Religion: જૈન સાધુઓ મોં પર પટ્ટી કેમ રાખે છે અને સ્નાન કેમ નથી કરતા? જાણો આસ્થા સાથે જોડાયેલું કારણ
છેલ્લું અપડેટ : 29 Jun 2026
જૈન ધર્મમાં દસ દિવસના પર્યુષણ પર્વનું વિશેષ મહત્વ છે. પર્યુષણ પર્વ દરમિયાન, જૈન ધર્મના લોકો પોતાના આત્મચિંતન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે જૈન ધર્મના સાધુઓ અને સાધ્વીઓ દીક્ષા લીધા પછી ખૂબ જ કડક જીવન જીવે છે.
તેઓ પોતાના માટે શિસ્તબદ્ધ જીવનશૈલી જીવે છે, જેના માટે ઘણા નિયમો બનાવવામાં આવ્યા છે. આવા નિયમોમાંથી એક છે સ્નાન ન કરવું. ઘણીવાર ઘણા લોકોના મનમાં આ પ્રશ્ન આવે છે કે જૈન સાધુઓ અને સાધ્વીઓ સ્નાન કેમ નથી કરતા, જ્યારે સ્વચ્છતાને દરેક ધર્મનો મહત્વપૂર્ણ ભાગ માનવામાં આવે છે.
જૈન સાધુઓ અને સાધ્વીઓ શા માટે સ્નાન કરતા નથી?
જૈન ધર્મના સાધુઓ અને સાધ્વીઓ દીક્ષા લીધા પછી સ્નાન કરતા નથી. આ તેમની શિસ્તબદ્ધ જીવનશૈલીનો એક ભાગ છે. એવી માન્યતા છે કે સ્નાન કરવાથી (પાણીના) સૂક્ષ્મ જીવોના જીવનને જોખમ થાય છે. આ જ કારણ છે કે આ લોકો પોતાના મોં પર સફેદ કપડું પણ રાખે છે, જેને મુખપટ્ટી કહેવામાં આવે છે, જેથી શ્વાસ લેતી વખતે સૂક્ષ્મ જીવોને કોઈ નુકસાન ન થાય. બીજું, તેઓ શરીરની સ્વચ્છતા કરતાં આત્માની શુદ્ધિ પર વધુ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.
સામાન્ય રીતે લોકો દરરોજ પાણીથી સ્નાન કરે છે, જેથી તેમનું શરીર સ્વચ્છ અને તાજું રહે. પરંતુ જૈન સાધુઓ અને સાધ્વીઓ ફક્ત તેમના શરીરના બાહ્ય ભાગને જ નહીં, પરંતુ તેમના મન અને વિચારોને પણ સાફ કરે છે. તેમના માટે, વાસ્તવિક સ્નાન એ છે કે અંદરની બધી નકારાત્મક લાગણીઓ અને ખોટી વિચારસરણી દૂર કરવામાં આવે. જ્યારે તેઓ ધ્યાનમાં બેસે છે અને મનને શાંત રાખે છે, ત્યારે તે તેમનું આંતરિક સ્નાન છે. આ દરમિયાન, તેઓ તેમના મનને શુદ્ધ કરે છે, જેના કારણે તેમનું આખું વ્યક્તિત્વ પવિત્ર થઈ જાય છે.
આ ઉપરાંત, સાધુઓ અને સાધ્વીઓ શરીરની શુદ્ધિ માટે થોડા દિવસોના અંતરે ભીના કપડાથી પોતાના શરીરને લૂછી નાખે છે (જેને 'પ્રમાર્જના' કહે છે). આ પદ્ધતિ તેમના માટે શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે, જેથી તેમનું શરીર પણ સ્વચ્છ રહે. કારણ કે તેમનું મુખ્ય ધ્યાન શરીર કરતાં મનની શુદ્ધિ પર વધુ છે. આ જ કારણ છે કે તેમના માટે આંતરિક શુદ્ધિ વધુ મહત્વપૂર્ણ છે.
મુખ્ય ધ્યાન મનની શુદ્ધિ પર હોય છે
દીક્ષા લીધા પછી, જૈન સાધુઓ અને સાધ્વીઓ તમામ પ્રકારની સુખ-સુવિધાઓનો ત્યાગ કરે છે, જેમ કે પલંગ, પંખો, જુતા, ચંપલ વગેરે. તેમનું આખું જીવન સાદગીથી ભરેલું હોય છે. સ્નાન કરવું એ પણ શરીરને નવડાવવાનો એક પ્રકારનો શારીરિક આનંદ કે શણગાર છે, તેથી તેઓ આનો પણ ત્યાગ કરે છે. આ ત્યાગ તેમની સાધનાનો જ એક ભાગ છે.
નોંધ:- આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્ત્રોતો જેવા કે - પંચાંગો/ ઉપદેશો/ ધાર્મિક માન્યતાઓ/ શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. GSTV આની પુષ્ટિ નથી કરતું. વધુ વિગતો માટે કોઈ નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.