામાં આવી હતી. બીજી તરફ, શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં વિદ્યાર્થીઓ અને તેમના પરિવારની ધાર્મિક પૃષ્ઠભૂમિ (Religious Background) અંગે પણ તપાસ કરવામાં આવતી હોવાનો દાવો છે.
હોસ્પિટલના કર્મચારીઓ પાસેથી ધર્મ અંગે માહિતી
અહેવાલ મુજબ, ચેંગદુની એક સરકારી હોસ્પિટલમાં કાયમી કર્મચારીઓ ઉપરાંત કોન્ટ્રાક્ટ અને અસ્થાયી કર્મચારીઓ પાસેથી તેમની ધાર્મિક માન્યતાઓ અંગે માહિતી માંગવામાં આવી હતી.
કર્મચારીઓને તેઓ કોઈ ધર્મનું પાલન કરે છે કે નહીં તે જણાવવાનું કહેવામાં આવ્યું હતું. ખાસ વાત એ છે કે જે કર્મચારીઓ કોઈ ધાર્મિક આસ્થા ધરાવતા નથી, તેમની માહિતી પણ નોંધવામાં આવતી હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે.
હોસ્પિટલ દ્વારા આ સમગ્ર પ્રક્રિયાને કર્મચારીઓની ધાર્મિક માન્યતાઓના મોટા સર્વે (Survey) તરીકે રજૂ કરવામાં આવી હોવાના અહેવાલ છે. તેને વૈચારિક, વંશીય અને ધાર્મિક બાબતોની નિયમિત તપાસ સાથે જોડવામાં આવી રહી હોવાનું પણ જણાવાયું છે.
કમ્યુનિસ્ટ પાર્ટીના સભ્યો પણ તપાસના દાયરામાં
અહેવાલમાં વધુ એક મહત્વની વાત સામે આવી છે. આ કથિત તપાસમાં ચીનની કમ્યુનિસ્ટ પાર્ટીના સભ્યોનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો.
કહેવાય છે કે પાર્ટીના સભ્યો માટે ધાર્મિક આસ્થા રાખવા અંગે નિયંત્રણો છે. જો કોઈ કર્મચારી પોતાને ધાર્મિક ગણાવે છે, તો તેને પોતાની પાર્ટી શાખાને આ અંગે જાણ કરવાની સૂચના આપવામાં આવી હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે.
હવે સ્કૂલોમાં પણ વિદ્યાર્થીઓ અને પરિવારની તપાસ?
ધાર્મિક ઓળખ અંગેની આ કથિત દેખરેખ માત્ર હોસ્પિટલ પૂરતી મર્યાદિત નથી. અહેવાલો અનુસાર, ચીનની શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં પણ વિદ્યાર્થીઓ અને તેમના પરિવારની ધાર્મિક પૃષ્ઠભૂમિ અંગે માહિતી એકત્ર કરવામાં આવી રહી છે.
સિચુઆનના એક યુનિવર્સિટીના વહીવટી કર્મચારીને ટાંકીને કરવામાં આવેલા દાવા મુજબ, વિદ્યાર્થીઓ ઉપરાંત તેમના પરિવારની ધાર્મિક ઓળખ અંગેની માહિતી પણ એકત્ર કરીને ઉચ્ચ અધિકારીઓ સુધી પહોંચાડવામાં આવે છે.
સ્કૂલમાં પ્રવેશ પહેલાં પરિવારની Background Check?
ચેંગદુના શિક્ષણ વિભાગ સાથે જોડાયેલા એક કર્મચારીના જણાવ્યા મુજબ, બાળકોના સ્કૂલમાં પ્રવેશ (School Admission) પહેલાં તેમના પરિવારની નિયમિત પૃષ્ઠભૂમિ તપાસ કરવામાં આવે છે.
આ તપાસમાં પરિવારની ધાર્મિક ઓળખ પણ સામેલ હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. એટલે કે, જો આ અહેવાલો સાચા હોય તો ધાર્મિક આસ્થાની માહિતી માત્ર વ્યક્તિ પૂરતી મર્યાદિત રહેતી નથી, પરંતુ તેના પરિવાર સુધી પણ પહોંચી શકે છે.
ચીનમાં ધાર્મિક બાબતો પર પહેલાથી જ કડક નિયંત્રણ
ચીનમાં ધાર્મિક પ્રવૃત્તિઓ (Religious Activities) પર કમ્યુનિસ્ટ પાર્ટીનું નિયંત્રણ પહેલાથી જ કડક રહ્યું છે. રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગના નેતૃત્વ હેઠળ ધાર્મિક સંસ્થાઓ અને પ્રવૃત્તિઓ પર પાર્ટીની દેખરેખ વધુ મજબૂત કરવાની નીતિ અપનાવવામાં આવી હોવાના અહેવાલો છે.
ચીનની ‘સિનિસાઇઝેશન ઑફ રિલિજન’ (Sinicization of Religion) નીતિ હેઠળ ધાર્મિક સંસ્થાઓ અને તેમની પ્રવૃત્તિઓને ચીનની રાજકીય અને સાંસ્કૃતિક પ્રાથમિકતાઓ સાથે સુસંગત બનાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવે છે.
ધાર્મિક સ્વતંત્રતા પર ફરી સવાલ
હોસ્પિટલના કર્મચારીઓથી લઈને સ્કૂલના વિદ્યાર્થીઓ અને તેમના પરિવાર સુધી ધાર્મિક ઓળખ અંગે માહિતી એકત્ર કરવામાં આવી રહી હોવાના દાવાએ ચીનમાં ધાર્મિક સ્વતંત્રતા (Religious Freedom) અંગે ફરી ચર્ચા જગાવી છે.
જોકે, આ સમગ્ર મામલે સામે આવેલા દાવાઓને સંબંધિત સત્તાવાળાઓ તરફથી મળતી સત્તાવાર પુષ્ટિ અને તેનો ચોક્કસ વ્યાપ મહત્વપૂર્ણ રહેશે. હાલમાં ઉપલબ્ધ અહેવાલોમાં આ બાબતોને દાવા અને રિપોર્ટ તરીકે રજૂ કરવામાં આવી છે.