Religion: ગોવર્ધન પર્વત કદમાં કેમ સંકોચાઈ રહ્યો છે? જાણો તેની પૌરાણિક કથા
છેલ્લું અપડેટ : 07 Apr 2026
સનાતન ધર્મમાં ગોવર્ધન પર્વતનું વિશેષ મહત્ત્વ છે. તેની પૂજા અને પરિક્રમા કરવામાં આવે છે. ગોવર્ધન પર્વતને ગિરિરાજ જી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
મોટી સંખ્યામાં ભક્તો તેની પરિક્રમા કરે છે. હિન્દુ માન્યતા મુજબ 21 કિલોમીટર લાંબા ગોવર્ધન પર્વતની પરિક્રમા કરવાથી બધી ઈચ્છાઓ પૂર્ણ થાય છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે આ દેખીતો વિશાળ પર્વત ધીમે ધીમે સંકોચાઈ રહ્યો છે?
શાસ્ત્રોમાં આ પર્વત સાથે જોડાયેલી ઘણી રસપ્રદ વાર્તાઓ છે. એવું માનવામાં આવે છે કે ગોવર્ધન પર્વતના સંકોચાઈ રહેલા કદ પાછળ એક ઋષિનો શ્રાપ છે. ચાલો જાણીએ કે કયા ઋષિનો શ્રાપ ગોવર્ધન પર્વતનું કદ ઘટાડી રહ્યો છે. તેની પાછળની પૌરાણિક કથા શું છે?
દંતકથા અનુસાર
શાસ્ત્રોમાં વર્ણવેલ દંતકથા અનુસાર, એકવાર ઋષિ પુલસ્ત્ય, તીર્થયાત્રા પર દ્રોણાચલ પર્વત પર પહોંચ્યા પછી અત્યંત સુંદર અને અલૌકિક ગોવર્ધન પર્વત જોયો. પર્વતની દિવ્યતાએ ઋષિને મંત્રમુગ્ધ કરી દીધા. તેમણે પર્વતને કાશી લઈ જવાનો વિચાર કર્યો જેથી તે તેની સેવા અને પૂજા કરી શકે. તેમણે દ્રોણાચલ પર્વતને કહ્યું કે તે તેના પુત્ર ગોવર્ધનને પોતાની સાથે લઈ જવા માંગે છે.
પોતાના પુત્રને ગુમાવવાના દુઃખ છતાં, દ્રોણાચલ પર્વતે પુલસ્ત્ય ઋષિને ના પાડી નહીં. જોકે, ગોવર્ધને પુલસ્ત્ય ઋષિ સમક્ષ એક શરત મૂકી. ગોવર્ધને ઋષિને કહ્યું કે તે તેમની સાથે રહેવા તૈયાર છે, પરંતુ જ્યાં પણ તે તેમને રાખશે, ત્યાં તે સ્થાપિત થઈ જશે અને ફરી ક્યારેય ઉભો થશે નહીં. પોતાની તપસ્યા શક્તિના ગર્વમાં ઋષિએ આ શરત સ્વીકારી.
બ્રજ ભૂમિ પર પર્વત નીચે મૂક્યો
ત્યારબાદ ઋષિએ વિશાળ પર્વતને પોતાની હથેળી પર ઉપાડ્યો અને કાશી તરફ પ્રયાણ કર્યું. પુલસ્ત્ય ઋષિ બ્રજ પહોંચ્યા કે તરત જ ગોવર્ધન ભગવાન કૃષ્ણના આગામી દૈવી કાર્યો જોવા માંગતો હતો. પર્વતનું વજન વધવા લાગ્યું. ઋષિ અચાનક થાકી ગયા અને પોતાનું વચન ભૂલી ગયા. તેમણે પર્વતને આરામ કરવા માટે બ્રજ ભૂમિ પર નીચે મૂક્યો.
આરામ કર્યા પછી, જ્યારે ઋષિએ પર્વત ઉપાડવાનો પ્રયાસ કર્યો, ત્યારે ગોવર્ધન એક ઈંચ પણ ખસ્યો નહીં અને તેમણે ઋષિને સ્થિતિ યાદ અપાવી. તે પછી પણ ઋષિ પુલસ્ત્યએ ખૂબ પ્રયાસ કર્યો, પરંતુ ગોવર્ધન તેની જગ્યાએથી ખસ્યો નહીં. આ પછી, ઋષિ ખૂબ ગુસ્સે થયા. તેમણે ગોવર્ધન પર્વતને શ્રાપ આપ્યો. તેમણે ગોવર્ધન પર્વતને કહ્યું કે તેં મારો માર્ગ અવરોધ્યો છે, તેથી આજથી તારો અભિમાન તૂટી જશે. તું દરરોજ એક તલના બીજ જેટલો ઘટશે અને એક દિવસ તું સંપૂર્ણપણે પૃથ્વીમાં અદૃશ્ય થઈ જશે.
નોંધ:- આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્રોતો જેવા કે - પંચાંગો/ ઉપદેશો/ ધાર્મિક માન્યતાઓ/જ્યોતિષીઓ/ શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરવામાં આવી છે અને તમને પ્રસારિત કરવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. GSTV આની પુષ્ટિ નથી કરતું. તેના માટે કોઈ નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.
