મહાકાલની ભસ્મ આરતી વખતે મહિલાઓ કેમ રાખે છે ઘૂંઘટ? જાણો આ પરંપરા પાછળનું પૌરાણિક રહસ્ય
છેલ્લું અપડેટ : 12 Feb 2026
વૈદિક કેલેન્ડર મુજબ, મહાશિવરાત્રીનો તહેવાર આ વર્ષે 15 ફેબ્રુઆરીએ ઉજવવામાં આવશે. આ દિવસને શિવના આશીર્વાદ મેળવવા માટે શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે. આ પ્રસંગે, ઉજ્જૈનના વિશ્વ પ્રખ્યાત શ્રી મહાકાલેશ્વર મંદિરમાં ખાસ કાર્યક્રમો યોજાય છે, જેમાંથી ભસ્મ આરતીનું વિશેષ મહત્ત્વ છે.
ભલે અહીં દિવસભર છ આરતીઓ કરવામાં આવે છે, પરંતુ બ્રહ્મમુહૂર્ત દરમિયાન યોજાતી ભસ્મ આરતી વિશ્વભરમાં આકર્ષણનું કેન્દ્ર છે.
ભક્તો ઘણીવાર વિચારે છે કે આ ભવ્ય આરતી દરમિયાન મહિલાઓ માટે અલગ અલગ નિયમો કેમ છે અને તેમને શા માટે ચોક્કસ સમયગાળા માટે ઘૂંઘટ પહેરવાની જરૂર છે. ચાલો આ પાછળના ધાર્મિક કારણો અને નિયમો જાણીએ.
ભસ્મ આરતી દરમિયાન મહિલાઓ માટે કડક નિયમો કેમ છે?
ધાર્મિક અને પૌરાણિક માન્યતાઓ અનુસાર, આ પાછળ બે મુખ્ય કારણો છે.
મહાકાલનું નિર્વસ્ત્ર સ્વરૂપ:
ભસ્મ આરતી પહેલાં, ભગવાન મહાકાલને ધાર્મિક રીતે સ્નાન કરાવવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયા દરમિયાન, તેમના જૂના કપડાં અને ઘરેણાં કાઢી નાખવામાં આવે છે. તે ચોક્કસ સમય દરમિયાન, ભગવાન સંપૂર્ણપણે નિર્વસ્ત્ર હોય છે. શાસ્ત્રો અનુસાર, મહાદેવના આ સ્વરૂપના દર્શન સ્ત્રીઓ માટે પ્રતિબંધિત માનવામાં આવે છે, તેથી સ્ત્રીઓને તે સમય દરમિયાન ઘુંઘટ પહેરવાની અથવા દર્શન કરવા ન આવવાની સૂચના આપવામાં આવે છે.
ઉગ્ર અને શક્તિશાળી સ્વરૂપ:
એવું માનવામાં આવે છે કે ભસ્મ આરતી દરમિયાન, મહાકાલનું સ્વરૂપ અત્યંત ઉગ્ર, તેજસ્વી અને શક્તિશાળી હોય છે. આ ઉર્જાનું વહન કરવું દરેક માટે મુશ્કેલ છે, તેથી સ્ત્રીઓની સલામતી અને ગૌરવને ધ્યાનમાં રાખીને આ નિયમો પ્રાચીન સમયથી અમલમાં છે.
ભસ્મ આરતીનું પૌરાણિક મહત્ત્વ
મહાકાલેશ્વર 12 જ્યોતિર્લિંગોમાં ત્રીજું અને એકમાત્ર દક્ષિણમુખી જ્યોતિર્લિંગ છે. દંતકથા અનુસાર, પ્રાચીન સમયમાં, મહાદેવે દુષણ રાક્ષસનો વધ કર્યો હતો અને તેની રાખથી પોતાને શણગાર્યા હતા. ત્યારથી, અગ્નિસંસ્કારની રાખ સાથે મહાકાલની આરતી કરવાની પરંપરા ચાલી આવે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે આ આરતી જોવાથી અકાળ મૃત્યુનો ભય દૂર થાય છે અને જીવનમાંથી નકારાત્મક ઉર્જાનો નાશ થાય છે.
આરતીમાં વસ્ત્રો માટેના નિયમો
મંદિર સમિતિએ મહાકાલની ભસ્મ આરતીમાં હાજરી આપવા માટે કડક નિયમો સ્થાપિત કર્યા છે.
પુરુષો માટે: પુરુષોએ આરતી દરમિયાન બેસવા માટે સિલાઈ વગરની ધોતી પહેરવી આવશ્યક છે.
સ્ત્રીઓ માટે: સ્ત્રીઓએ આરતી દરમિયાન સાડી પહેરવી આવશ્યક છે, અને ચોક્કસ સમયે પડદો ફરજિયાત છે.
પ્રતિબંધો: મોબાઇલ ફોન, કેમેરા અને ચામડાની વસ્તુઓ (બેલ્ટ, પર્સ, વગેરે) સખત પ્રતિબંધિત છે.
પ્રવેશ: આરતી શરૂ થયા પછી ગર્ભગૃહમાં પ્રવેશ સંપૂર્ણપણે બંધ છે. ઓનલાઈન અથવા ઓફલાઈન પ્રી-બુકિંગ જરૂરી છે.
નોંધ:- આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્રોતો જેવા કે - પંચાંગો/ ઉપદેશો/ ધાર્મિક માન્યતાઓ/જ્યોતિષીઓ/ શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરવામાં આવી છે અને તમને પ્રસારિત કરવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. GSTV આની પુષ્ટિ નથી કરતું. તેના માટે કોઈ નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.