VIDEO: હમાસની જેમ હૂતીઓએ પણ બનાવી 20 કિમી લાંબી ખુલ્લી સુરંગો: બાબ અલ-મંદેબના દરિયાઈ માર્ગ પર નજર, સેટેલાઇટ તસવીરોથી ખળભળાટ
છેલ્લું અપડેટ : 18 Sept 2026
યમનના હૂતી બળોએ (Houthis) બાબ અલ-મંદેબ (Bab al-Mandeb) નજીક પોતાની સ્થિતિ વધુ મજબૂત કરવાની દિશામાં પગલાં લીધા હોવાના અહેવાલ સામે આવ્યા છે. સેટેલાઇટ તસવીરોના વિશ્લેષણ મુજબ દુબાબ (Dhubab) અને પેરિમ ટાપુ (Perim Island)ની આસપાસના ઊંચા પહાડી વિસ્તારોમાં આશરે 20 કિલોમીટર લાંબી ખાઈઓ અને માટીની કિલ્લેબંધી જોવા મળી છે. આ વિસ્તારો વ્યૂહાત્મક રીતે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે, કારણ કે બાબ અલ-મંદેબ લાલ સમુદ્રને એડનના અખાત સાથે જોડે છે. તાજેતરના અહેવાલો અનુસાર હૂતી દળો દુબાબ અને પેરિમ ટાપુ સુધી પણ પહોંચ્યા છે.
બાબ અલ-મંદેબ કેમ છે આટલું મહત્વનું?
બાબ અલ-મંદેબ વિશ્વના મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગોમાં (Maritime Chokepoint)નું એક છે. લાલ સમુદ્ર અને એડનના અખાત વચ્ચેનું આ સાંકડું જળમાર્ગ એશિયા, યુરોપ અને આફ્રિકા વચ્ચેના વેપાર માટે મહત્વ ધરાવે છે.
આ માર્ગ પર કોઈપણ પ્રકારની સૈન્ય અથડામણ અથવા જહાજોની અવરજવરમાં અડચણ ઊભી થાય તો તેની અસર વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇન (Global Supply Chain), શિપિંગ ખર્ચ અને ઊર્જા બજાર પર પડી શકે છે. તાજેતરના સમયમાં હૂતી હુમલાઓ અને યમનના પશ્ચિમ કિનારે તેમના વિસ્તરણને કારણે આ માર્ગની સુરક્ષા અંગે ચિંતા વધી છે.
સેટેલાઇટ તસવીરોમાં શું દેખાયું?
17 સપ્ટેમ્બરના એક સેટેલાઇટ ઇમેજ વિશ્લેષણમાં 8થી 16 સપ્ટેમ્બર વચ્ચે બાબ અલ-મંદેબને નજરમાં રાખતા પહાડી વિસ્તારોમાં આશરે 20 કિલોમીટર લાંબી ખાઈઓ (Trenches) અને નિરીક્ષણ ચોકીઓ (Observation Posts) જેવા માળખાં ઊભા કરાયા હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. આ માળખાં ઊંચી જમીન પર બનાવવામાં આવ્યા હોવાનું જણાવાયું છે.
ઊંચાઈવાળા વિસ્તારોમાં આવી કિલ્લેબંધીથી આસપાસના જમીન વિસ્તાર અને દરિયાઈ માર્ગ પર નજર રાખવી સરળ બની શકે છે. જોકે, માત્ર સેટેલાઇટ તસવીરોના આધારે આ તમામ માળખાંનો ચોક્કસ સૈન્ય ઉપયોગ શું છે તે નક્કી કરી શકાય તેમ નથી.
પેરિમ ટાપુ પર હૂતીઓની પહોંચ
11 સપ્ટેમ્બરે હૂતી દળો વ્યૂહાત્મક પેરિમ ટાપુ સુધી પહોંચ્યા હોવાની માહિતી યમન સરકારના સૂત્રોએ રોઇટર્સને આપી હતી. પેરિમ ટાપુ બાબ અલ-મંદેબના સાંકડા ભાગમાં આવેલું છે અને તેની સ્થિતિને કારણે આ સમગ્ર દરિયાઈ માર્ગ માટે તેનું વ્યૂહાત્મક મહત્વ છે.
હૂતી દળોએ દુબાબના મુખ્ય ભૂમિ વિસ્તાર સુધી પણ પહોંચ્યાના અહેવાલ છે. આ બંને સ્થળો બાબ અલ-મંદેબના પ્રવેશ વિસ્તારની નજીક હોવાથી ત્યાં કોઈપણ સૈન્ય તૈનાતી અથવા કિલ્લેબંધી પર આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે નજર રાખવામાં આવી રહી છે.
ખાઈઓ બનાવવાનો હેતુ શું હોઈ શકે?
સેટેલાઇટ તસવીરોમાં દેખાતી ખાઈઓ અને કિલ્લેબંધીનો એક સંભવિત હેતુ જમીન પરથી આવતા હુમલા સામે રક્ષણ મેળવવાનો હોઈ શકે છે. પહાડી વિસ્તારોમાં બનાવેલી ખાઈઓ સૈનિકોને સીધી નજર અને હુમલાથી બચાવવા માટે ઉપયોગી બની શકે છે.
બીજો સંભવિત હેતુ આસપાસના વિસ્તારમાં સતત દેખરેખ રાખવાનો હોઈ શકે છે. બાબ અલ-મંદેબની નજીક ઊંચી જમીન પરથી દરિયાઈ માર્ગના કેટલાક ભાગો પર નજર રાખી શકાય છે. જોકે, આ માળખાંનો ચોક્કસ હેતુ હૂતી સંગઠન તરફથી સત્તાવાર રીતે સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યો નથી.
હૂતીઓ અને સઉદી સમર્થિત દળો વચ્ચે તણાવ
યમનમાં લાંબા સમયથી હૂતી દળો અને આંતરરાષ્ટ્રીય માન્યતા ધરાવતી સરકારના સમર્થક દળો વચ્ચે સંઘર્ષ ચાલી રહ્યો છે. તાજેતરના અઠવાડિયાઓમાં હૂતીઓએ યમનના પશ્ચિમ કિનારે ઝડપી વિસ્તરણ કર્યું છે.
રોઇટર્સના અહેવાલ મુજબ હૂતી દળોએ સપ્ટેમ્બરમાં મોકા, દુબાબ અને પેરિમ જેવા વ્યૂહાત્મક વિસ્તારોમાં પોતાની હાજરી વધારી છે. આ વિસ્તાર પર નિયંત્રણ બાબ અલ-મંદેબના દરિયાઈ માર્ગની સુરક્ષા માટે મહત્વપૂર્ણ બની ગયું છે.
વૈશ્વિક વેપાર પર શું અસર પડી શકે?
બાબ અલ-મંદેબમાં તણાવ વધે તો તેની સીધી અસર આંતરરાષ્ટ્રીય શિપિંગ (International Shipping) પર થઈ શકે છે. જહાજો માટે જોખમ વધે તો વીમા ખર્ચ (Insurance Cost) વધી શકે છે અને કંપનીઓ લાંબા વૈકલ્પિક દરિયાઈ માર્ગો પસંદ કરી શકે છે.
હાલના અહેવાલો દર્શાવે છે કે બાબ અલ-મંદેબ વિસ્તારમાં જહાજોની અવરજવર અંગે પહેલેથી જ ચિંતા છે. 18 સપ્ટેમ્બરના ડેટા મુજબ આ માર્ગ પરથી 23 કોમોડિટી જહાજો પસાર થયા હતા, જે અગાઉના 10 દિવસની સરેરાશ કરતાં થોડા ઓછા હતા.
તેલ અને ઊર્જા બજાર પર પણ અસર
લાલ સમુદ્ર અને બાબ અલ-મંદેબનો માર્ગ વૈશ્વિક ઊર્જા પુરવઠા માટે પણ મહત્વ ધરાવે છે. જો જહાજોની અવરજવર લાંબા સમય સુધી પ્રભાવિત થાય તો ક્રૂડ ઓઈલ (Crude Oil), ઇંધણ અને અન્ય ચીજવસ્તુઓના પરિવહન ખર્ચમાં વધારો થઈ શકે છે.
હાલમાં મધ્ય પૂર્વમાં હોર્મુઝ અને બાબ અલ-મંદેબ બંને વ્યૂહાત્મક જળમાર્ગોને લઈને તણાવ છે. આ બંને માર્ગોમાં વિક્ષેપ ઊભો થાય તો વૈશ્વિક ઊર્જા બજાર પર દબાણ વધી શકે છે.
અમેરિકા અને યુરોપની પણ નજર
બાબ અલ-મંદેબમાં વધતી હૂતી હાજરીને કારણે અમેરિકા અને યુરોપિયન દેશો માટે પણ આ વિસ્તાર મહત્વનો બની ગયો છે. ઇટાલીએ પોતાના વેપારી જહાજોની સુરક્ષા માટે નૌકાદળની કામગીરીની તૈયારી શરૂ કરી હોવાનું તાજેતરના અહેવાલમાં જણાવાયું છે.
આ સ્થિતિ દર્શાવે છે કે યમનનો સ્થાનિક સંઘર્ષ હવે માત્ર પ્રાદેશિક મુદ્દો રહ્યો નથી. બાબ અલ-મંદેબ જેવા મહત્વના દરિયાઈ માર્ગ સાથે જોડાણને કારણે તેની અસર આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર અને ઊર્જા પુરવઠા સુધી પહોંચી શકે છે.
આગળ શું થશે?
આશરે 20 કિલોમીટર લાંબી ખાઈઓ અને નવી કિલ્લેબંધીના અહેવાલો હૂતીઓ બાબ અલ-મંદેબની આસપાસ પોતાની સ્થિતિ મજબૂત કરી રહ્યા હોવાના સંકેત આપે છે. જોકે, આ માળખાંનો વાસ્તવિક સૈન્ય ઉપયોગ અને તેનો વ્યાપ કેટલો છે તે અંગે વધુ સેટેલાઇટ તસવીરો તથા જમીની માહિતીથી જ સ્પષ્ટતા થશે.
પેરિમ ટાપુ અને દુબાબ વિસ્તારમાં હૂતી દળોની હાજરી તથા દરિયાઈ માર્ગની નજીક વધતી કિલ્લેબંધીને કારણે બાબ અલ-મંદેબ આગામી દિવસોમાં યમન સંઘર્ષનું મહત્વપૂર્ણ વ્યૂહાત્મક કેન્દ્ર બની શકે છે.
