નવરાત્રિમાં જવ વાવવાનું મહત્ત્વ: જાણો તેના રંગ આપે છે કેવા સંકેત
નવરાત્રિ એ આદ્યશક્તિ મા દુર્ગાની આરાધના અને તેમના દિવ્ય આશીર્વાદ મેળવવાનું પરમ પવિત્ર પર્વ છે. શુદ્ધ મન અને સાચા હૃદયથી દેવીની પૂજા કરવાથી ભક્તોની સર્વ મનોકામનાઓ પૂર્ણ થાય છે. આ નવ દિવસો દરમિયાન ભક્તો ઘરમાં અખંડ જ્યોત પ્રગટાવીને મા દુર્ગાના નવ સ્વરૂપોની ઉપાસના કરે છે.
નવરાત્રિના પ્રથમ દિવસે ઘટસ્થાપન (કળશ સ્થાપના) સાથે જવ વાવવાનું વિશેષ ધાર્મિક મહત્ત્વ રહેલું છે. માન્યતા મુજબ, જવ વાવ્યા વગર ઘટસ્થાપન અને નવરાત્રિની પૂજાવિધિ અધૂરી ગણાય છે. આ પરંપરા સનાતન કાળથી ચાલી આવે છે.
જવ વાવવાનું પૌરાણિક મહત્ત્વ
ધાર્મિક ગ્રંથો અનુસાર, જવને બ્રહ્માંડના સર્જક ભગવાન બ્રહ્માનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે. પૌરાણિક માન્યતા છે કે જ્યારે બ્રહ્માજીએ સૃષ્ટિની રચના કરી ત્યારે પૃથ્વી પર ઉગેલો સૌપ્રથમ પાક ‘જવ’ હતો. આ જ કારણથી તેને સૃષ્ટિનું પ્રથમ અન્ન ગણીને પૂજનીય સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે. નવરાત્રિમાં ઘટસ્થાપન વખતે જવનું પૂજન થાય છે, તેને કળશની આસપાસ માટીમાં વાવવામાં આવે છે અને કળશમાં પણ પધરાવવામાં આવે છે.
સૃષ્ટિનું પ્રથમ અન્ન હોવાથી કોઈપણ દેવપૂજન કે યજ્ઞ-હવનમાં જવ અર્પણ કરવાની પરંપરા છે. શાસ્ત્રોમાં ‘અન્નમ્ પરબ્રહ્મ’ કહેવાયું છે, અર્થાત્ અન્ન એ ઈશ્વર સમાન છે અને તેનો હંમેશાં આદર કરવો જોઈએ.
જવના અંકુરણ અને રંગ આપે છે ભવિષ્યના સંકેત
ઘટસ્થાપન વખતે વાવેલા જવ સામાન્ય રીતે બેથી ત્રણ દિવસમાં અંકુરિત થઈ જાય છે. તેના વિકાસ અને રંગ પરથી ભવિષ્ય અંગેના કેટલાક શુભ-અશુભ સંકેતો જોડાયેલા માનવામાં આવે છે:
અંકુરિત ન થવું: જો વાવેલા જવ બેથી ત્રણ દિવસ બાદ પણ યોગ્ય રીતે અંકુરિત ન થાય, તો તેને સામાન્ય રીતે અશુભ સંકેત માનવામાં આવે છે. તેનો અર્થ એવો થાય છે કે કાર્યોમાં અવરોધ આવી શકે છે અને માત્ર અત્યંત કઠોર પરિશ્રમ બાદ જ સાધારણ ફળ મળશે.
અડધો પીળો અને અડધો લીલો રંગ: જો જવ અંકુરિત થાય પરંતુ નીચેથી પીળા અને ઉપરથી લીલા હોય, તો તેનો સંકેત છે કે આવનારા વર્ષનો પ્રથમ અડધો ભાગ સારો અને અનુકૂળ રહેશે, પરંતુ ઉત્તરાર્ધમાં પડકારો કે મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડી શકે છે.
સંપૂર્ણ લીલો કે શ્વેત રંગ: જો જવ ઝડપથી અને સુંદર લીલા કે સફેદ ઝાંયવાળા અંકુરિત થઈને ખીલે, તો તે પરમ શુભ મનાય છે. તેનો અર્થ છે કે ભગવતીએ તમારી પૂજા સ્વીકારી છે અને આવનારું સમગ્ર વર્ષ સુખ, શાંતિ, સ્વાસ્થ્ય અને સમૃદ્ધિથી ભરેલું રહેશે.
