કાન્સ વિજેતા ઈરાની ફિલ્મ નિર્માતા જાફર પનાહીને 5 વર્ષથી વધુની જેલ

ઈરાનના જાણીતા ફિલ્મ નિર્માતા અને 2025ના કાન્સ ફિલ્મ ફેસ્ટિવલમાં પામ ડી’ઓર પુરસ્કાર જીતનારા જાફર પનાહીને તેહરાનની ક્રાંતિકારી અદાલતે પાંચ વર્ષ અને એક મહિનાની જેલની સજા ફટકારી છે. ઈરાનના સુધારાવાદી મીડિયા અહેવાલો અનુસાર, તેમના બેંક ખાતાઓ બ્લોક થયા બાદ વકીલ મારફતે આ નવા ચુકાદાની જાણ થઈ હતી. જોકે, સજાનો અમલ ક્યારે શરૂ થશે અને ચુકાદા પાછળના ચોક્કસ આરોપો શું છે તે હજુ સ્પષ્ટ થયું નથી.

મિલકત જપ્ત કરવા સહિતના પ્રતિબંધો

જાફર પનાહીના વકીલ મોસ્તફા નિલીના જણાવ્યા અનુસાર, અદાલતના ચુકાદામાં તેમની સ્થાવર અને વ્યક્તિગત મિલકતો જપ્ત કરવાનો આદેશ પણ સામેલ છે. આ ઉપરાંત તેમના પર બે વર્ષ માટે પ્રવાસ અને સોશિયલ મીડિયાનો ઉપયોગ કરવાનો પ્રતિબંધ લાદવામાં આવ્યો છે. પનાહીની તાજેતરની ફિલ્મ *‘ઇટ વોઝ જસ્ટ એન એક્સિડન્ટ’*ને ઓસ્કારમાં શ્રેષ્ઠ આંતરરાષ્ટ્રીય ફિલ્મ અને શ્રેષ્ઠ મૂળ પટકથા એમ બે કેટેગરીમાં નોમિનેશન મળ્યાં હતાં. ઓસ્કાર સમારંભમાં હાજરી આપ્યા બાદ તેઓ માર્ચના અંતમાં ઈરાન પરત ફર્યા હતા.

ઈરાની સરકાર સાથે લાંબા સમયથી વિવાદ

જાફર પનાહી લાંબા સમયથી ઈરાનના સત્તાવાળાઓ સાથેના વિવાદને કારણે ચર્ચામાં રહ્યા છે. વર્ષ 2010માં તેમના પર 20 વર્ષ સુધી ફિલ્મ બનાવવાનો પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો હતો. તેમ છતાં તેમણે ગુપ્ત રીતે ફિલ્મોનું નિર્માણ અને દિગ્દર્શન ચાલુ રાખ્યું હતું. તેમની ફિલ્મ નિર્માણ પ્રવૃત્તિઓને કારણે અગાઉ તેમને રાજ્યવિરોધી પ્રચારના આરોપસર એક વર્ષની જેલની સજા થઈ હતી, જેને જૂનમાં માન્ય રાખવામાં આવી હતી. વર્ષ 2022માં સરકારવિરોધી પ્રદર્શનો બાદ તેમની ધરપકડ થઈ હતી અને તેઓ આશરે સાત મહિના જેલમાં રહ્યા હતા. આ તમામ કાર્યવાહી વચ્ચે પણ પનાહીએ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ફિલ્મો બનાવવાનું ચાલુ રાખ્યું છે. ‘વેરાયટી’ મેગેઝિન સાથેની વાતચીતમાં તેમણે ઈરાનમાં જ રહેવાની અને ત્યાં કામ કરવાની પોતાની ઇચ્છા વ્યક્ત કરી હતી. તેમણે કહ્યું હતું કે જેલની સજા વધારવામાં આવે તો પણ ઈરાન પરત ફરવાનો તેમનો નિર્ણય બદલાશે નહીં.

ત્રણેય મોટા આંતરરાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારો જીતનાર ગણતરીના નિર્દેશકોમાં સામેલ

જાફર પનાહી વિશ્વના એવા ગણતરીના ફિલ્મ નિર્માતાઓમાંના એક છે, જેમણે કાન્સનો પામ ડી’ઓર, વેનિસનો ગોલ્ડન લાયન અને બર્લિનનો ગોલ્ડન બેર એમ ત્રણેય પ્રતિષ્ઠિત પુરસ્કારો જીત્યા છે. તેમણે વર્ષ 2000માં ફિલ્મ ‘ધ સર્કલ’ માટે વેનિસ ફિલ્મ ફેસ્ટિવલનો ગોલ્ડન લાયન અને વર્ષ 2015માં ‘ટેક્સી’ માટે બર્લિન ફિલ્મ ફેસ્ટિવલનો ગોલ્ડન બેર જીત્યો હતો. ‘ઓફસાઈડ’, ‘ધીસ ઇઝ નોટ અ ફિલ્મ’ અને ‘નો બેયર્સ’ તેમની અન્ય જાણીતી ફિલ્મો છે.