Religion: શા માટે શરદપૂર્ણિમા પર રોટલી ન બનાવવી જોઈએ, જાણો શરદપૂર્ણિમાની વિગતો
છેલ્લું અપડેટ : 06 Oct 2025
આજે દેશભરમાં શરદ પૂર્ણિમાનો તહેવાર ઉજવવામાં આવી રહ્યો છે. આ પૂર્ણિમાને કોજાગરી પૂર્ણિમા પણ કહેવામાં આવે છે, અને આ દિવસે ચાંદનીમાં ખીર રાખવાની પ્રથા છે.
શરદ પૂર્ણિમાની રાત્રે, ચંદ્ર તેની બધી સુંદરતા અને ઉર્જા સાથે આકાશમાં ચમકે છે. એવું કહેવાય છે કે આ તે રાત છે જ્યારે ચંદ્ર પૃથ્વી પર તેના ઠંડા અને જીવનદાયી કિરણોનો વરસાદ કરે છે.
દેવી લક્ષ્મી પૃથ્વી પર ભ્રમણ કરે છે
એવું માનવામાં આવે છે કે દેવી લક્ષ્મી આ રાત્રે પૃથ્વી પર ભ્રમણ કરે છે અને જે લોકો તે રાત્રે જાગતા રહે છે અને પૂજા કરે છે તેમને ધન, સમૃદ્ધિ અને સમૃદ્ધિથી આશીર્વાદ આપે છે. તમે આ રાત્રે ખીર બનાવીને ખુલ્લા આકાશ નીચે મૂકવાની પરંપરા વિશે સાંભળ્યું હશે, પરંતુ શું તમે જાણો છો કે આ દિવસે રોટલી ન બનાવવી જોઈએ? ચાલો જાણીએ તેની પાછળના ધાર્મિક અને વૈજ્ઞાનિક કારણો.
શરદ પૂર્ણિમાએ રોટલી કેમ નથી બનાવાતી
હિન્દુ શાસ્ત્રોમાં જણાવાયું છે કે દેવી લક્ષ્મી સાથે સંબંધિત તહેવારો, ઉજવણીઓ અને ઉપવાસમાં રોટલી ટાળવી જોઈએ. આ દિવસે રસોડામાં ચૂલા પર તવા મૂકવો અશુભ માનવામાં આવે છે. આમ કરવાથી વિષ્ણુની પ્રિય દેવી લક્ષ્મી ગુસ્સે થાય છે અને ઘરને અનેક આર્થિક સમસ્યાઓનો સામનો કરવો પડે છે. વધુમાં, પરિવારના શ્રાદ્ધ સમારોહના દિવસે ચૂલા પર તવા રાખવાથી પ્રતિબંધિત માનવામાં આવે છે.
ખીર બનાવવાની વિધિઓ
એવું માનવામાં આવે છે કે શરદ પૂર્ણિમાએ રોટલી બનાવવી અશુભ છે કારણ કે રોટલી અગ્નિ તત્વ સાથે સંકળાયેલી છે, જ્યારે શરદ પૂર્ણિમાએ ચંદ્ર પાણી અને શીતળતાના તત્વોનું પ્રતીક છે. આ દિવસે અગ્નિનો ઉપયોગ કરવાથી દેવી લક્ષ્મીના આશીર્વાદમાં ઘટાડો થઈ શકે છે. તેથી, ઘણા લોકો રોટલીને બદલે ખીર બનાવે છે, જે ચંદ્રના શીતળ તત્વનું પ્રતીક છે. વધુમાં, રોટલી (ઘઉં) સૂર્ય સાથે સંકળાયેલી છે. સૂર્યનો સ્વભાવ ગરમ, તેજસ્વી અને ગરમ છે, જ્યારે ચંદ્રનો આ દિવસે સાર ઠંડુ અને અમૃત જેવો છે.
શરદ પૂર્ણિમાનું મહત્વ
ધાર્મિક શાસ્ત્રો અનુસાર, શરદ પૂર્ણિમાનો તહેવાર ખૂબ જ શુભ અને પવિત્ર માનવામાં આવે છે, અને આ દિવસે દેવી લક્ષ્મીની પૂજા કરવાથી સુખ, શાંતિ અને સમૃદ્ધિ મળે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે આ રાત્રે દેવી લક્ષ્મી પૃથ્વી પર આવે છે અને જાગતા રહેનારાઓને ધન, સમૃદ્ધિ અને સમૃદ્ધિનો આશીર્વાદ આપે છે. આ રાત્રિને કોજાગરી વ્રત પણ કહેવામાં આવે છે, જેનો અર્થ થાય છે "કોણ જાગે છે?" અર્થાત, દેવી લક્ષ્મી આ રાત્રે જાગતા રહેનારાઓને આશીર્વાદ આપે છે.
ચંદ્રપ્રકાશમાં ખીર રાખવાનું વૈજ્ઞાનિક મહત્વ
શરદ પૂર્ણિમાની રાત્રે વાતાવરણમાં ઝાકળ અને ભેજનું પ્રમાણ વધે છે. વૈજ્ઞાનિકો માને છે કે આ રાત્રે ચાંદનીમાં રાખેલી ખીર ચંદ્રના કિરણોના સંપર્કમાં આવવાથી ઠંડી અને હળવી બને છે. તેમાં કુદરતી પોષક તત્વો વધે છે, જે શરીર માટે ફાયદાકારક છે.
રોટલી જેવા ગરમ ખોરાક ખાવાથી શરીરનું તાપમાન વધી શકે છે, ઠંડી રાત્રે શરદી અને ફ્લૂનું જોખમ વધી શકે છે. તેથી, લોકો પરંપરાગત રીતે આ દિવસે હળવું, ઠંડુ અને દૂધ-ભાત આધારિત ભોજન ખાય છે.
