Religion: મંદિરોમાં ફક્ત પુરુષો જ પુજારી કેમ હોય છે? જાણો તેની પાછળના ધાર્મિક અને ઐતિહાસિક કારણો
છેલ્લું અપડેટ : 23 Feb 2026
પ્રાચીન કાળથી, મંદિરોમાં પુરુષોને પુજારી તરીકે નિયુક્ત કરવાની પરંપરા રહી છે. એવું માનવામાં આવે છે કે પૂજારી ભગવાન અને ભક્તો વચ્ચે મધ્યસ્થી તરીકે કાર્ય કરે છે. પૂજારીને વેદ અને અન્ય ધાર્મિક ગ્રંથોનું જ્ઞાન હોવું જોઈએ અને પૂજાની વિધિઓથી પણ પરિચિત હોવા જોઈએ. આનું સૌથી મોટું કારણ એ છે કે સ્ત્રીઓને મહિનાના કેટલાક દિવસો માસિક ધર્મ આવે છે અને આવી સ્થિતિમાં મંદિરમાં થતી પૂજા પર અસર પડે છે. બીજી બાજુ, પુરુષોને આ સમસ્યાઓ હોતી નથી.
સામાજિક કારણો
પ્રાચીન સમયમાં સ્ત્રીઓ ઘરની ચાર દિવાલો સુધી સીમિત હતી. તેમને ભણવાની કે શિક્ષણ મેળવવાની મંજૂરી નહોતી.
ઐતિહાસિક કારણો
ભારત પર વિદેશી શક્તિઓ દ્વારા અનેક વખત હુમલા કરવામાં આવ્યા. આ આક્રમણો દરમિયાન મંદિરો લૂંટાઈ ગયા અને નાશ પામ્યા. પુજારીઓ પણ માર્યા ગયા. એટલા માટે સુરક્ષા માટે એક માણસને પૂજારી તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યો અને ધીમે ધીમે તે એક પરંપરામાં ફેરવાઈ ગયું.
જોકે, આજે સ્ત્રીઓને શિક્ષણ મેળવવા અને ધાર્મિક ગ્રંથોનો અભ્યાસ કરવાની છૂટ છે. તે પુજારી બનવા માટે પણ લાયક છે. હકીકતમાં, સદીઓથી મંદિરો પર પુરુષોનું વર્ચસ્વ રહ્યું છે. ફક્ત પુરુષોને જ મંદિરોમાં પૂજારી તરીકે પૂજા કરવાનો અધિકાર હતો. પરંતુ બદલાતા સમય સાથે, સમાજમાં પરિવર્તન આવ્યું છે અને સ્ત્રીઓને પુરુષો જેટલા સમાન અધિકાર મળવા લાગ્યા છે.
આજકાલ, કેટલાક ખાસ મંદિરોમાં, સ્ત્રીઓ પુજારી તરીકે પણ કામ કરે છે. દક્ષિણ ભારતના કેટલાક મંદિરોમાં, મહિલાઓ મુખ્ય પૂજારી હોય છે અને તેઓ મંદિરની બધી પ્રવૃત્તિઓનું સંચાલન કરે છે.
મહિલાઓને પુજારીઓ તરીકે જોવી એ એક પ્રેરણાદાયક અનુભવ છે. આ પરિવર્તન ધીમે ધીમે થઈ રહ્યું છે પણ તે ચોક્કસપણે યોગ્ય દિશામાં છે. આવનારા સમયમાં, આપણે મંદિરોમાં પુજારી તરીકે મહિલાઓની સંખ્યા વધુ જોશું.
નોંધ:- આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્રોતો જેવા કે - પંચાંગો/ ઉપદેશો/ ધાર્મિક માન્યતાઓ/જ્યોતિષીઓ/ શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરવામાં આવી છે અને તમને પ્રસારિત કરવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. GSTV આની પુષ્ટિ નથી કરતું. તેના માટે કોઈ નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.
