Religion: ષષ્ઠી દેવી કે છઠી મૈયા કોણ છે,જાણો શું છે રહસ્ય
છેલ્લું અપડેટ : 26 Oct 2025
દર વર્ષે, કાર્તિક મહિનાના શુક્લ પક્ષ (તેજસ્વી પખવાડિયા)ની ચતુર્થીથી ષષ્ઠી તિથિ સુધી છઠ પૂજાનો તહેવાર ઉજવવામાં આવે છે. તેને દલા છઠ,સૂર્ય ષષ્ઠી વ્રત, વગેરે નામોથી પણ ઓળખવામાં આવે છે.
આ વર્ષે,આ તહેવાર 25 થી 27 ઓક્ટોબર સુધી ઉજવવામાં આવશે.બિહાર અને ઉત્તર પ્રદેશ જેવા રાજ્યોમાં તે સૌથી વધુ પ્રખ્યાત રીતે ઉજવવામાં આવે છે.આ વ્રત દરમિયાન,ભગવાન સૂર્ય અને ષષ્ઠી દેવીની મુખ્યત્વે પૂજા કરવામાં આવે છે.ષષ્ઠી દેવીને છઠી મૈયા તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. છઠી મૈયાનું વર્ણન ઘણા ધાર્મિક ગ્રંથોમાં જોવા મળે છે.છઠી મૈયા સાથે સંબંધિત રસપ્રદ વાર્તા વિશે વધુ જાણો.
છઠી મૈયા એ પ્રકૃતિનું જ એક સ્વરૂપ છે.
બ્રહ્મ વૈવર્ત પુરાણના પ્રકૃતિ ખંડ અનુસાર, બ્રહ્માંડના પ્રમુખ દેવી, પ્રકૃતિ દેવીના પાંચ પાસાં છે: દુર્ગા,રાધા,લક્ષ્મી,સરસ્વતી અને સાવિત્રી.આ પાંચ દેવીઓને પરમ પ્રકૃતિ કહેવામાં આવે છે. પ્રકૃતિ દેવીના મુખ્ય પાસાઓમાંનું એક દેવસેના છે, જેને સૌથી શ્રેષ્ઠ માતૃકા માનવામાં આવે છે. તે બધા જ જગતમાં બાળકોની રક્ષક દેવી પણ છે.પ્રકૃતિનું છઠ્ઠું પાસું હોવાથી, તે ષષ્ઠી દેવી તરીકે પણ ઓળખાય છે, જેની આપણે છઠના દિવસે પૂજા કરીએ છીએ. છઠ એ ષષ્ઠીનું ભ્રષ્ટ સ્વરૂપ છે. તેથી,ષષ્ઠી દેવીના નામોમાંનું એક છઠ મૈયા છે.
છઠી મૈયા સૌપ્રથમ કોને પ્રગટ થયા?
દેવી પુરાણ અનુસાર, સત્યયુગમાં પ્રિયવાદ નામનો એક રાજા હતો.જ્યારે તેમના પ્રથમ બાળકનો જન્મ થયો, ત્યારે તે થોડા સમય પછી મૃત્યુ પામ્યો.આનાથી તેઓ ખૂબ જ દુઃખી થયા. રાજા પ્રિયવાદ પોતાના બાળકના અંતિમ સંસ્કાર કરવા જઈ રહ્યા હતા,ત્યારે ષષ્ઠી દેવી પ્રગટ થયા અને મૃત બાળકને પોતાના ખોળામાં લઈ તેને પુનર્જીવિત કર્યો. આમ, નાના બાળકોના રક્ષક તરીકે ષષ્ઠી દેવીની પૂજા થવા લાગી.જે દિવસે ષષ્ઠી દેવીએ રાજા પ્રિયવાદના બાળકને જીવન આપ્યું હતું તે કાર્તિક મહિનાના શુદ્ધ પખવાડિયાનો છઠ્ઠો દિવસ હતો.ત્યારથી,છઠ પૂજાની પરંપરા આ તિથિથી શરૂ થઈ હતી,જે આજે પણ ચાલુ છે.
સૂર્ય દેવની સાથે છઠ મૈયાની પૂજા કેમ કરવામાં આવે છે?
ધાર્મિક ગ્રંથો અનુસાર,દેવી ષષ્ઠી સૂર્ય દેવની બહેન છે. છઠ પૂજાના પ્રસંગે,સૂર્ય દેવ અને દેવી ષષ્ઠી બંનેને ભાઈ-બહેન તરીકે પૂજવામાં આવે છે.જ્યારે દેવી ષષ્ઠી બાળકોનું રક્ષણ કરે છે,ત્યારે સૂર્ય દેવનો પ્રકાશ વિશ્વને જીવન આપે છે.તેથી,છઠ પૂજાના પ્રસંગે,સૂર્ય દેવની સાથે દેવી ષષ્ઠીની પૂજા કરવાનો રિવાજ છે.
નોંધ:- આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્રોતો જેવા કે - પંચાંગો/ ઉપદેશો/ ધાર્મિક માન્યતાઓ/જ્યોતિષીઓ/ શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરવામાં આવી છે અને તમને પ્રસારિત કરવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. GSTV આની પુષ્ટિ નથી કરતું. તેના માટે કોઈ નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.