Religion: સોમવતી અમાવસ્યા 2026; જાણો તિથિ, શુભ મુહૂર્ત અને પીપળાની 108 પરિક્રમાનું મહત્વ
છેલ્લું અપડેટ : 10 Jun 2026
હિન્દુ ધર્મમાં અમાવસ્યાના દિવસનું ખાસ મહત્વ માનવામાં આવે છે. જોકે, જ્યારે આ અમાવસ્યા સોમવારે આવે છે, ત્યારે તેને સોમવતી અમાવસ્યા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. પરિણીત સ્ત્રીઓ માટે આ દિવસ કોઈ મોટા ઉત્સવથી કમ નથી હોતો.
આ દિવસે પરિણીત સ્ત્રીઓ ઉપવાસ રાખે છે અને પીપળાના વૃક્ષની વિશેષ પૂજા-અર્ચના કરીને પોતાના પતિના લાંબા આયુષ્ય, સારા સ્વાસ્થ્ય અને અખંડ સૌભાગ્ય માટે પ્રાર્થના કરે છે. દૃક પંચાંગ અનુસાર, આ વર્ષે સોમવતી અમાવસ્યાની તિથિને લઈને લોકોમાં થોડી મૂંઝવણ છે. ચાલો જાણીએ કે આ વર્ષે સોમવતી અમાવસ્યા ક્યારે છે અને આ દિવસે પીપળાના ઝાડની 108 વાર પરિક્રમા કરવાનું શું મહત્વ છે.
સોમવતી અમાવસ્યા ક્યારે છે?
દ્રિક પંચાંગ મુજબ, અષાઢ માસની (લેખમાં ઉલ્લેખિત અધિક જેઠ માસની) અમાવસ્યા તિથિ ૧૪ જૂન, ૨૦૨૬ ના રોજ બપોરે ૧૨:૧૯ વાગ્યે શરૂ થશે અને તે ૧૫ જૂન, 2026 ના રોજ સવારે ૮:૨૩ વાગ્યે સમાપ્ત થશે.
ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, હિન્દુ ધર્મમાં મોટાભાગના ઉપવાસ અને તહેવારો ઉદયા તિથિના (સૂર્યોદય સમયની તિથિ) આધારે મનાવવામાં આવે છે. અમાવસ્યા તિથિ ૧૫ જૂનના રોજ સૂર્યોદય સમયે પ્રવર્તમાન હોવાથી અને તે દિવસે સોમવાર હોવાથી, સોમવાર, ૧૫ જૂન, ૨૦૨૬ ના રોજ જ સોમવતી અમાવસ્યાનો ઉપવાસ અને પૂજા કરવામાં આવશે.
પીપળાના વૃક્ષની 108 વાર પરિક્રમા કરવાનું મહત્વ
સોમવતી અમાવસ્યાના દિવસે પીપળાના વૃક્ષની 108 વાર પરિક્રમા અને પૂજા કરવાની પરંપરા સદીઓથી ચાલી આવે છે. હિન્દુ ધર્મમાં પીપળાના વૃક્ષને અત્યંત શુભ અને પવિત્ર માનવામાં આવે છે. ધાર્મિક માન્યતા અનુસાર, પીપળાના ઝાડના મૂળમાં ભગવાન બ્રહ્મા, થડમાં ભગવાન વિષ્ણુ અને અગ્ર ભાગમાં ભગવાન શિવનો નિવાસ હોય છે. તેથી, પીપળાના ઝાડની પૂજા અને પરિક્રમા કરવાથી ત્રિદેવના આશીર્વાદ મળે છે અને ઘરમાં સુખ-સમૃદ્ધિ આવે છે.
108 વાર પરિક્રમા કરતી વખતે સ્ત્રીઓ પીપળાના થડની આસપાસ કાચો સૂતરનો દોરો લપેટીને પોતાના પતિના દીર્ઘાયુ અને પરિવારના કલ્યાણ માટે પ્રાર્થના કરે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે આ વિધિ કરવાથી વૈવાહિક જીવનની તમામ સમસ્યાઓ દૂર થાય છે.
108 પરિક્રમા પાછળની પૌરાણિક કથા
સોમવતી અમાવાસ્યા પર પીપળાના ઝાડની 108 વાર પરિક્રમા કરવા પાછળ એક પૌરાણિક કથા જોડાયેલી છે. વાર્તા અનુસાર, સોના નામની એક પતિવ્રતા સ્ત્રીએ અકાળે પોતાના પતિને ગુમાવ્યો હતો. તેણે અતૂટ ભક્તિભાવ સાથે સોમવતી અમાવસ્યાના દિવસે પીપળાના વૃક્ષની108 વાર પરિક્રમા કરી ભગવાનને તેના પતિના પ્રાણ પાછા આપવા વિનંતી કરી. તેની આ કઠિન ભક્તિથી પ્રસન્ન થઈને દેવતાઓએ તેના પતિને પુનર્જીવન આપ્યું હતું. ત્યારથી એવી માન્યતા છે કે આ દિવસે 108 પરિક્રમા કરવાથી અખંડ સૌભાગ્યના આશીર્વાદ મળે છે.
સોમવતી અમાવસ્યાનું ધાર્મિક મહત્વ
શાસ્ત્રો અનુસાર, સોમવતી અમાવસ્યાના દિવસે પવિત્ર નદીઓમાં સ્નાન, જપ, તપ અને દાન કરવાથી અક્ષય પુણ્યની પ્રાપ્તિ થાય છે. આ દિવસ ભગવાન શિવ અને માતા પાર્વતીના આશીર્વાદ મેળવવા માટે સર્વોત્તમ માનવામાં આવે છે. પરિણીત સ્ત્રીઓ પતિના લાંબા આયુષ્ય માટે આ વ્રત રાખે છે, જ્યારે અપરિણીત કન્યાઓ પણ યોગ્ય વરની પ્રાપ્તિ માટે આ દિવસે શ્રદ્ધાપૂર્વક ઉપવાસ રાખતી હોય છે.
