Religion: કંસે માતા દેવકીના જે છ પુત્રોને માર્યા હતા તે વાસ્તવમાં કોણ હતા? જાણો પૌરાણિક રહસ્ય
છેલ્લું અપડેટ : 28 May 2026
શ્રીમદ્ ભાગવત પુરાણનો દસમ સ્કંધ એક ખૂબ જ અલૌકિક અને જ્ઞાનવર્ધક કથા દર્શાવે છે, જેમાં શ્રીકૃષ્ણ અને બલરામજી પોતાની માતા દેવકી અને પિતા વાસુદેવને મળવા જાય છે.
માતા-પિતાએ પોતાના પુત્ર શ્રીકૃષ્ણના બ્રહ્મજ્ઞાન અને તેમની મહાનતા વિશે પહેલાથી જ સાંભળ્યું હતું. માતા દેવકી પોતાના ભાઈ કંસ દ્વારા માર્યા ગયેલા છ પુત્રોની યાદમાં ખૂબ જ દુઃખી અને વ્યાકુળ હતાં. તેમની આંખોમાં આંસુ આવી ગયા અને તેમણે કરુણ ભાવે શ્રીકૃષ્ણ તથા બલરામજીને પોતાના મૃત પુત્રો સાથે ફરીથી મિલન કરાવી આપવા વિનંતી કરી. માતાની ઈચ્છા પૂરી કરવા માટે શ્રીકૃષ્ણ, બલરામજી સાથે પાતાળલોક (સુતલ લોક) ગયા. ત્યાંના રાજા બલિએ તેમને આ મુલાકાતનો હેતુ પૂછ્યો, ત્યારે શ્રીકૃષ્ણએ તેમના છ મૃત ભાઈઓ અને ભગવાન બ્રહ્મા તરફથી તેમને મળેલા શ્રાપ વિશે વિગતવાર માહિતી આપી.
આજે 'ધર્મગાથા' શ્રેણીમાં જાણીએ કે શ્રીકૃષ્ણના એ છ મૃત ભાઈઓ વાસ્તવમાં કોણ હતા, જેમને પાપી કંસે જન્મતાની સાથે જ પથ્થર પર પછાડીને મારી નાખ્યા હતા.
શ્રીકૃષ્ણના એ છ ભાઈઓ વાસ્તવમાં કોણ હતા?
શ્રીમદ્ ભાગવત પુરાણ અનુસાર, શ્રીકૃષ્ણએ રાજા બલિને સમજાવ્યું કે કંસ દ્વારા માર્યા ગયેલા બાળકો કોઈ સામાન્ય શિશુ નહોતા. પોતાના પૂર્વજન્મમાં તેઓ બ્રહ્માજીના પુત્ર પ્રજાપતિ મરીચી અને તેમની પત્ની ઊર્ણાના પુત્રો હતા. તેઓ સ્મરણ, ઉદ્ગીથ, પરિષ્વંગ, પતંગ, ક્ષુદ્રભૂત અને ઘૃણી નામના ઉચ્ચ કોટિના દેવતાઓ હતા.
બ્રહ્માજીની મજાક ઉડાવવા બદલ મળ્યો ભયંકર શ્રાપ
એક પૌરાણિક પ્રસંગ અનુસાર, એકવાર બ્રહ્માજી પોતાની પુત્રી સરસ્વતી પ્રત્યે મોહિત થયા. સૃષ્ટિના સર્જકનું આવું અણધાર્યું વર્તન અને સામાજિક મર્યાદાનું ઉલ્લંઘન જોઈને મરીચીના આ છ પુત્રો બાલિશતા અને અજ્ઞાનતાના કારણે જોરથી હસવા લાગ્યા અને તેમનો ઉપહાસ કર્યો.
બ્રહ્માજીને સમસ્ત દેવતાઓ અને ઋષિઓની હાજરીમાં પોતાનો આ રીતે થયેલો ઉપહાસ યોગ્ય ન લાગ્યો. આ અપરાધથી ક્રોધિત થઈને ભગવાન બ્રહ્માએ તે છ ભાઈઓને શ્રાપ આપ્યો.
શ્લોક:
मरीचेरभवन् पुत्राः षड् जीवन्त्युर्णया युताः ।
प्रहसन् कश्मलं दृष्ट्वा ब्रह्माणं दुहितृगामिनम् ॥
(श्रीमद्भागवत महापुराण – 10.85.47)
तेन शापेन ते जाता हिरण्यकशिपोः सुताः ।
योगमायया च देवक्या जठरं गमिता नृप ॥
(श्रीमद्भागवत महापुराण – 10.85.48)
આ શ્રાપના કારણે પ્રજાપતિ મરીચીના છ પુત્રોએ સૌપ્રથમ અસુર લોકમાં રાક્ષસરાજ હિરણ્યકશિપુના પુત્રો તરીકે જન્મ લેવો પડ્યો. ત્યારબાદ, ભગવાનની દિવ્ય યોગમાયા તેમને ત્યાંથી લાવીને માતા દેવકીના ગર્ભમાં સ્થાપિત કરશે અને કંસ તેમના જન્મતાની સાથે જ તેમને મારી નાખશે. આમ, કંસના હાથે માર્યા ગયેલા છ પુત્રો વાસ્તવમાં પ્રજાપતિ મરીચીના શ્રાપિત પુત્રો જ હતા.
રાક્ષસલોકથી માતા દેવકીના ગર્ભ સુધીની યાત્રા
બ્રહ્માજીના શ્રાપને લીધે હિરણ્યકશિપુના ઘરે જન્મ્યા બાદ, સમય આવ્યે ભગવાન કૃષ્ણની દિવ્ય શક્તિ યોગમાયાએ તેમને ત્યાંથી અદ્રશ્ય કર્યા. ત્યારબાદ તેઓ કંસની જેલમાં કેદ માતા દેવકીના ગર્ભમાંથી એક પછી એક જન્મ્યા. પાપી કંસે તેમને પોતાનો કાળ સમજીને પ્રત્યેક પુત્રને પથ્થર પર પછાડીને મારી નાખ્યા. ત્યાંથી મુક્ત થઈને તેઓ સુતલ લોક ગયા, જ્યાં તેમણે પોતાના પાપોનું પ્રાયશ્ચિત કર્યું અને અંતે શ્રીકૃષ્ણના આશીર્વાદથી તેમને મુક્તિ મળી.
નોંધ:- આ લેખમાં આપવામાં આવેલી તમામ માહિતી વિવિધ સ્રોતો જેવા કે - પંચાંગો/ ઉપદેશો/ ધાર્મિક માન્યતાઓ/જ્યોતિષીઓ/ શાસ્ત્રોમાંથી સંકલિત કરવામાં આવી છે અને તમને પ્રસારિત કરવામાં આવી છે. અમારો હેતુ માત્ર માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. GSTV આની પુષ્ટિ નથી કરતું. તેના માટે કોઈ નિષ્ણાતનું માર્ગદર્શન લેવું.
