નવરાત્રિ દરમિયાન વાળ અને નખ કેમ કાપવામાં આવતા નથી?
છેલ્લું અપડેટ : 11 Oct 2026
શક્તિની ઉપાસનાનો ભવ્ય તહેવાર શારદીય નવરાત્રિ આજથી શરૂ થાય છે. આ નવ દિવસો દરમિયાન ભક્તો દેવી દુર્ગાના આશીર્વાદ મેળવવા માટે ઉપવાસ, પૂજા અને ધ્યાન કરે છે. ઉપવાસ અને પૂજા ઉપરાંત આ દિવસોમાં ઘણા નિયમોનું પાલન કરવામાં આવે છે, જેમાંથી એક વાળ અને નખ ન કાપવાનો છે.
લોકો ઘણીવાર આ પરંપરાનું પાલન કરે છે, પરંતુ તેની પાછળના કારણોથી અજાણ હોય છે. ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, આ પાછળ ઘણા કારણો છે, જે સીધા તેમના આધ્યાત્મિક અભ્યાસ અને ભક્તિ સાથે સંબંધિત છે. એવું માનવામાં આવે છે કે આ નિયમોને અવગણવાથી દેવી ક્રોધિત થઈ શકે છે, અને ઉપવાસ કે પૂજાનો સંપૂર્ણ લાભ મળી શકતો નથી. ચાલો આ લેખમાં જાણીએ કે નવરાત્રી દરમિયાન વાળ અને નખ કાપવા શા માટે પ્રતિબંધિત માનવામાં આવે છે.
દેવીનું નિવાસસ્થાન
પૌરાણિક માન્યતાઓ અનુસાર, દેવી દુર્ગા પહેલા દિવસે કળશ સ્થાપિત કરીને ઘરમાં પ્રવેશ કરે છે અને નવ દિવસ ત્યાં રહે છે. આવી સ્થિતિમાં, ઘરની પવિત્રતા અને શુદ્ધતા જાળવવી અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. આ પવિત્ર દિવસોમાં, ભક્તો વાળ અને નખ કાપવા જેવી પ્રવૃત્તિઓથી દૂર રહે છે, જેથી તેમનું સંપૂર્ણ ધ્યાન દેવી દુર્ગાની ભક્તિ અને પૂજા પર કેન્દ્રિત રહે.
તંત્ર સાધના અને તામસિક ઉર્જા
નવરાત્રીને આધ્યાત્મિક અભ્યાસ અને પ્રાપ્તિ માટે મહત્વપૂર્ણ સમય માનવામાં આવે છે. તંત્ર શાસ્ત્ર અનુસાર, વાળ અને નખ તામસિક (નકારાત્મક) ઉર્જા સાથે સંકળાયેલા છે. આ નવ દિવસો દરમિયાન, જ્યારે ભક્તો તેમની આધ્યાત્મિક ઉર્જા જાગૃત કરવાનો પ્રયાસ કરે છે, ત્યારે વાળ અથવા નખ કાપવાથી શરીરમાં તામસિક ઉર્જાનો પ્રભાવ વધી શકે છે, જે તેમના આધ્યાત્મિક અભ્યાસમાં અવરોધ ઉભો કરી શકે છે.
ભક્તિમાં એકાગ્રતાનું પ્રતીક
વાળ અને નખ ન કાપવા એ પણ એક પ્રકારનું તપ અને સરળતાનું પ્રતીક છે. આ નવ દિવસો દરમિયાન, ભક્તો દેવી દુર્ગાની ભક્તિમાં સંપૂર્ણપણે ડૂબી જવાનો પ્રયાસ કરે છે, જેનાથી તેમનું ધ્યાન ભૌતિક શણગાર અને અન્ય સાંસારિક પ્રવૃત્તિઓથી દૂર રહે છે. આ પ્રથા એકાગ્રતામાં વધારો કરે છે અને તેમને આધ્યાત્મિક પ્રયાસો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં મદદ કરે છે.
પ્રાચીન દૃષ્ટિકોણ
પ્રાચીન સમયમાં, સાધનો આજના જેટલા સલામત નહોતા, અને નખ અથવા વાળ કાપવાથી કાપ અને ઘર્ષણનું જોખમ રહેલું હતું, જે ચેપ તરફ દોરી શકે છે. ઉપવાસ દરમિયાન, શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ થોડી નબળી પડી શકે છે, તેથી ચેપ અટકાવવા માટે આ પ્રથાનું પાલન કરવામાં આવ્યું હતું. આ પરંપરા આજે પણ શ્રદ્ધાનો એક મહત્ત્વપૂર્ણ ભાગ છે.
નોંધ:- આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્રોતો જેવા કે - પંચાંગો/ ઉપદેશો/ ધાર્મિક માન્યતાઓ/જ્યોતિષીઓ/ શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરવામાં આવી છે અને તમને પ્રસારિત કરવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. GSTV આની પુષ્ટિ નથી કરતું. તેના માટે કોઈ નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.
