છઠના ખરણામાં ગોળની ખીર અને રોટલી જ કેમ બને છે? જાણો ધાર્મિક અને વૈજ્ઞાનિક મહત્વ

છઠ મહાપર્વ (Chhath Mahaparv)માં ખરણાના દિવસનું વિશેષ ધાર્મિક મહત્વ છે. ચાર દિવસ સુધી ચાલતા આ પર્વનો બીજો દિવસ ખરણા તરીકે ઓળખાય છે. ખરણાનો અર્થ શુદ્ધતા અને પવિત્રતા થાય છે. આ દિવસે વ્રતધારીઓ આખો દિવસ ઉપવાસ રાખે છે અને સાંજે સૂર્યદેવ તથા છઠી મૈયાની પૂજા કર્યા બાદ ગોળની ખીર અને રોટલીનો પ્રસાદ ગ્રહણ કરીને ઉપવાસ પૂર્ણ કરે છે. જોકે, શું તમે જાણો છો કે ખરણાના દિવસે ગોળની ખીર અને રોટલી બનાવવાની પરંપરા પાછળ ધાર્મિક માન્યતા ઉપરાંત પોષણ સાથે જોડાયેલું કારણ પણ છે?

ગોળની ખીર અને રોટલી બનાવવાની પરંપરા કેમ?

ખરણાના દિવસે વ્રતધારીઓ ખાસ શુદ્ધતા અને પવિત્રતાનું ધ્યાન રાખીને ગોળની ખીર અને રોટલી તૈયાર કરે છે. આ પ્રસાદ નવા માટીના ચૂલા પર કેરીનાં લાકડાંનો ઉપયોગ કરીને બનાવવાની પરંપરા છે. માન્યતા અનુસાર, છઠી મૈયાને ગોળની ખીર ખૂબ જ પ્રિય છે. તેથી આ દિવસે ભક્તિભાવ સાથે ખીર તૈયાર કરીને માતાને અર્પણ કરવામાં આવે છે. આ ખીર બનાવવા માટે દૂધ, ચોખા અને ગોળનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, ચોખા અને દૂધને ચંદ્રનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે, જ્યારે ગોળને સૂર્યનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. આ રીતે ખીર દ્વારા સૂર્ય અને ચંદ્ર બંને પ્રત્યે આસ્થા વ્યક્ત કરવામાં આવે છે.

36 કલાકના ઉપવાસ માટે આપે છે ઊર્જા

ખરણાના પ્રસાદ પાછળ પોષણ સાથે જોડાયેલું કારણ પણ જણાવવામાં આવે છે. ખીર અને રોટલીમાં રહેલા કાર્બોહાઇડ્રેટ, પ્રોટીન અને અન્ય પોષક તત્ત્વો શરીરને ઊર્જા પૂરી પાડવામાં મદદરૂપ થાય છે. ખાસ કરીને ગોળ અને ચોખામાંથી મળતી ઊર્જા લાંબા સમય સુધી ઉપવાસ કરવાની તૈયારીમાં મદદ કરી શકે છે. ખરણાનો પ્રસાદ ગ્રહણ કર્યા બાદ વ્રતધારીઓ લગભગ 36 કલાકના કઠિન નિર્જળા ઉપવાસની શરૂઆત કરે છે. આથી આ પ્રસાદને વિશેષ મહત્વ આપવામાં આવે છે.

ખરણાના દિવસનું શું છે ધાર્મિક મહત્વ?

ખરણાનો દિવસ આધ્યાત્મિક અને શારીરિક શુદ્ધતા સાથે જોડાયેલો છે. આ દિવસે વ્રતધારીઓ પોતાના મન, વિચારો અને કર્મોની પવિત્રતા જાળવવાનો સંકલ્પ કરે છે. આખો દિવસ ઉપવાસ રાખ્યા બાદ સાંજે પૂજા કરવામાં આવે છે અને ત્યારબાદ ગોળની ખીર તથા રોટલીનો પ્રસાદ ગ્રહણ કરવામાં આવે છે. આ પ્રસાદ પરિવારના અન્ય સભ્યો અને નજીકના લોકોમાં પણ વહેંચવામાં આવે છે. આમ, ખરણાનો દિવસ માત્ર ઉપવાસ અને પૂજા પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે પરિવારની એકતા, સામાજિક સંવાદિતા અને પરસ્પર પ્રેમનો સંદેશ પણ આપે છે.

નોંધ

આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્રોતો જેવા કે - પંચાંગો/ ઉપદેશો/ ધાર્મિક માન્યતાઓ/જ્યોતિષીઓ/ શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરવામાં આવી છે અને તમને પ્રસારિત કરવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. GSTV આની પુષ્ટિ નથી કરતું. તેના માટે કોઈ નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.