Religion : દુનિયાનું એકમાત્ર મંદિર જ્યાં જીવંત લોકો પોતાનું શ્રાદ્ધ કરે છે
છેલ્લું અપડેટ : 24 Aug 2025
આ વર્ષે પિતૃ પક્ષ 7 સપ્ટેમ્બર 2025 થી શરૂ થઈ રહ્યો છે અને 21 સપ્ટેમ્બરના રોજ સમાપ્ત થશે. આ ખાસ સમયગાળામાં, પૂર્વજોના શ્રાદ્ધ અને પિંડદાનનું વિશેષ મહત્વ છે.
આવતા મહિનાથી પિતૃ પક્ષ શરૂ થવા જઈ રહ્યો છે. પિતૃ પક્ષમાં, હિન્દુ ધર્મના લોકો તેમના પૂર્વજોની આત્માની શાંતિ માટે શ્રાદ્ધ કરે છે.પિતૃ પક્ષ દર વર્ષે ભાદ્રપદ પૂર્ણિમાથી અશ્વિન અમાવસ્યા સુધી ચાલે છે. આ ખાસ સમયગાળામાં, પૂર્વજોના શ્રાદ્ધ અને પિંડદાનનું વિશેષ મહત્વ છે. એવું માનવામાં આવે છે કે આ સમય દરમિયાન કરવામાં આવેલ શ્રાદ્ધ પૂર્વજોના આત્માને શાંતિ અને મુક્તિ પ્રદાન કરે છે. સામાન્ય રીતે આ વિધિ મૃતકો માટે કરવામાં આવે છે. પરંતુ શું તમે ક્યારેય સાંભળ્યું છે કે કોઈ વ્યક્તિ જીવિત હોવા છતાં પણ પોતાનું શ્રાદ્ધ કરી શકે છે? બિહારના ગયામાં એક એવું અદ્ભુત મંદિર છે, જ્યાં જીવિત રહીને આત્મ શ્રાદ્ધ એટલે કે પોતાનું પિંડદાન કરવામાં આવે છે.
એવું માનવામાં આવે છે કે ગયા જીમાં પિંડદાન કર્યા પછી, પૂર્વજોના ઋણમાંથી મુક્તિ મળે છે. ત્રેતાયુગમાં અહીં ફાલ્ગુ નદીના કિનારે ભગવાન શ્રી રામ, લક્ષ્મણ અને માતા સીતાએ પણ રાજા દશરથની આત્માની શાંતિ માટે શ્રાદ્ધ અને પિંડદાન કર્યું હતું. આ જ કારણ છે કે આજે પણ ગયા જીને પિતૃ શ્રાદ્ધ માટેનું સૌથી મોટું તીર્થસ્થળ માનવામાં આવે છે.
ગયા જીમાં લગભગ ૫૪ પિંડવેદીઓ અને ૫૩ પવિત્ર સ્થળો છે, જ્યાં પૂર્વજોનું પિંડદાન કરવામાં આવે છે. પરંતુ જનાર્દન મંદિર વેદી સમગ્ર વિશ્વમાં એકમાત્ર એવું સ્થળ છે, જ્યાં જીવંત વ્યક્તિ પોતાનું શ્રાદ્ધ કરે છે. આ મંદિર મા મંગલા ગૌરી મંદિરની ઉત્તરે ભસ્મકુટ પર્વત પર આવેલું છે. એવું માનવામાં આવે છે કે અહીં ભગવાન વિષ્ણુ પોતે જનાર્દન સ્વામીના રૂપમાં પિંડ સ્વીકારે છે.
સામાન્ય રીતે એવા લોકો અહીં પોતાનું આત્મશ્રાદ્ધ કરવા આવે છે. જેમને બાળકો નથી. અથવા તેમના પછી પરિવારમાં પિંડદાન કરવા માટે કોઈ નથી. અથવા જેઓ સંત-ત્યાગની ભાવનાને કારણે પોતાના પરિવારથી દૂર થઈ ગયા છે તેઓ અહીં પોતાનું પિંડદાન કરવા આવે છે.
આત્મશ્રાદ્ધ ત્રણ દિવસમાં પૂર્ણ થાય છે. સૌ પ્રથમ, ગયાજી તીર્થસ્થળ પર પહોંચ્યા પછી, વૈષ્ણવ સિદ્ધિનો સંકલ્પ લેવામાં આવે છે અને પાપોનું પ્રાયશ્ચિત કરવામાં આવે છે. આ પછી, ભગવાન જનાર્દન સ્વામીના મંદિરમાં યોગ્ય પૂજા અને જાપ કરવામાં આવે છે. પછી દહીં અને ચોખાથી બનેલા ત્રણ પિંડ ભગવાનને અર્પણ કરવામાં આવે છે. ખાસ વાત એ છે કે આમાં તલનો ઉપયોગ થતો નથી. જ્યારે મૃતકોના શ્રાદ્ધમાં તલ જરૂરી માનવામાં આવે છે. પિંડ ચઢાવતી વખતે, ભક્તો ભગવાનને પ્રાર્થના કરે છે કે "હે ભગવાન! હું જીવતો રહીને આ પિંડ મારા માટે અર્પણ કરી રહ્યો છું. જ્યારે મારો આત્મા આ શરીર છોડી દેશે, ત્યારે તમારા આશીર્વાદથી મને મોક્ષ પ્રાપ્ત થશે"
