ભારત-ઉઝબેકિસ્તાન વચ્ચે 11 MoU, 5 મહત્ત્વની યોજનાઓની જાહેરાત; ગુજરાત-સમરકંદ ભાગીદારી પર ખાસ ભાર
છેલ્લું અપડેટ : 30 Aug 2026
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની ઉઝબેકિસ્તાન મુલાકાત દરમિયાન ભારત અને ઉઝબેકિસ્તાનના સંબંધોને નવી ઊંચાઈ આપતાં બંને દેશોએ પોતાની વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીને વ્યાપક વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીમાં બદલવાનો નિર્ણય લીધો છે. આ દરમિયાન સંસ્કૃતિ, આયુર્વેદ, ખનિજ સંસાધનો, પર્યટન, શિક્ષણ, પર્યાવરણ, નાણાં અને વૈજ્ઞાનિક સંશોધન સહિત અનેક ક્ષેત્રોમાં સહયોગ વધારવા માટે 11 સમજૂતીઓ અને અન્ય પહેલોની જાહેરાત કરવામાં આવી છે.
ભારત-ઉઝબેકિસ્તાન વચ્ચે 11 ઐતિહાસિક સમજૂતીઓ
સાંસ્કૃતિક આદાન-પ્રદાન : ભારત અને ઉઝબેકિસ્તાન વચ્ચે 2026-30 માટે સાંસ્કૃતિક આદાન-પ્રદાન કાર્યક્રમ અંગે સમજૂતી થઈ છે. તેના હેઠળ બંને દેશો વચ્ચે સાંસ્કૃતિક સંપર્ક અને આદાન-પ્રદાનને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવશે.
બૌદ્ધ સ્થળોનું સંરક્ષણ : ઉઝબેકિસ્તાનના ટર્મેઝ વિસ્તારમાં આવેલા પ્રાચીન બૌદ્ધ સ્થળો ફયાઝ ટીપા અને કરા ટીપાના સંરક્ષણ અને પુનઃસ્થાપન માટે ભારત સહયોગ કરશે. આ માટે ભારતના વિદેશ મંત્રાલય અને ઉઝબેકિસ્તાનની સાંસ્કૃતિક વારસા એજન્સી વચ્ચે લેટર ઑફ ઈન્ટેન્ટ થયો છે.
રાષ્ટ્રીય અભિલેખાગાર ક્ષેત્રે સહયોગ : ભારત અને ઉઝબેકિસ્તાનના રાષ્ટ્રીય અભિલેખાગાર વચ્ચે અભિલેખીય કાર્યના ક્ષેત્રમાં સહયોગ માટે સમજૂતી થઈ છે.
આયુર્વેદ અને પરંપરાગત ચિકિત્સા : આયુર્વેદ અને પરંપરાગત ચિકિત્સાની અન્ય પદ્ધતિઓના ક્ષેત્રમાં સહયોગ વધારવા માટે ભારત અને ઉઝબેકિસ્તાન વચ્ચે MoU કરવામાં આવ્યું છે.
ભૂવિજ્ઞાન અને ખનિજ સંસાધનો : ભારતના ખાણ મંત્રાલય અને ઉઝબેકિસ્તાનના ખનન ઉદ્યોગ તથા ભૂવિજ્ઞાન મંત્રાલય વચ્ચે ભૂવિજ્ઞાન અને ખનિજ સંસાધનોના ક્ષેત્રમાં સહયોગ અંગે સમજૂતી થઈ છે.
પર્યટન ક્ષેત્રે સહયોગ : 2026-28 માટે ભારતના પર્યટન મંત્રાલય અને ઉઝબેકિસ્તાનની પર્યટન સમિતિ વચ્ચે ભાગીદારી કાર્યક્રમ શરૂ કરવા અંગે સહમતી થઈ છે.
રાજદ્વારી તાલીમમાં સહયોગ : ભારતના સુષમા સ્વરાજ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ ફોરેન સર્વિસ અને ઉઝબેકિસ્તાનની ડિપ્લોમેટિક એકેડેમી વચ્ચે સહયોગ અંગે સમજૂતી થઈ છે.
આર્થિક અને નાણાકીય સંવાદ : બંને દેશોના નાણાં મંત્રાલયો વચ્ચે આર્થિક અને નાણાકીય સંવાદ શરૂ કરવા માટે MoU કરવામાં આવ્યું છે.
પર્યાવરણ સંરક્ષણ : ભારત અને ઉઝબેકિસ્તાને પર્યાવરણ સંરક્ષણના ક્ષેત્રમાં સહયોગ વધારવા અંગે સમજૂતી કરી છે.
ઉચ્ચ શિક્ષણ અને વૈજ્ઞાનિક સંશોધન : ઉચ્ચ શિક્ષણ અને વૈજ્ઞાનિક સંશોધનના ક્ષેત્રમાં સહયોગ માટે બંને દેશો વચ્ચે MoU કરવામાં આવ્યું છે.
ગુજરાત-સમરકંદ ભાગીદારી : ભારતના ગુજરાત રાજ્ય અને ઉઝબેકિસ્તાનના સમરકંદ ક્ષેત્ર વચ્ચે ભાગીદારી સંબંધો સ્થાપિત કરવા માટે સહયોગ સમજૂતી પર મહોર લાગી છે.
બંને દેશ વચ્ચે 5 મોટી જાહેરાતો
1. વ્યાપક વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી : ભારત-ઉઝબેકિસ્તાનના સંબંધોને વ્યાપક વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીમાં બદલવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે.
2. અરલ સાગર વિસ્તારમાં વનીકરણ : અરલ સાગર વિસ્તારમાં વનીકરણ માટે ભારત તરફથી 10 લાખ અમેરિકી ડોલરની ગ્રાન્ટ આપવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે.
3. 100 હિન્દી ભાષા સ્કોલરશિપ : હિન્દી ભાષા માટે લાલ બહાદુર શાસ્ત્રી સ્કોલરશિપ હેઠળ 100 સ્કોલરશિપ આપવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે.
4. ICCR સંસ્કૃત ચેર : તાશકંદ સ્ટેટ યુનિવર્સિટી ઑફ ઓરિએન્ટલ સ્ટડીઝમાં ICCR સંસ્કૃત ચેર સ્થાપિત કરવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે.
5. ઉઝબેકિસ્તાનમાં UPIથી ચુકવણી : ભારતના ડિજિટલ પેમેન્ટ સિસ્ટમ UPIને ઉઝબેકિસ્તાનમાં વિસ્તરણ મળશે. ભારતની UPI એપથી ઉઝબેકિસ્તાનના રાષ્ટ્રીય QR કોડ UZQRને સ્કેન કરીને વેપારી ચુકવણી કરી શકાશે. આ માટે NPCI International Payments Limited (NIPL) અને ઉઝબેકિસ્તાનના National Interbank Processing Centre (NIPC) વચ્ચે વાણિજ્યિક સમજૂતી થઈ છે.
ઉઝબેકિસ્તાનમાં UPIથી ચુકવણીની સુવિધા
ભારતના ડિજિટલ પેમેન્ટ સિસ્ટમ UPIને ઉઝબેકિસ્તાનમાં વિસ્તાર મળવા જઈ રહ્યો છે. NIPL અને ઉઝબેકિસ્તાનના NIPC વચ્ચે થયેલી વાણિજ્યિક સમજૂતી હેઠળ ભારતીય UPI એપથી ઉઝબેકિસ્તાનના રાષ્ટ્રીય QR કોડ UZQRને સ્કેન કરીને વેપારી ચુકવણી કરી શકાશે.
