Religion: અપમાન કરનારાઓ માટે શ્રીકૃષ્ણએ ગીતામાં શું કહ્યું છે? જાણી લો નહિતર આખી જિંદગી પસ્તાશો
છેલ્લું અપડેટ : 29 May 2026
રોજિંદા જીવનમાં ઘણી વખત જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ અપમાન કરે છે ત્યારે લોકો ખૂબ દુઃખી થઈ જાય છે; પછી ભલે તે ઓફિસમાં હોય કે મિત્ર વર્તુળમાં. પરંતુ ભગવદ્ ગીતામાં આવા (અપમાન કરનારા) લોકોને અહંકારથી ભરેલા કહ્યા છે અને તેમની વૃત્તિની ટીકા કરવામાં આવી છે.
ભગવાન શ્રીકૃષ્ણએ અર્જુનને આપેલા ઉપદેશોમાં એવા લોકોની માનસિકતાની સખત નિંદા કરી છે, જેઓ બીજાને નીચા બતાવીને પોતાને શ્રેષ્ઠ સાબિત કરવાનો પ્રયાસ કરે છે.
૧. અહંકાર એ વિનાશનું કારણ છે
ગીતા અનુસાર, બીજાનું અપમાન કરવું એ અહંકારની નિશાની છે. શ્રીકૃષ્ણ અધ્યાય-૧૬ (દૈવાસુરસંપદ્વિભાગયોગ) માં સમજાવે છે કે જે લોકો બીજાઓનું અપમાન કરે છે તેમનો મૂળ સ્વભાવ "આસુરી" હોય છે. તેઓ ક્રોધ, અભિમાન, દ્વેષ અને ઈર્ષ્યાથી ભરેલા હોય છે.
અધ્યાય ૧૬, શ્લોક ૪ માં કહ્યું છે કે:
"दम्भो दर्पोऽभिमानश्च क्रोधः पारुष्यमेव च।
अज्ञानं चाभिजातस्य पार्थ सम्पदमासुरीम्॥"
(અર્થ: હે પાર્થ! દંભ, ગર્વ, અભિમાન, ક્રોધ, કઠોરતા અને અજ્ઞાન - આ બધી આસુરી સંપત્તિ (સ્વભાવ) લઈને જન્મેલા માણસના લક્ષણો છે.)
૨. બીજાને નીચા પાડનાર ક્યારેય પોતાનો વિકાસ કરી શકતો નથી
શ્રીમદ્ ભગવદ્ ગીતા સ્પષ્ટ કરે છે કે આત્મ-સુધારણાનો માર્ગ બીજાને નીચે ખેંચીને નહીં, પરંતુ પોતાને અંદરથી સુધારવાથી ખુલે છે.
અધ્યાય ૬, શ્લોક ૫ માં જણાવ્યું છે કે:
"उद्धरेदात्मनात्मानं नात्मानमवसादयेत्..."
(અર્થ: મનુષ્યે પોતાના દ્વારા પોતાનો ઉદ્ધાર કરવો જોઈએ, પોતાનું પતન ન કરવું જોઈએ.)
બીજાઓને નીચે લાવવાની વૃત્તિ લઘુતાગ્રંથિ (હીનતા સંકુલ) અને અસુરક્ષાની ભાવનામાંથી જન્મે છે. તે વ્યક્તિને અંદરથી ખોખલી બનાવે છે અને તેના આધ્યાત્મિક વિકાસને અવરોધે છે.
૩. શ્રેષ્ઠ તે છે જે બધાને સમાન દ્રષ્ટિથી જુએ છે
ગીતામાં કહ્યું છે કે જે વ્યક્તિ બધામાં એક જ પરમાત્માનો અંશ જુએ છે તે જ સાચો જ્ઞાની છે; પછી ભલે સામેની વ્યક્તિ વિદ્વાન હોય, મૂર્ખ હોય, ધનવાન હોય કે ગરીબ. આવી જ્ઞાની વ્યક્તિ ક્યારેય કોઈને નીચું નથી બતાવતી, પરંતુ સમભાવ રાખે છે.
અધ્યાય ૫, શ્લોક ૧૮ માં શ્રીકૃષ્ણ કહે છે:
"विद्याविनयसम्पन्ने ब्राह्मणे गवि हस्तिनि।
शुनि चैव श्वपाके च पण्डिताः समदर्शिनः॥"
(અર્થ: જ્ઞાની પુરુષો વિદ્યા અને વિનયયુક્ત બ્રાહ્મણ, ગાય, હાથી, કૂતરો અને ચાંડાલ પ્રત્યે પણ સમદર્શી એટલે કે સમાન દ્રષ્ટિ રાખનારા હોય છે.)
કોઈ તમારું અપમાન કરે, ત્યારે એ સમજીને મન શાંત રાખવું જોઈએ કે આ સામેવાળી વ્યક્તિના આસુરી સ્વભાવ અને અજ્ઞાનતાનું પરિણામ છે, તેનાથી તમારા આત્માને કોઈ ફરક પડતો નથી.
નોંધ: આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્ત્રોતો જેવા કે પંચાંગો, ધાર્મિક માન્યતાઓ અને શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરીને માત્ર માહિતીના હેતુથી આપવામાં આવી છે. GSTV આની પુષ્ટિ કરતું નથી. આ અંગે વધુ વિગતો માટે સંબંધિત વિષયના આધ્યાત્મિક નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.
