VIDEO: UNના નવા વિશ્વ નકશાને ભારતે આપ્યો હતો ટેકો, પછી સામે આવી મોટી ભૂલ; અરુણાચલ-અક્સાઈ ચીન મુદ્દે વિવાદ
છેલ્લું અપડેટ : 09 Sept 2026
UN New World Map Dispute Arunachal Pradesh: સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN) દ્વારા વિશ્વના નકશાને વધુ સચોટ બનાવવા માટે એક સકારાત્મક પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો, જેને ભારતે પણ ખુલ્લા મને સમર્થન આપ્યું હતું. પરંતુ, આ પ્રયાસનું પરિણામ ભારત માટે અણધાર્યો આંચકો લઈને આવ્યું છે. યુએન દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા નવા નકશામાં ભારતના અભિન્ન અંગ એવા અરુણાચલ પ્રદેશ અને અક્સાઈ ચીનને ભારતથી અલગ પ્રદેશો તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યા છે. ચાલો આ સમગ્ર વિવાદ, તેની પાછળના કારણો અને તેના પર ભારતના સ્પષ્ટ વલણને સમજીએ.
નકશાને સુધારવાના ઠરાવને ભારતે સમર્થન આપ્યું હતું
4 સપ્ટેમ્બરના રોજ, સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભા (UNGA) માં વિશ્વના નકશાને સુધારવા માટેનો ઠરાવ પસાર કરવામાં આવ્યો હતો. આફ્રિકન યુનિયનના સમર્થનથી ટોગો દેશ દ્વારા આ ઠરાવ રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો. આનો મુખ્ય હેતુ 16મી સદીના જૂના 'મર્કેટર પ્રોજેક્શન' નકશાની ભૂલોને સુધારવાનો છે. આ નવા નકશા દ્વારા આફ્રિકા, લેટિન અમેરિકા અને દક્ષિણ એશિયા જેવા વિષુવવૃત્તીય પ્રદેશોના સાચા આકારને વધુ સચોટ રીતે દર્શાવવાનો પ્રયાસ કરાયો છે. જોકે આ નકશો કાયદેસર રીતે બંધનકર્તા નથી, પરંતુ એવી અપેક્ષા છે કે ભવિષ્યમાં વિશ્વભરની સંસ્થાઓ તેને વિશ્વના પ્રમાણભૂત નકશા તરીકે અપનાવશે. ભારતે સમાન નકશાને પ્રોત્સાહન આપવાના મૂળભૂત સિદ્ધાંતને કારણે આ ઠરાવને ટેકો આપ્યો હતો.
નકશામાં ભારતને લગતી ગંભીર ભૂલો
આ નકશો સૌથી પહેલા 1 જુલાઈના રોજ ઠરાવ પરની ચર્ચા દરમિયાન રજૂ થયો હતો. ભારતે જ્યારે આ નવો નકશો જોયો ત્યારે તે ચોંકી ગયું, કારણ કે તેમાં ભારત અને ચીન વચ્ચેના લાંબા સમયના સરહદી વિવાદને અત્યંત અલગ રીતે રજૂ કરાયો હતો.
અરુણાચલ પ્રદેશ: આ નકશામાં અરુણાચલ પ્રદેશની નાગાલેન્ડ સાથેની સરહદ સંપૂર્ણપણે દૂર કરી દેવામાં આવી છે. આસામ સાથેની દક્ષિણ સરહદને 'ચીની રેખા' તરીકે દર્શાવવામાં આવી છે. આમ, અરુણાચલ પ્રદેશને આસામ અને ચીન સાથે સરહદ ધરાવતા એક સ્વતંત્ર રાજ્ય તરીકે ચિત્રિત કરવામાં આવ્યું છે.
અક્સાઈ ચીન: એ જ રીતે, અક્સાઈ ચીનને પણ એક સ્વતંત્ર પ્રદેશ બતાવવામાં આવ્યો છે. તેની પશ્ચિમી સરહદ ભારત સાથે અને પૂર્વીય સરહદ ચીન સાથે દર્શાવવામાં આવી છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્રે ભારતના સાર્વભૌમત્વને પડકારતા આ ફેરફારો પાછળનું કોઈ જ કારણ કે ખુલાસો આપ્યો નથી.
નિયંત્રણ રેખા (LoC) નું ચિત્રણ
નવા નકશામાં જમ્મુ અને કાશ્મીરમાં ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચેની નિયંત્રણ રેખા (LoC) ને એક 'ડોટેડ લાઇન' (તૂટક રેખા) દ્વારા દર્શાવવામાં આવી છે. નકશાની નીચે આપેલી નોંધ (ફૂટનોટ) માં જણાવાયું છે કે, આ ડોટેડ લાઇન બંને દેશો દ્વારા સંમત થયેલી અંદાજિત નિયંત્રણ રેખા છે. તેમાં એવું પણ ઉમેરવામાં આવ્યું છે કે જમ્મુ અને કાશ્મીરની અંતિમ સ્થિતિ અંગે હજુ સુધી સંબંધિત પક્ષો વચ્ચે કોઈ સર્વસંમતિ સાધી શકાઈ નથી.
ભારતનો મક્કમ પ્રતિભાવ
આ મુદ્દે ભારત સરકારના વિદેશ મંત્રાલયે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે, ભારતે આ ઠરાવને માત્ર સમાન નકશાને પ્રોત્સાહન આપવાના સિદ્ધાંત માટે સમર્થન આપ્યું હતું. આ મતદાનનો અર્થ કોઈ ચોક્કસ રાષ્ટ્રીય સીમાઓ કે નકશાને મંજૂરી આપવી એવો થતો નથી. ભારતે કડક શબ્દોમાં જણાવ્યું છે કે જમ્મુ-કાશ્મીર અને લદ્દાખ સહિતના ભારતના તમામ સાર્વભૌમ પ્રદેશો ભારતના સત્તાવાર નકશા મુજબ જ દર્શાવવા જોઈએ. કોઈપણ ખોટું કે ગેરમાર્ગે દોરતું ચિત્રણ ભારત માટે બિલકુલ અસ્વીકાર્ય છે, અને દેશની પ્રાદેશિક અખંડિતતા બાબતે કોઈ બાંધછોડ થઈ શકે નહીં.
નવી દિલ્હીએ હજુ સુધી ખાસ કરીને નવા નકશામાં અરુણાચલ અને અક્સાઈ ચીનના ખોટા ચિત્રણ અંગે અલગથી ટિપ્પણી કરી નથી. પરંતુ, ભારતે હંમેશા સુસંગત રીતે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે, અક્સાઈ ચીન (લદ્દાખનો ભાગ) અને અરુણાચલ પ્રદેશ એ ભારતના અવિભાજ્ય અને અભિન્ન અંગો છે અને હંમેશા રહેશે.